Morgunblaðið - 26.11.1958, Qupperneq 6

6
MORCVNBLAÐIÐ
Miðvik'udagur 26. nðv. 1958
Séra P/re hlauf friðarverðlaun
Nóbels og ætlar að byggja
20 Evrópu-borp
UM hálf milljón flóttamanna býr
enn í flóttamannabúðum Vestur-
Evrópu. Flóttafólkið er af ýms-
um þjóðernum úr Austur-Evrópu.
Langflest flóttafólk hefur komið
frá Austur-Þýzkalandi, en í hópi
þeirra eru einnig margar þús-
undir af Rússum, Pólverjum,
Tékkum og Ungverjum. Og enn
þá heldur flóttinn áfram þrátt
fyrir bannsvæði og gaddavírsgirð
ingar.
Frá stríðslokum hafa tugmillj-
ónir manna verið slitnir upp írá
rótum í heimalandi sínu í Austur-
Evrópu vegna alls kyns pólitískra
ofsókna. Það hefur tekizt að
skapa langflestu þessu fólkj nýj-
an samastað, ýmist í Vestur-
Evrópu, eða það hefur getað byrj
að nýtt líf í Gyðingalandi, Amer-
íku eða Ástralíu. Fólk á bezta
aldrj með óskert vinnuþrek hef-
ur gengið skjótlega út. En sumt
flóttafólkið hefur búið svo árum
skiptir í flóttamannabúðunum.
Það gengur ekki út e. t. v. vegna
elli, veikinda, bæklunar eða
vegna þess að það er hlédrægt,
kann ekki tungumálið. Svo lifir
það einangrað og vonlaust í flótta
mannabúðunum og á enga vini,
sem nenna að sinna því og hjálpa
í erfiðleikunum.
Snemma í þessum mánuði
ákvað Nóbels-nefndin norska að
sæma einn þeirra manna, sem
bezt hafa unnið fyrir flóttafólkið,
friðarverðlaunum Nóbels. Maður
þessi er belgíski presturinn
Georges Henri Pire. Síðan hann
hóf hjálparstarfsemí fyrir flótta-
fólk hefur honum orðið meira
ágengt en nokkrum öðrtim ein-
stökum manni í að rjúfá einangr-
un hinna vonlausu flóttamanna.
Ævisaga séra Pires var ósköp
venjuleg saga kaþólsks prests.
Hann fæddist árið 1910 í borg-
inni Dinant í Belgíu. Stúdents-
próf tók hann 192T og gekk
skömmu síðar í dominikana-
klaustrið La Sarte í bænum Huy
skammt frá Liege. Hann fór til
náms í guðfræði við dominikana-
háskólann í Rómaborg 1932—34
og hlaut að því loknu prests-
vígslu. Eitt ár nam hann félags-
fræði við háskólann í Louvain og
var því næst kennari við klaustur
eitt í þeirri grein. í seinni heims-
að maður í flóttamannabúðum
fékk samband við einhvern borg
ara, sem vildi taka hann að sér
og hjálpa honum við að finna at-
vinnu, læra málið og aðstoða
hann á allan hátt, hvað sem fyiir
kom.
Annað viðfangsefnið var að
koma upp elliheimilum fyrir
flóttafólk. Hið fyrsta var reist
í bænum Huy skammt frá
klaustrinu og síðan hafa þrjú
Fyrsta Evrópu-þorpið var reist
við borgina Aachen í Þýzkaiar.di
1956. Annað í Bregenz í Aust-
urríki. Nú er langt komið að reisa
tvö Evrópu-þorp, annað við Augs
burg í Þýzkalandi og hitt við
Brússel, sem nefnist Friðþjófs
Nansens þorpið og eru ekki nema
tveir mánuðir síðan horsteinn var
lagður að Albert Bchweitzer-
þorpi í Saar-héraði. Sjötta þorp-
ið hefur séra Pire áhuga fyrir
að reisa í Noregi. Ætlar hann að
nefna það Önnu Frank-þorpið.
Enn er þó óvíst að hann fái bygg-
ingarleyfi, því að það hefur verið
stgfna Norðmanna í flóttamanna-
málum, að flóttamenn eigi ekki
að lifa saman í hóp, heldur að
sameinast fullkomlega heima-
Myndin sýnir hús og íbúa í einu af Evrópuþorpum
á' lífíð. ■
séra Pires. Þarna fær flóttafólkið nýja trú
styrjöldinni tók hann virkar. þátt
í belgísku neðanjarðarhreyfing-
unni, bæði sem njósnari og eins
konar herprestur.
