Tíminn - 20.07.1961, Blaðsíða 5

T í MI N N, fimmtudaginn 20. júlí 1961.
5
Cltgefsndl: FRAMSOKNARFLOKKURiNN
FramJcvæmdastiórr Tómas 4rnason Kit
stjórar Þorarmn Þórarinsson ab . Andre>
Krist.iansson Iðn Helgason Futltrúi rit
stjórnar Tómas Kartsson Auglýsinga
stjóri tgil) Bjarnason - Sfcrifstotui
i Edduhústnu - Stmar 18300- 18305
Auglýsmgastmt 19523 Afgreiösiusimt:
12323 — Prentsmiðjan Edda h.l
Stjómin hunzaði bingi
Ríkisstjórnin hefur nú gert alvöru úr því að gera um
það samkomulag við aðra þjóð en Breta, nú Vestur-Þjóð-
verja, að hleypa þeim inn í íslenzka fiskveiðilandhelgi
með sömu kjörum, án þess að leita heimildar alþingis.
Hefur þannig það tvennt gerzt í einu að haldið er áfram
að hörfa í landhelgismálinu, og nú alveg án vitundar og
samþykkis Alþingis, og þar með stigið einu skrefi lengra
á einræðisbraut þessarar stjórnar.
Það er alveg sérstakt stjórnarfarslegt einkenni á þess-
ari ríkisstjórn, að hún tekur sér óhæfilegt vald, ýmist
með bráðabirgðalögum, er skerða lögverndaðan og hefð-
bundinn rétt borgaranna, eða með einföldum stjórnar-
tilkynningum um mál, sem eiga að fara fyrir Alþingi. Er
nú skörin farin að færast upp í bekkinn, þegar svo þýð-
ingarmikil mál sem samningar um íslenzka fiskveiðiland-
helgi eru hespaðir af með einfaldri stjórnartilkynningu,
án þess að þinginu sé svo mikið sem skýrt frá þeim.
Þegar nauðungarsamningurinn við Breta var á döf-
inni, var hann lagður fyrir þingið, og forsætisráðherra
hét því við þingsetningu að fara á engan hátt á bak við
þingið í málinu. Þetta loforð var að vísu slælega efnt, en
eigi að síður fjallaði þingið eitt um málið.
Það gefur auga leið, að samningur um sama mál við
Þjóðverja hlýtur auðvitað að vera undir sömu reglur
seldur, og Alþingi hefur enga heimiid gefið ríkisstjórn-
inni til hans. Ef afgreiða átti þetta mál nú, var það ský-
laus skylda stjórnarinnar að kalla þingið saman.
Þessa kröfu gerði Eysteinn Jónsson að sjálfsögðu í
utanríkimálanefnd, þegar stjórnin skýrði frá samningun-
um við Þjóðverja þar, og lýsti jafnframt yfir, að hann
væri andvígur því, að fleiri þjóðum yrðu veitt fríðindi i
íslenzkri fiskveiðilandhelgi. |
í stuttri fréttatilkynningu, sem ríkisstjórnin gaf út i
gær og birt er í heild á öðrum stað, í blaðinu, segir að
gengið hafi verið frá samkomulagi við V-Þjóðverja um
sömu atriði og fólust í samningnum við Breta, og gildi
undanþágan til 10. marz 1964. Ennfremur segir svo:
„Samkomulagið er efnislega eins og samkomulag það,
sem gert var í Reykjavík hinn 11. marz 1961 um lausn
fiskveiðideilunnar við Breta.“
Þetta þýðir það, að íslendingar eru nú einnig orðnir
skuldbundnir til að tilkynna vestur-þýzku stjórninni það
með missiris fyrirvara, ef við hyggjumst stækka fiskveiði-
landhelgi okkar og skyldugir til að leggja málið undir
erlendan dómstól, ef vestur-þýzka stjórnin óskar þess, og
þá bíða með allar aðgerðir unz sá dómur er fallinn, en
slík málsmeðferð tekur að jafnaði nokkur ár.
