Ægir

Árgangur

Ægir - 01.10.1994, Síða 27

Ægir - 01.10.1994, Síða 27
veldur aö mestu mikill sjávarkuldi og langvarandi frosthörkur á Smuguslóð- um. Erfiðleikar við veiðar í fyrrahaust í fyrra lentu nokkrir íslenskir togar- ar í vandræðum í Smugunni vegna ís- ingar sem hlóðst á skipin. I>au voru stödd rétt sunnan 76. breiddarbaugs- ins í byrjun nóvember, nærri ísjaörin- um. Þá gerði norðan hvell, um 10 vindstig. Frost var -18°C og sjávarhiti -1,7°C. Við þessar aðstæður getur ísing hlaðist mjög hratt á skipin. Við svipað- ar aðstæður á íslandsmiðum er siglt í hlýrri sjó, en best er auðvitað að kom- ast í var. Á umræddum slóðum var slíkt ekki gerlegt þar sem margra klst. sigling var í hlýrri sjó og ekki minna en 200 sjómílur í land. Eina ráðið sem skipstjórar áttu völ á var hreinlega að sigla alveg upp að ísjaðrinum og skýla sér þannig fyrir sælöðrinu. Því fer þó víðsfjarri að með þeirri aðgerð hafi allri hættu verið bægt frá, ísinn var á miklu reki og myrkrið gerði mönnum erfitt fyrir. Skipin gátu við þessar að- stæður hæglega lokast inni í ísbreið- unni, en til allrar blessunar komust bæði skip og áhafnir heilar til hafnar eftir baráttuna við óblíð náttúruöfl norður við sjálft íshafið. Hiti og selta í Barentshafi Barentshafið er að miklum hluta „hlýtt" innhaf þar sem Atlantssjórinn streymir inn í það úr suðvestri. Hlýsjór þessi mætir köldum straumum úr noröri (sjá mynd 1). Á sjálfum straum- mótunum eru greinileg og skörp hita- skil, líkt og þekkist hér við land á Vest- fjarðamiðum. Hitaskil þessi liggja um S- og SV-verða Smuguna, en þau virð- ast sveiflast talsvert til á milli ára. Hlutfall seltu er einnig talsvert mis- munandi í Barensthafinu. Seltan í yfir- borði hlýsjávarins verður aldrei minni en 34,8 prómill, á meðan lágt seltu- hlutfall einkennir yfirborðslag pólsjáv- arins, gjarnan á bilinu 28-34 prómill. Bráðnun íss yfir sumartímann veldur þessari lágu seltu ásamt ferskvatns- rennsli nokkurra stórfljóta Síberíu út í íshafið. Samfelldar mælingar í Smugunni á veðurfari og ástandi sjávar eru ekki auðfundnar, en samfelldar athuganir um þriggja ára skeið eru fáanlegar frá „Sentralbanken". Þau mið eru að mestu fyrir vestan Smuguna á norska fiskverndarsvæðinu sem svo er nefnt Mælingarstaður þessi (73°50'N og 30°53'A) er alla jafna í hlýsjónum. Það má reyndar sjá á meðalhita sjávar, en Mynd 3. Algengustu laegðabrautir í Barentshafi í janúar. Mynd 4. Algengustu lægðabrautir í Barentshafi í júlí. hann verður ekki lægri en +2,1°C og það í aprílmánuði. Af einstökum at- hugunum má draga þá ályktun aö hit- inn í yfirborði sjávar í Smugunni fer nokkuð niður fyrir frostmark yfir vetrarmánuðina þar sem hafísinn nær á annað borð ekki útbreiðslu. Hlýsjór- inn nær aftur á móti að jafnaði aöeins til syðsta og suðvestasta hluta Smug- unnar. Hafís leggst yfir stóran hluta Smugunnar Hafís lokar næstum allri Smugunni að vetrar- og vorlagi í mestu ísaárum. Að jafnaði nær ísinn suður að 75° N.br., en eins og sjá má á mynd 2 er útbreiðsla íssins afar breytileg frá einu ári til annars. Smugan verður íslaus yfir sumarið og í ár (1994) hörfaði ís- inn norður fyrir 80. breiddarbauginn. Nýmyndun hafíss hefst í íshafinu seint í september eða í byrjun október. Um svipað leyti eða litlu síðar má bú- ast við því að sjórinn norðan hitaskil- anna í Barentshafi kólni niður undir eða niður fyrir frostmark, fyrst auðvit- að næst ísnum, en fljótlega nokkru fjær. ísingarhættan skammt sunnan hita- skilanna í Barentshafi er áþekk því sem gengur og gerist á Vestfjarðamiðum og djúpt úti af Norðurlandi. Sjávarhitinn er svipaður, en stormar verða þó að teljast tíðari hér við land, í það minnsta á Grænlandssundi. En á heimamiðum er sigling í hlýrri sjó oft- ast möguleg og sem dæmi má nefna að um þriggja til fjögurra stunda sigling er í landvar af Halanum. Stutt sumar í Barentshafinu bera suðvestan- og sunnanvindarnir með sér tiltölulega milt loft og þá þarf sjaldnast að óttast ísingu. Á mynd 3 má sjá helstu lægða- brautir um hávetur í Noregshafi og Barentshafi. Lægöirnar berast gjarnan frá íslandsslóðum í NA-átt og inn yfir Barentshaf. Lægðir sem hægja á sér eða verða jafnvel kyrrstæðar í austanverðu Barentshafinu, nærri Novja Zemlja, beina ísköldu heimskautaloftinu út af ísbrúninni yfir opið hafsvæðið í Smug- unni. NA- og N-vindar þessir geta verið mjög þrálátir. í september og ef til vill fyrst í októ- ber verður ísingarhættan í Smugunni að teljast óveruleg, bæði vegna þess að sjór er ekki orðinn nógu kaldur og lægðir enn í hálfgerðum sumarbún- ingi. Kólnun inn yfir heimskautaís- breiðunni hefst hinsvegar síðla sumars. Um það leyti sem lægðir fara að sýna haustásjónu sína í Barentshafinu getur kalt loft (-10 til -20°C) hæglega borist út yfir sjóinn. Þetta kalda loft kælir yf- irborð sjávar niður í 0°C á skömmum tíma. Sunnan sjálfra hitaskilanna ÆGIR OKTÓBER 19S4 27

x

Ægir

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ægir
https://timarit.is/publication/584

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.