Séra Pire hefur verið mikils-
metinn klerkur í hinu gamla
klaustri sínu í Huy. Árið 1949
var honum falið að taka að sér
stjórn flóttamannahjálpar klaust
urreglunnar. Hann hefur síðan
unnið mikið og fórnfúst starf fyr-
ir flóttafólkið og fyrst og fremst
fyrir þá flóttamenn, sem um sárt
eiga að binda. Séra Pire hefur
ekkí spurt flóttafólkið af hvaða
þjóðerni það er, aðeins hvort það
sé hjálparþurfi. .
Fyrsta viðfangsefni hans var
að koma á svonefndu fóstur-
sambandi. Það var fólgið í því,
Séra Georges Pire með eitt af smábörnum þeim, sem hann hefur
bjargað út úr flóttamanuabúðunum.
elliheimili verið reist til viðbótar.
Þriðja og stærsta verkefni sr.
Pires og hreyfingar hans er þó
hin svonefndu ,,Evrópu-þorp“. —
Ætlunin með þeim er einnig að
rjúfa einangrun^lóttamannanna.
í stað þess að láta þá búa í fjöl-
mennum hópum í flóttamanna-
búðunum við hin verstu skil-
yrði, hyggst séra Pire byggja
á víð og dreif fremur lítil þorp,
þar sem um tuttugu flóttamanna
fjölskyldur eignast hlýleg heim-
ili. Þarna á að gefa flóttafólk-
inu tækifæri til að samlagast um
hverfinu. Það sækir vinnu til nær
liggjandi bæja og það verður
hluti af hreppsfélaginu, tekur
þátt í daglegu lífi héraðsins. Séra
Pire hefur sett sér það markmið
að reisa 20 slík þorp í Evrópu.
fólkinu.
Séra Pire hefur skipulagt all-
sterka hreyfingu til hjálpar flótta
fólki og eru deildir hennar starf
andi í Þýzkalandi, Austurríki,
Belgíu, Frakklandi, Luxemborg,
Svisslandi, Danmörku, Ítalíu og
Hollandi. Það var m. a. verk þess
ara deildá að safna fé til bygg-
ingar Evrópu-þorpanna. Þær
þurfa aðeins að safna stofnfénu,
því að ætlunin er flóttafólkið,
sem í þorpin flytur, greiði lága
húsaleigu, sem á að nægja fyrir
öllu viðhaldi.
Nóbelsverðlaunin sem séra
Pire hlaut nú nema rúmlega mill
jón íslenzkum krónum.. Þegar
þessum góðlátlega manni var
skýrt frá verðlaunaafhending-
unni, sagði hann: — Fyrir mig
er þetta ekki fyrst og fremst verð
laun, heldur hvatning til nýrra
dáða.
Það er engin vafi á því, að verð
launaafhending þessi mun mjög
efla hjálparstarfsemi séra Pires.
Að sjálfsögðu mun hann verja
verðlaunafénu til að reisa íbúð-
arhús í einu Evrópu-þorpi sínu.
Hitt er hjálparstarfsemi hans þó
e. t. v. enn meira virði, að með
þessari verðlaunaafhendingu er
vakin athygli á starfinu og hinni
óendanlegu þörf flóttafólksins.
KVIKMYNDIR +
Einn gegn öllum
ÞESSI ameríska mynd, sem tek-
in er í litum, gerist í Suðurrikj-
um Bandaríkjanna að loknu
þrælastríðinu. Þrír hermenn eru
á iieimleið, en sá „ljóður“ er á
ráði eins þeirra, að enda þótt
hann sé suðurríkjamaður hefur
hai,n barist í liði Norðurríkjanna
og þess geldur hann í ríkum
mæli, þegar heim kemur. — Áð-
ur en hann fór í stríðið var
hann töluvert upp á heiminn, en
hefur nú tekið algerum sinna-
skiptum og hyggst nú að gerast
prestur. — Hann kemur að prest
setrinu gamla sem nú stendur
autt að öðru leyti en því að þar
hefst við ung stúlka, — ótamið
barn náttúrunnar, — sem tekur
á móti honum með skothríð.
Hann sest samt þarna að hjá
stúlkunni og tekur þegar til ó-
spilltra mála um að leysa verk-
efnin, sem eru einkum tvö: að
reisa aftur hina föllnu kirkju og
ala upp hina viltu stúlku, sem er
óstýrilát og ofsafengin í meira
lagi, en þó fríð og ágæt inn við
beinið. Hann á við mikla erfið-
leika að etja ekki sízt vegna and-
úðar ráðamikilla manna í þorp-
inu, — en hann sigrar þó að lok-
um og sigurlaunin eru svo sem
bezt verður á kosið.
Mynd þessi er viðburðarík, efn
ið alvarlegs eðlis en þó mjög gam
ansamt öðrum þræði. Aðalhlut-
verkin, „prestinn“ og ungu
stúlkuna, leika þau Van Heflin
og Joanne Woodward, hin upp-
rennandi kvikmyndastjarna, sem
fyrir skömmu fékk Oskars-verð-
launin fyrir leik sinn í myndinni
„Three Faces of Eve“.