Við því mátti auðvitað búast, að fleiri þjóðir færu
fram á sömu fríðindi og Bretar, og erfitt mundi vera að
standa gegn þeim, þegar gáttin var opnuð. Hins vegar
iétu talsmenn ríkisstjórnarinnar svo á þingi í vetur. að
lítil hætta væri á því, og létu engin líkindi uppi um að
þeir vildu veita slíkt.
Nú er auðvitað ekki annað sýnt en hver þjóðin korni
af annarri á næstu mánuðum og fái aðild að brezka sam-
komulaginu. Þar með er íslenzk fiskveiðilandhele’ onnuð
öllum inn að sex mílum, og við skuldbundnir til að til-
kynna fjölda þjóða fyrirhugaða stækkun á landhelgi
okkar og verðum síðan að selja þeim þjóðum, hverri og
einni, sjálfdæmi um það að skjóta því máli undir erlendan
dóm og sætta okkur við áralangan drátt, meðan málið er
rekið þar.
Og þessum málum ölium verður vafalaust ráðið tii
lykta bak við Albingi — með einföldum fréttatilkvnning-
um ríkisstjórnarinnar. Svo djúpt er afsalsstjórnin islenzka
sokkin.
Átökin milli Kaíró og Moskvu
Agreiningur sá, sem nú er
upp kominn milli valdhafanna
í Moskvu og Cairo, er ekki hinn
fyrsti í samskiptum Sovétríkj-
anna og Arabíska sambandslýð
veldisins (U.A.R.) en hins veg-
ar miklu alvarlegri en ágrein-
mgurinn á árunum 1958—1959.
f þag sinn spruttu upp deilur
vegna handtöku fjölmargra
kommúnista og fylgjenda
þeirra í U.A.R. annars vegar,
og hins vegar vegna starfsemi
hins útlæga sýrlenzka komm-
únistaforingja, Khalid Baghd-
ash, í kommúnistaríkjum Aust
ur-Evrópu. Stöðugar mótmæla-
orðsendingar milli ríkjanna
vegna þessa hættu brátt, og á
21. þingi kommúnistaflokksins
í Moskva í janúar 1959 ræddi
Krustjoff reiðilaust um hug-
sjónaágreining Sovétríkjanna
og U.A.R. og sagði, að sá skoð
anamunur væri engin hindrun
og bæði ríkin berðust hlið við
hlið gegn heimsveldasinnum
En deila sú, sem nú er upp
komin, er miklu alvarlegri og
hefur þegar haft víðtæk áhrif
í Miðausturlöndum Blöð og út
vörp beggja aðila hafa verið
ómyrk í máli og hvorugt ríkið
hopað um fet. Egypskir og sýr
lenzkir blaðamenn og stjórn-
málamenn hafa borið þungar
ásakanir á hendur Sovétríkjun
um. Þeir saka Sovétríkin um.
að reyna að þröngva erlendri
stjórn upp á hin nýju ríki i
Asíu og Afríku og koma á er-
lendri ihlutun, sem er í and-
stöðu. vifí þjóðernisstefnu þess
ara ríkja. í skýrslu frám-
kvæmdastjóra egypska þjóðy
ernissambandsins segir m.a.:
Við munum aldrei leyfa um-
boðsmönnum kommúnista að
eyðilegeja föðurland okkar eða
svifta það sjálfstæði sínu
Kairo-blaðið Al-Gomhouria
ritar grein um aðstog Sovétríkj
anna við U.A.R. að segir þar
m.a.: Ef fuiltrúar Sovétríki-
anna láta sér detta í hug, að
þeir geti notað samning þann,
sem gerður hefur verið með
ríkjum okkar, til þess að
þröngva yfirráðum sínum á
okkur og þar með íhlutast um
málefni okkar og mynda eins
konar ríki í okkar ríki, fara
þeir villir vegar.
