Birtingur - 01.06.1962, Síða 59

Birtingur - 01.06.1962, Síða 59
leika, göfugmennsku, ást á fólki, allt sem fær okkur til að þykja vænt um eftirlætishetjur okk- ar í skáldskap." (Ræða Tvardofskís í „Soviet Li- terature" nr. 1, 1962.) Rithöfundur in n ,,hefur stöðugar á- hyggjur af því, hvað er leyfilegt og hvað er ekki leyfilegt." Þcssi ummæli hitta beint í mark og geta ekki sannari verið. í allri ræðu Tvardofskís voru engar skammir um ungu kynslóðina. Þeim mun eftirtektarverðara er, að ræðu hans skyldu yfirvöldin hafa gefið einkunnina: „Stormandi, langvarandi lófa- klapp.“ Ræða Tvardofskís var sem hressandi andblær. Það eitt, að honum skyldi vera leyft að flytja þessa ræðu sýnir glögglega, að munur er á and- legu frelsi f tíð Stalíns og nú. Hefði Tvardofskí sagt þessi orð á þeim tíma (þegar þau áttu enn betur við), þá hefði hann ekki þurft að kemba hærurnar. Fjölmargir rithöfundar vonuðu að ræða Tvard- ofskís táknaði, að takmörk hins leyfilega hefðu verið færð örlítið út, hættusvæðið dregið saman. Árum saman hafa þeir einmitt fengizt við það eingöngu að útlista hugmyndir úr ritstjórnar- greinum Prövdu og úr flokksskjölum með orðum og athöfnum andvana og líflausra sögupersóna. Samt er vafasamt að á eftir fylgi nokkur breyt- ing. Hingað til hafa allir þeir höfundar og lista- menn sem hafa reynt að blása lífsanda í nasir verka sinna, fengið rækilega á baukinn og Hrús- joff sjálfur jafnvel ómakað sig að skipa fyrir um meðferðina á þeim. „Ég get líka þjarmað obboð- lítið að ykkur," sagði hann á síðasta þingi rit- höfunda, en þau ummæli voru ekki birt í Prövdu. Það eru einkum ungir rithöfundar og listamenn, sem hafa reynt að brjóta upp á einhverju nýju og reyna að skapa list. Þeir hafa haft í frammi óróa í þjóðfélaginu og orðið valdsmönnum á- hyggjuefni. Solokoff og Tvardofskí veittu hinum ungu stuðning. Ek'ki voru þó allir ræðumenn á því niáli. Gríbatsoff, sá er áður var nefndur, á ekki orð til að lýsa hneykslun sinni yfir nokkr- um rithöfundum, sem ,,bitu á agnið hjá vest- rænum sálnaveiðurum" og kröfðust þess, að flokkurinn breytti um stjórnarhætti á bókmennt- um og vildu jafnvel, að allt væri prentað, sem fært væri í letur án redaktora (en redaktorar sitja í útgáfufyrirtækjum og sníða og klippa texta bóka í' samráði við ritskoðunina). Einn þessara rithöfunda dirfðist jafnvel að láta út úr sér ann- að eins og það, að „rithöfundur hefur rétt til þess að láta gamminn geysa“. En svo léttir Gríbatsoff fyrir brjósti, þegar hann minnist þess, að Ní'kíta Sérgéévits Hrúsjoff og Miðstjórn Kommúnista- flokksins „veittu bókmenntum okkar skjóta og áhrifaríka hjálp. Þruma, sem drundi yfir okkur einn sumardag, sópaði burt sorpinu, hreinsaði andrúmsloftið og veðrið gerðist gott á ný“. Með þessu esópsmáli á ræðumaður við það, að um tíma á árinu 1956—7 dottaði ritskoðunin, og birt voru nokkur verk um lifenda líf. Fyrir þann krana var skjótt skrúfað með atfylgi æðstu flo'kks- BIRTINGUR 57

x

Birtingur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Birtingur
https://timarit.is/publication/823

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.