Birtingur - 01.06.1962, Side 28

Birtingur - 01.06.1962, Side 28
dauð úr öllum æðum. Þeir feðgar Hallgrímur Jónsson og Jón Hallgrímsson mála altaristöflur, frumstæðar að vísu, en þrungnar trúarlegri ein lægni og hjartahlýju. Hér syðra málar Ámundi Jónsson einnig kvöldmáltíðarmyndir. íslenzkir bændur sitja þar að fátæklegum krásum með fjallkónginn á milli sín og alla þjáningu veraldar greypta í andlitin. En sorgarsaga og kennitákn þessarar aldar er þó Sæmundur Hólm. Hann nemur við Konunglega akademíið í Kaupmannahöfn, heiðursmerki hlaðast á hann — ef til vill að vafasömum verð- leikum — og honum er spáð miklum frama á listabrautinni. En um leið ogheimkemur, drepur aldarfarið hann í dróma sinn og hann ber ekki sitt barr framar. Þessi öld er sem botnlaus glat- kista góðra hæfileika. Vafalaust hefur frægð Bertils Thorvaldsens fall- ið eins og heitur geisli í hug margs listhneigðs ungmennis á 19. öldinni, þótt fáir verði til þess að etja afli við deyfðina. Helgi Sigurðsson, síðar prestur á Melum, stundar listnám í Kaupmanna- höfn, en er dæmdur sama dómi og Sæmundur Hólm. Sigurður Guðmundsson nær lengra fram, en leggur einnig frá sér pentskúfinn á miðjum aldri. íslenzka þjóðfélagið er þess enn ekki um- komið að fóstra nýja myndlist. En smám saman myndaðist þó grundvöllurinn. Fjölnismenn höfðu brugðið töfragleri sínu fyrir augu manna, og sjá, náttúran er ekki lengur af hinu illa, ekki það ódáðarhraun fjandsamlegra máttarvalda sem áður var. Landið endurfæðist fyrir trúna á framtíð þjóðarinnar: Tign býr í tindum / en traust f björgum / fegurð í fjalldöl- um / en í fossum afl. Ef til hefðu verið hús á íslandi, mundi þessi nýja sýn hafa kallað á málara og myndasmiði hálfri öld áður en raun varð á. En málaralistin er eins og allar athafnir mannsins háð þjóðfélags- legri og efnislegri forsendu. Það er hægt að lesa ljóð í moldarhreysum, en málverk eiga þar engan stað, Vegna þess var ekki við því að búast, að myndlist sprytti aftur á íslandi, fyrr en Reykjavík og aðrir bæir yxu svo úr grasi, að góð hfbýli og sæmilegur efnahagur byðu myndlistinni heim. En þegar það loks gerist, og þegar hin nýja, róm- antíska náttúruskoðun skáldanna er orðin skynj- un manna samrunnin, þá er það sem hin bælda myndlistarhneigð 300 ára brýzt margefld fram á ný. Það grózkumikla tímabil íslenzkrar myndlistar sem þá fer í hönd er samtíð okkar og mönnum því vel kunnugt, Mun ég því ekki rekja sögu þessa lengri. Það er í rauninni engin furða, þótt íslenzk mynd- listarsaga fyrri alda sé mönnum lokuð bók, og því jafnvel haldið fram í ræðu og riti, að hennar sjái hvergi stað. Verkin eru dreifð um öll lönd norðurálfu, stundum eru þau á torfundnustu stöðum, stundum er uppruni þeirra gleymdur og grafin saga þeirra. Því er erfitt verk að leita þau uppi og raða saman í heilt. Vona ég að þau mis- smíð, sem kunna að vera á yfirliti þessu, megi því að nokkru skrifa á þann reikning. 26 BIRTINGUR

x

Birtingur

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Birtingur
https://timarit.is/publication/823

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.