Morgunblaðið - 27.05.1955, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 27.05.1955, Blaðsíða 10
S MORGUNBLAÐIÐ Föstudagur 27. maí 1955 Talið frá vinstri: Nansy, Richard, Avery, Cameron og frú Eugenie Avery. %£J«:,VINIR I VESTRI ÉG vakna við það, að einhvers staðar slær klukkan átta. Ég man allt í einu eftir að ég er gestur í húsi Willims Avery, Warwick 515, og að Averyhjónin hafa boðið mér í ökutúr þennan dag, ,tU einhvers fagurs staðar, sem'eg man ekki nafnið á — ein hvers staðar á vesturströnd Michi ganvatnsins, í norður írá Evans- • ton. .,.';•; Ég hendist á fætur, rýk fram í baðherbergið og fæ mér bað, raka. mig í flýti og fer síðan í fótin, Þegar ég kem niður i dag- stofuna er klukkan tæplega hálf níu.,i!(. Nol^krum mínútum síðar eru allir I seztir við morgunverðar- borðið.( Húsbóndinn flytur stutta borðbæn. Allir lúta höfði á með- an. o------?------o Að máltíðinni lokinn er haldið út að bílnum Loftið er mjög heitt, og svo rakt, að jafnvel næstu húsin og skógargreinarnar eru sveipaðar bláleitri móðu. Ég lít hálf áhyggjufullur til lofts. „Það ætlar að verða ennþá heitara í dag; heldur en var í gær'. Frú Avery brosir til mín hug- hr^ystandi. ,;l*að la^ast eftir að við erum lögð af stað. Við ökum í opna bílnum — og Cam ætiar að sitja viðjstýrið' Cam er eldri sonurinn, 18 ára — einmitt á þeim aldri, þegar vöskum Ameríkumanni finnst að hann þurfi að aka eins hratt og bíllinn kemst. Já, vandamálið með veðrið leysist fljótt. Undir eins og við erum komin út á aðalbrautina fer billinn að gæða rásina. Sterkju- hitinn er allt í einu horfinn og við erum stödd í hvinandi vindi, alveg mátulega hlýjum, sem strýkst notalega um háls og vanga. — Mér dettur allt í einu í hug; að hinar miklu vegalengd- ir vestra séu ekki eina ástæðan til ;þsss, að Ameríkumenn aka svo ;hratt. Hitinn hlaut að eiga sinn. þátt í því. f hinum opnu bílum sínum, eiga þeir með hrað- anum jkqst á að breyta óþolandi hitasvækju í bezta veðrið í jörð- inni. Ég halla mér aftur í sætinu og lofa vindum að gera gælur við mig. Við erum að nálgast lítið þorp á vmstri hönd. Framundan blasir við bungumynduð hæð, skógi; .vaxin. Við þjótum yfir Olnf Nielsen bankaslióri Mr. Avery lítur til mín asakandi, en unga fó;kið lætur fjúka nokk- ur gamanyrði af þessu tilefni. Svo er farið að tala um bíla og flug- vélar ¦— fyrst i anda raunsæisins síðan heimspekilega. Minnst er á viðleitnina til hins vaxandi hraða. Einhver segir, að hún stafi af því, að maðurinn sé að leitast við að elta uppi hamningjuna. Eða að reyna að flýja frá sjálf- um sér, bætir einhver annar við. Nokkur hnittiyrði eru sögð í þessu samoandi og léttii hlátrar hljóma við og við og liða út í geyminn. —------- o------?------o Klukkan er næstum tólf, þegar við komum á áfangastaðinn. Hann er stórt og veglegt veit- ingahús og sumardvalarstaður í fögru umhverfi skammt frá vatn- inu. í vestur frá hinu mikla húsi er stói íþróttavangur, um- girtur skógarbeltum. Ég sé að hópur ungmenna er par að leikj- um. Mr. Avery býður til hádegis- verðar og við sitium til borðs við glugga, þar sem fagurt útsýni blasir við Hvatlegur þjónn kem- ur að borðinu með stóran mat- seðil. Frú Avery situr við hlið mína og ég trúi henni fyrir því, að það setji æfinlega að mér kvíða, þegar ég sjái þessa stóru matseðia hérna vestra, því að ég þekki ekki einu sinni þriðjunginn af réttunum Hún býðst strax til að hjálpa upp á sakirnai og fer að lýsa fyrir mér nokkrum af lostætustu réttunum. Á meðan byrjar vatnið að buna fram í hana...