Er óhætt að mæla með þess-
ari mynd. — Ego.

skrifar úr# daglega lifinu J
Vesalings gamla konan.
S. S. skrifar:
„T TM daginn las ég í Þjóðvilj-
anum viðtal við gamla konu,
sem í 14—15 ár hefur þvegið gólf
in á skrifstofum blaðsins. Frétta-
maðurinn hafði farið heim í kjall
araíbúðina hennar, til að geta
prentað það, að jafnvel þessa fá-
tæku konu væri hægt að láta
kaupa miða í happdr. Þjóðvilj-
ans, „vegna þess að hann hefði
ekkert auðvald á bak við sig“,
eins og gamla konan orðaði það.
Ef þessi aumingja gamla kona
væri ekki svona önnum kafin við
að þvo gólfin á ritstjórnarskrif-
stofunum, þar sem hún kynnist
„þessum úrvalsmönnum, sem þar
vinna, og segja okkur það sann-
asta og réttasta sem þeir vita“,
eins og hún orðar það, þá mundi
hún kannski hafa gefið sér tíma
til að ganga um í Reýkjavík og
séð stórhýsin, sem „eini málsvari
alþýðufólksins“ hefur eignazt á
fáum árum. Meðan stuðnings-
flokkur blaðsins eys út milljón-
um í gömul hús á dýrum lóðum
í bænum og byggir ný stórliýsi,
eins og það, sem nú er að rísa
af grunni á Laugaveg 18, reita
forráðamenn hans þvottakonuna
sína inn að skinni með því að láta
hana kaupa allt að tveimur blokk
um a£ happdrættismiðum, af því
að góðu mennirnir í Þjóðviljanum
segja henni að blaðið hafi ekkert
auðvald á bak við sig — og hrósa
sér svo af öllu saman með við-
tali við hana á eftir.
Oft hefur mér blöskrað það, sem
Þjóðviljinn ber á borð fyrir fólk,
en þetta fannst mér þó taka úl
yfir allan þjófabálk".
Umbúðir á smjöri.
Húsmóðir skrifar:
„ A LVEG nýlega sá ég þá fregn
í einhverju blaði, að ráð-
gert væri að fara að selja allt ís-
lenzkt mjólkurbúasmjör í einum
og sömu umbúðum. Ég vil þó í
lengstu lög vona að ekki verði
horfið að því óheillaráði — því
óheillaráð væri það, „Bið ég ei
að burt hann nemi borgum heil-
næmt kapp“, segir skáld'.ð.
Svo lítið er nú eftir skilið af
heilnæmri samkeppni í þessu
landi fjötra og hafta, að við
megum ekki við neinni skerðingu
þess litla, sem eftir er. Því verð-
ur með engu móti neitað, að vör-
ur frá mjólkurbúunum okkar
eru misjafnar að gæðum. Þannig
er það mín reynsla í fjölmörg
ár, að smjör sé bezt frá tveimur
stöðum úti á landi. M. a. hnoða
þessi mjólkurbú bezt, en það er
ekki lítið atriði, að áfirnar séu
sem rækilegast hnoðaðar úr
smjörinu. Yfir höfuð virðist mér
að þörf væri að gera allt sem unnt
er til eflingar vöruvöndun í
landinu, og þar til hjálpar sam-
keppnin.
Þannig væri þess æfin þörf, að
bætt yrði úr verkun á sumu af
því hangikjöti, sem hér er á mark
aðinum, og sama er að segja um
bjúgu. Þau mega sum með réttu
kallast óæti. Einnig gildir þetta
um skyrið. Það er býsna misjafnt,
og hefi ég áður vikið sð því, hve
skyrgerðinni er áfátt. Skvr á ekki
að vera súrt og það verður ekki
súrt, ef nógu vel er síað. Hitt er
annað mál, að á markaðinn þyrfti
líka að koma súrt skyr, sem bú-
ið væri að brjóta sig. Ég veit að
sumar læknar gera sér ljóst, hve
æskilegt þetta væri. Um meðferð
mjólkur ætla ég ekki að ræða
núna. Það mál hefur til allrar
hamingju komizt á dagskrá, og
ekkj vonum fyrr. Þökk sé Sigurði
Péturssyni fyrir hans hlutdeild í
því máli. En hvernig er það, er
þrifnaður í fjósunum sem skyldi?
Er hann t. d. jafn mikill og í
Danmörku? Fleiri húsmæður en
ég, mundu vilja heyra eitthvað
um það efni. Og það er margt
fleira, sem þyrfti að minnast".