Frá Moskva er svarað í sömu
mynt. í Pravda birtist grein,
sem nefnist: Árás rógberanna,
og er greinin skrifuð af opin-
berum embættismanni. Grein
þessi er svar vig skrifum
egypskra blaða. einkum Al-
Ahram og Al-Mussawar. í
Pravdagreininni segir m.a. á
þessa leið: Menn hljóta I senn
að vera undrandi og hryggir,
er þeir hugsa til þess, að í
Afríkulandi skuli enn vera til
einstaklingar, sem eru reiðu-
búnir að vinna með nvlendu-
kú^urum a* beí'ra ógöfugu o.g
vonlausu stai-fsemi. í þessu
sa'-nbaTirb verður ekki b.iá því
komizt. að minnast á árásir á
Sovét”íkin í helztu blöðum i
Kairo. Blöðin birta öll í senn
ó°eðslpnt cbjðUr um Snvéinfifiri
fyllilecra samkvæmt knkkabók
um áróðursmanna heimsvalda-
sinna
Þessi skrif beggja aðila gefa
nokkurn veginn til kynna.
hversu nú háttar samkomulagi
Sovétríkjanna og U.A.R. Undir
venjulegum krinsumstæðum
mundu menn e.t.v. ekki taka
orðaskipti sem þessi mjög al-
varlega. En hafa verður það í
huga, að blöðin í U.A.R. ásaka
ekki . Sovétrikin nema með
fullu samþykki Nassers.
Það, sem engum vafa virðist
bundið, er, að Nasser forseti,
er óánægður með viðskipti sín
við Sovétríkin. Hann hefur
engar áhyggjur af því, þótt
Rússar tali ómjúklega til hans,
enda geta blöð hans og útvörp
hvort heldur er í Damaskus
eða Kairo svarað fyllilega í
sömu mynt og gott betur, ef
með þarf. Það, sem hins vegar
gerir Nasser órólegan, er
hversu öll hjálp frá Sovétrikj
unum er treglega úti látin.
Mánuðum saman hefur Nasser
óskað eftir þrýstiloftsorrustu-
flugmönnum ti.l þess að stióvna
flugvélum af gerðinni MIG 19
og MIG 21, en þeim er ætlað
R.'t vega á móti flugflota ís,-aels
•-anna. Fram til þess.a hefu1’
vrsser aðeins fengið ö’-fáar
flugvélar af gerðinni MIG 19.
en enga af gerðinni MIG 21.
Einnig á öð’-um sviðum virðast
Rússar hafa kinpt ag sér hend-
inni. Mikill dráttur hefur o,’ðið
á framkvæmd einstakra atriða
í sambandi við Aswan-stífíuna
og samkvæmt fregnum gengur
verkið í heild hvergi nærri
áætlun.
Þá hafa Rússar einnig undir-
boðið egypzka bómull á heims-
markaðinum og með því valdið
Egyptum miklum erfiðleikum.
Hin nánu tengsl Sovétríkj-
anna og U.A.R. urðu í upphafi
til vegna þess, að bæði ríkin
höfðu nokkra óbeit á vestræn-
um þjóðum, og einpig vegha
þess, að Nasser áleit Sovétríkin
traustan bandamann, er styddi
þjóðernisstefnu hans og hlut-
leysisáform. Hann var og þakk-
látur Sovétríkjunum fyrir
margs konar hjálp. Sömuleiðis
geðjaðist Nasser að áfstöðu
Sovétríkjanna gagnvart ísrael,
erkióvini Egypta. Rússar
studdu hann og í Súezdeilunni
og síðast en ekki sízt veittu
Rússar bæði fjárhagslega og
tæknilega aðstoð við byggingu
Aswanstíflunnar, stolt Egypta
i dag.
Rússar litu einnig U.A.R.
sem heppilegan bandamann og
sovézkir leiðtogar undirstrik-
uðu vináttu sína og einlægni í
garð Egypta. í fyrstu var það
svo, að stjórnvöldin í Moskva
gerðu lítið sem ekkert úr því,
þótt kommúnistar væru hand-
teknir í Egyptalandi og settir
undir lás og slá. Mótmæli voru
send til málamynda, en síðan
ekki meir. Nú virðist hins veg-
ar annað orðið uppi á teningn-
um.