í>á sést allt í einu glitta í j munninn á mér. Mi_ch,igan vatnið til hægri. ! Þegar líður á máltíðina, hefj- Ég heyri að Mr. Avery gerir j ast aftur íjörugar samræður. — einhy,erja athugasemd við öku- I Drengirnir fara að segja mér frá hrað^fjn, sem verður örlítið íþróttalífinu á þessum slóðum og mini^ pm stund. Svo er byrjað á eftir er ég beðinn um að inna að ta^a saman og kallast á við frá þvi, hvernig ferðalög á ís- þá, sem sitja fram i. Samtalið : landi fari fram. Svo höldum við er m^stmegnið stuttar athuga- j út, horfum um stund á leiki unga semdir um það, sem fyrir augun | fólksins og reikum síðan um ber -y og um það hve lífið geti fagra staði í nánd við veitinga- yerið^dásamlegt og jörðin fögur. húsið.------- Ég ér spurður um landslag á ís- | Þarna er dásamlegt að vera — feginn, af stað „Já. Hún er nákvæmlega af þeirri tegund, sem við komum okkur saman um". „William Avery — er hann prestur?" „Nei, lögfræðingur, mjög mik- ilsmetinn á þessum slóðum. — Hann veitir forstöðu elztu mál- flutningsskriístofunni í Chicago. Hann og Adlai Stevenson voru um skeið starfsfélagar. Þeir eru miklir vinir" „Þessi borð bæn ¦— ég hélt að — stendur ekki einhversstaðar: Gute juristen sind böse Kristen?" „Jú. En ^á talsháttur varð ekki til í Bandaríkjunum, heldur í Þýzkalandi. í Bandarikjunum fyrirverður kristið folk — jafn lögfræðingar sem aðrir — sig ekki fyrir að bera fram þakkir áður en það neytir matar. Það fer í kirkju á hverjum sunnu- degi, tekur þátt í kirkjusöngn- um og les upphátt Faðirvorið með prestinum. Aver-fjölskyldan sæk- ir reglulega kirkju. ¦— Ég var með þeim þar s;ðari sunnudaginn, sem ég dvaldi ; Evanston. — Sko, hér er------—". „Já, mynd af fjölskyldunni." „í miðið er Mr. Avery. Hann er í senn mjög glæsilegur maður og einstak' valmenni. Konan til vinstri við hann er frú Eugenie Avery, af frönskum ættum — elskuleg kona, s'ónn „lady'. Og börn þeirr^ eru: Nancy, Richard og Camerjp' ,.Þú bjó^t hjá þeim þennan t'ma. sem þú dvaldir i Evan- ston?" „Já. m'u dasra. — Þau eru elsku- ^egasta fólkið sem ég kynntist í vesturförii.rn" landi pg ée reyni um stund að , en vegna nitans er ég þó lýsa því eins skáldlega og mér þegar við höldum aftur er unt. -?- Áfram, áfram. Ég lít á úrið og sé að við erum búin að aka rúman klukkutíma. Um stund er landslagið alveg marflatt, en byrjar svo aftur að verða ofur- lítið öldumyndað. Annað slagið mætum við bílum, sem virðast ekki spara benzinið f rekat en við. Fólk að halda til kirkjuþingsins, hugsa ég, og finn um leið til innilegrar gleði yfir því, að hafa valið mér annað hlutskipti þenn- an dag. Þessar hugsaiur mínar , virðast hafa náð sambandi. því að, Cam kallar nú allt 1 einu til mín og spyr, hvort ég sái nokkuð efti'r þyí, að sitja ekki núna á þinginu við að hlusta á erindi hinna vísu preláta. Ég neita því alveg éindregið, og bæti við, að ég gé hálfhræddur um að dogma- tikin mun orenna við í dag í hin- um mikla hita í McGaw Hall .... út í svalandi vindinn, sem banda- r;skur ökumaður kann svo vel að framleiða á sinn tæknilega hátt. Við ökum aðra leið til baka. Nýjar mvndir af þessu sumar- fagra landi blasa við — koma «e fara. Mqrglita^ hi'isabvrpingar, ^'eikir akr-ir, vötn oe skógar líða h;á. — Ée loica aucunum um s+ur.d. ti1 p^ n;óta ennbá betur b°irrnr v.e.0'ðanar, sem gagntek- ur mig. Tp-r-y.p; h^ sð s'-^na?", er spurt Tríð W^ r.y-ns, í þýðum róm, sem i99t* í^^ Mí i-:riu. . N^; PW "^rrfB -""iiiuTi t.il að J^n-""*"} 'Ko+U" t'*''1'1 V^->Í*I í^r. Cfayy) ^o^r-i rcwW rm» •*iwj"t-jbm ykkar /,,r>w "a*"M»I'»"«t»» Amp,"i"5m windt 0.. r'K**4 ^ <«i<*^ Pi<i hvísla i O------?