Blöðin í Arabiska sambands-
lýðveldinu hafa skrifað mikið
um áróður Sovétríkjanna í
garð U.A.R. Snemma í þessum
mánuði stendur skrifað í blað-
inu Al-Gomhouria, að Sovét-
ríkin hafi verið vinsæl meðal
almennings í Miðausturlöndum
vegna samúðar með baráttu
þeirra, en fólkið hafi hins veg-
ar ekkert heillazt af hinni
kommúnistísku stefnu. U.A.R
hefur alltaf greint á milli
þessa. Kommúnismi er þjóð
inni andstæður. í áróðri Sovét
ríkjanna er ruglað saman já
kvæðu hlutleysi og íhlutun og
kúgun. Blað eitt í Damaskus
sagði. að það væri ekki nauð
synlegt. að þjóð tæki við fyrir-
skipunum frá Moskva, enda
þótt hún framkvæmdi sósíal-
isma. Sagði blaðið jafnframt,
að U.A.R. hefði lært af reynslu
Júgóslava í viðskiptum þeirra
við Sovétríkin.
Fyrir um það bil mánuði
áttu sér stað orðaskipti milli
Nikita Krustjoffs, forsætisráð-
herra Sovétríkjanna annars veg
ar og Anwar es-Sadat, forseta
egypzka þingsins hins vegar.
Þessi orðaskipti varpa skýru
ljósi á þann grundvallarágrein-
ing, sem nú er með þessum
þjóðum. Krustjoff talar opin-
ckátt við Sadat og segir, að
Egyptar séu aðeins byrjendur
í byltingarfræðunum, þeir
þekki aðeins fyrsta stafinn í
því stafrófi og eigi því mikið
ólært. Krusljoff heldur áfram'
og segir, að ef leiðtogar Egypta
haldi enn áfram að vísa komm-
únismanum á bug og þá um
leið þjóðfélagskerfi því, sem
skapað hefur svo hagstæð lífs-
kjör í Sovétríkjunum, muni
fóikið innan tíðar reka þessa
leiðtoga frá völdum svipað og
Farúk forðum. Sadat segir í
svari sínu, að Egyptar: óski
fremur eftir að framkvæma
sinn sósíalisma án allrar íhlut-
unar en í friði við aðrar þjóðir
heims. Sadat segir, að vera
kunni, að lífskjörin í Sovétríkj
unum séu betri en lífskjörin í
U.A.R., en þetta þýði þó engan
veginn, að U.A.R. skuli taka
upp sömu stefnu og Rússar.
Það mætti þá allt að einu
segja, að Sovétríkin slfyldu
taka upp sömu þjóðfélagsstefnu
og Bandaríkin, þar sem lífskjör
in eru betri í Bandaríkjunum
en Sovétríkjunum. Allir mættu
vita, að þettá gerði Krustjoff
aldrei.
Meðal stjórnmálamanna í
Kairo er litið svo á, að Sovét-
ríkin hafi ákveðið að herða
baráttu sína gegn Egyptum
vegna gremju yfir þeirri ráð-
stefnu hlutlausra ríkja, sem
verið er að skipuleggja af þeim
Nasser og Tító og sem halda
á í Bled í Júgóslavíu í haust —
sennilega í september. Nasser
forseti vill gjarnan undirstrika
það fyrir hinum óháðu þjóð
um, að hann sé hvergi á klafa
bundinn, og hann vill styrkja
stöðu sína meðal hlutlausu
þjóðanna.
Það er síðast fregna af deilu
U.A.R. og Sovétríkjanna, að
fyrir u.þ.b. tveimur vikum birt
ist grein í Pravda í Moskva,
þar sem skorað er á áróðurs-
menn Araba að hætta rógskrif
um um Sovétríkin. Slík skrif
skaði aðeins þjóðir Arabaríkj-
anna og hjálpi heimsvaldasinn-
um. En á bak við þessi, ekki ó-
skynsamlegu tilmæli, leynist
ógnun. Pravda talar um stöð-
uga aðstoð Sovétríkjanna við
U.A.R., en segir, að Sovétríkin
geti alltaf endurskoðað stefnu
sína. Þessi aðvörun mun ekki
fara fram hjá þjóðum Asíu og
Afríku.
• V.'V.V.N.\,.V