------O Fréttamaður: ..Nú er *>etta ferðasagan, sem þ.'i icfaðir blað- inu?" SMOWCEiU Hentugt til notkunar á: • Mjólkurbú • Sveitabýli 9 Bakarí © Fryyfihús • Kjallara 0 Kja'larageyrnslur • Vélaverkstar;ði • Þvottahús e Súrheysgryfjur o Skóla o Snyrtiherbergi Munið eftir Sn«>wcren(i Hassýnir nota Snawerem. H. Benediktss'tn & C.o. h.f. HafnarhvoP. Sími 1228. NOKKRU eftir áramótin síð- ustu las ég í Norðurlanda- blöðum, að Oluf Nielsen, banka- stjóri við Landmandsbanken í Kaupmannahöfn, hefði látið af störfum um áramót, þá nálega 75 ára að aldri. Ég hef verið að búast við að sjá þessa merka manns getið í íslenzkum blöðum, en ekki orðið þess var. Þess vegna bið ég ¦ Morgunblaðið að birta línur þess- ar. Er líklega engum núlifandi íslendingi skyldara en mér að minnast þessa merkismanns og viðskípta hans við ísland. Oluf Nielsen byrjaði banka- | feril sinn 15 ára gamall hjá bankafirmanu Rubin og Bing. Árið 1905 réðist hann sem full- ) trúi hjá Landmandsbanken. Ár- íð 1921 varð han aðstoðarbanka- stjóri og aðalbankastjóri árið eftir, þegar Landmandsbanken var endurskipulagður eftir greiðsluþrotin 1921. Naut Oluf Nielsen þá þegar mikils álits sem samvizkusamur -og traustur bankamaður. Hann þótti að vísu nokkuð aðhaldssamur, en hann hafði líka séð hin geysilegu bankahrun í Danmörku næstu ár in eftir fyrri heimsstyrjöld. Pen- ingaflóð stríðsáranna hafði fjar- að út. „Bjartsýnu" fjármála- mennirnir gættu sín ekki og héldu, að hægt væri að halda leiknum áfram. En staðreyndirn- ar létu ekki að sér hæða. Sum átrúnaðargoð Dana í fjármálum lentu í fangelsi, og allir stórbank- arnir komust í greiðsluþrot og sumir oftar en einu sinni. — Á fundi^ sem kröfuhafar eins stór- bankans héldu, sagði einn fund- armanna: „Það er tilgangslaust að hafa járngrindur fyrir glugg- um, þegar þjófarnir sitja inni í húsinu". Andrúmsloftið var engan veg- inn skemmtilegt í bankaheimin- um, þegar Oluf Nielsen tókst þann vanda á herðar að stjórna einum af stórbönkum Danmerk- ur eftir hin geysilegu áföll, sem yfir viðskiptalífið höfðu gengið. En Oluf Nielsen sýndi brátt, að hann var vandanum vaxinn. Hann vann sér hvers manns traust, sem honum kynntist, og hann keppti ákveðið að því marki að gera Landmandsbank- en fjárhagslega sterka stofnun. Hann vissi, að með því einu móti gæti banki gegnt því hlutverki að vera lyftistöng athafnalífsins í landinu. Magnús Sigurðsson varð bankastjóri Landsbanka íslands 1916. Þá hafði Landsbankinn engin „veltilán"*) erlendis, enda var hann nánast umkomulítill sparisjóður á þessum tíma, þó að hann hefði 750.000 krónur af seðlaútgáfunni. íslandsbanki var aðalbankinn og hafði seðlaútgáf- una að öðru leyti og réð því, hve mikið var af seðlum í um- ferð. Það er ekki fyrr en íslands- banki kemst í greiðsluþrot 1920 /21, sem Landsbankinn verður að taka að sér hita og þunga banka- málanna, meðal annars megin- hluta hinna erlendu viðskipta. Það var mikið lán fyrir ís- lenzku þjóðina, að jafn gætinn og gjörhugull maður og Magnús Sigurðsson skyldi vera orðinn bankastjóri Landsbankans, þegar íslandsbanki sigldi upp í sandinn. Eitt af því fyrsta, sem Magnús gerði, var að útvega Landsbank- anum veltilán, bæði í Danmörku og London. Samninga um þessi lán gerði Magnús Sigurðsson við Hambros Bank í London og við Landmandsbanken í Kaupmanna höin. Eftir því sem Magnús sagði mér, kynntist han Oluf Nielsen, þegar hann var fulltrúi í bank- anum. Sagðist Magnús eftir það jafnan hafa átt tal við Nielsen, þegar hann þurfti að reka erindi við bankann. Þetta var ólíkt venjulegum vinnubrögðum Magnúsar, því að hann leitaði jafnan viðtals við æðstu ráða- menn þeirra stofnana, sem hann átti erindi við. Kvaðst Magnús strax við fyrstu kynni hafa talið vist, að þess mundi skammt að bíða, að Oluf Nielsen yrði meiri valdamaður í bankanum en hann var þá. Varð Magnús um þetta sannspár. Urðu þeir brátt góðir vinir, og hélzt sú vinátta jafn- an síðan, þar til Magnús dó. Skömmu eftir að Magnús Sig- urðsson samdi við Landmands- banken um viðskiptalán handa Landsbankanum, samdi Samband ísienzkra samvinnufélaga einnig um viðskiptalán fyrir sig og mun hafa slíkt lán enn. Vel getur ver- ið, að fleiri íslenzk fyrirtæki hafi haft þar lánsviðskipti, þó að mér sé ókunnugt um það. Á þess- um árum kynntist ég Oluf Niel- sen, bankastjóra, mjög vel, eink- um eftir að ig varð formaður í bankaráði Landsbankans og síðar bankastjóri. Hef ég átt mik- il viðskipti við hann og jafnan hin ánægjulegustu. Mátti með sanni segja, að Oluf Nielsen reyndist ætíð bezt í okkar við- skiptum, þegar mest á reið. — Eitt atvik ætla ég að nefna. Það var á kreppuárunum eftir 1930, að yfirdráttarheimild Sambands íslenzkra samvinnufélaga var að fullu notuð á miðju sumri, en margar nauðsynjavörur þurfti að i kaupa til hausts, þegar greiðsla I fyrir útflutningsvcjrur var vænt- 1 anleg. Ég var þá á ferð ytra og • var búinn að tala við bankann. Ég hitti Oluf Nielsen, banka- stjóra, og tjáði honum mála- vexti. Hann svaraði því til, að búið væri að synja um hækkun og erfitt að taka málið upp á ný, því að það yrði að leggjast fyrir bankaráðið.*) Að lokum segir bankastjórinn: ,,Eruð þér alveg öruggur um, að þetta verði greitt fyrir áramót?" „Nei", sagði ég, „öruggt er það ekki, en allt verður gert, sem unnt er, til að standa í skilum, og hingað til hefur ekki brugðizt, að Sam- bandið hafi getað greitt skuldir sínar á réttum gjalddaga." „Talið við mig kl. 5 á morgun". Það gerði ég og fékk lánið. Þótti mér þetta því drengilegra, sem mér var ljóst, hvað Oluf Nielsen var gætinn og af mörgum talinn í- l haldssamur í fjármálum. Enda er j ekki ólíklegt, að „bjartsýnin", sem f yrirrennarar hans höf ðu sýnt í stjórn sinni á málefnum bankans, hafi stuðlað að því, að Oluf Nielsen ætlaði ekki að lenda i í sömu ógöngum og þeir, ef hjá því yrði komizt. — Og honum tókst að komast hjá því. Ég veit ekki, hvort íslending- ar hafa gert sér grein fyrir því, hvers virði það er fyrir allt at- hafnalíf á íslandi, að Landsbank- anum tókst á hinum verstu krepputímum, þegar aðalbanki landsins var kominn í greiðslu- þrot, að fá viðskiptalán erlend- is. En atvinnulífið á íslandi hef- ur að jafnaði ekki gengið betur en það, að í flestum árum hefur orðið að fá erlend lán til nauð- synjavörukaupa, á meðan verið er að afla útflutningsvaranna og koma þeim í verð. Er ástandið löngum svo hjá aðalútflutnings- atvinnuveginum, sjávarútvegin- um, að skip og bátar kæmust al- m"?">it ekki á flot á vetrarvertíð, ef ekki nyti þessara erlendu lána Landsbankans. Hefur þessu lítt •¦¦f -ið á lofti haldið. Magnúsi Sig- urðssyni, sem vann mest að þess- um lánsútvegi, var ekki gjarnt að hafa hátt um störf sín, en það er ástæðulaust fyrir sam- ferðamenn hans að vanmeta þau, þó að hann héldi þeim lítt á lofti sjálíur. Ég vil enda þessar línur með því að þakka Oluf Nielsen, bankastjóra, fyrir ágæta við- kynningu og margvíslega fyrir- greiðslu í viðskiptum þau rúm *)VeItilán nefni ég bráða- birgðayfirdráttarlán, sem greið- ast upp öðru hvoru, . en gilda annars ár eftir ár. *)Lán, sem voru hærri en 50 þúsund, urðu að samþykkjast af bankaráði. Frh. á bls: 31.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.