Morgunblaðið - 30.12.1960, Blaðsíða 6

UORCVN BLAÐIÐ
Föstudagur 30. des. 1960
Þjóðleikhusið :
Don Pasquale
Norina (Þuríður Pálsdóttir)
Don Pasquale, ópera eftir
Gaetano Donizetti. Tónlistar-
stjórnandi: Róbert Abraham
Ottósson. Leikstjóri: Tyge
Tygesen. — Ballettmeistari:
Karl Gustav Knuse.
aöFUNDUR framangreindrar
óperu, Gaetano Donizetti, var
teddur í Bergamo á ítalíu 1797
•( dó í sömu borg 1848. Hann
•r af flestum talinn einn af
óperunnar er, eins og Þorsteinn
Hannesson tekur réttilega fram
í leikskránni, „skelfing veiga-
lítið“. Segir þar frá rosknum
og ríkum piparkarli, Don Pas-
quale, sem vill neyða frænda
sinn, Emesto, til að kvænast
auðugri konu, honum miklu
eldri og svipta hann allri arfs-
von ella. En Ernesto ann hinni
ungu og fögru Norinu og þver-
neitar að taka kvonfangi því,
sem Don Pasquale hefur ætlað
honum. Segir svo frá því hversu
Don Pasquale verður að lokum
þar af eitt mjög lítið. Kristinn
Hallsson fer með hlutverk Don
Pasquales, veigamesta hlutverk
óperunnar, Guðmundur Jónsson
syngur hlutverk doktors Mala-
testa, Guðmundur Guðjónsson
fer með hlutverk Ernestos og
Þuríður Pálsdóttir er hin fagra
og glæsilega Norina, en Egill
Sveinsson fer með hlutverk
Notariusar. Yfirleitt var söngur
hinna fjögra höfuðpersóna jafn
og afbragðsgóður, enda auðheyrt
að hann var mjög vel æfður.
Leikur Þuríðar fannst mér bezt-
ur og söngur hennar með mikl-
um ágætum, ekki sízt í kolora-
tur-aríunum, sem hún söng af-
bragðsvel. Kristinn og Guð"
mundur Jónsson sungu nú sem
endranær með miklum glæsi-
brag og leikur þeirra var hinn
skemmtilegasti. Þó líkaði mér
ekki fyllilega gervi Gúðmundar.
Þá vakti og mikla athygli
hversu vel Guðmundur Guðjóns
son leysti af hendi hluíverk sitt,
en hann hefur miklu styttri
námstíma að baki en hinir
söngvaramir. Rödd hans er
prýðileg frá náttárunnar hendi,
en á enn eftr að þjálfast. — Við
getum vissulega verið hreyknir
af því að eiga svona góða söng-
krafta, því að á þeim hlýtur
framtíð óperunnar hér að byggj-
ast. Hefur sjaldan komið eins
greinilega í ljós og að þessu
sinni hvers við erum megnugir
á sviði óperunnar, þar sem hér
eru eingöngu íslenzkir söngvar-
ar að verki.
Hljómsveitin lék mjög vel
undir stjóm Róberts A. Ottós-
sonar. Stjómaði hann verkinu af
snilld, enda var uppfærslan
snurðulaus frá upphafi til enda.
Þá var og kórinn ágætur, góðar
raddir og samstilltar.
Sýningin er prýdd fögrum og
skemmtilegum ballett, sem
sænski ballettmeistarinn Karl
Gustav Kruuse hefur samið og
st '' •'<ð. Er ballettinn í þrem-
u. um, er nefnast Preludio,
Pi. ->g Serenata. Var dans-
inn ” augnayndi með hin-
um g .ogu, ungu dansmeyj-
um.
Lárus Ingólfsson hefur gert
leiktjöldin samkvæmt frumdrög-
um eftir Tyge Tygesens. Eru
tjöldin mjög vel gerð og falla
vel við óperuna.
Þýðinguna á óperunni hefur
Egill Bjarnason gert. Slíkar
þýðingar eru vandaverk og gera
margskonar kröfur til þýðand-
ans. Hefur Egill leyst það verk
ágætlega af hendi.
Sigurður Grímsson,
urssonar. Tiil sannindamerk-
is um að vísan var rétt höfð
eftir Stefáni Ólafssyni í MbL
benti dr. Steingrímur á, að
hún er þannig prentuð á bls.
147 í síðara bindi út
gáfu þeirrar á ljóðum Stefáns,
sem Jón Þorkelsson sá um
fyrir Bókmenntafélagið 1885
til 86.
• Hjálmar breytti
vísunni
Þessa vísu hefur svo Bólu-
Hjálmar ort upp dýrari tveim
ur öldum seinna. Er hún tii
í tveimur eiginhandarritum
Bólu-Hjálmars, annað skrifað
um 1845 oig hitt um 1860, en
Hjálmar deyr 1875. Er hún
eins á báðum stöðum og þann
ig prentuð í ljóðmælakveri,
sem gefið var út á Akureyri
árið 1879 og þaxmig er hún
einnig í hinni nýju og vönd
uðu útgáfu Finns Sigmunds-
sonar. Vísan er svona:
Ofan gefur snjó á snjó,
snjóum vefur flóa tó,
tóa grefur móa mjó,
mjóan hefur skó á kló.
Hjálmar hefur þannig leik
ið sér að því að gera gömlu
vísuna dýrari, á sama hátt og
tónskáld gera oft tilbrigði við
verk sem áður eru samin.
Seinna hefur svo einhver
annar séð að hægt var að gera
vísuna enn dýrari og breytt
fyrsta vísuorðinu „ofan” i
„nógan” og þannig er vísan
prentuð í útgáfu á ljóðum
Hjálmars, sem Jón Þorkels-
son sá um 1915—1910.
Þá liggur Ijóst fyrir hvern-
ig vísan var í upphafi og
hvernig henni hefuir aíðan ver
ið breytt
Doktor Malatesta (Guðmundur Jónsson) og Don Pasquale
(Kristinn Hallsson).
ágætustu óperuhöfundum, blátt
áfram „geni“ á því sviði og
nokkurskonar milliliður milli
Rossini og Verdis. Hann samdi
um eða yfir sjötíu óperur, enda
vann hann sér létt og hitti jafn-
an naglann á höfuðið með
hnyttnum „melodium", sem
hann átti til í ríkum mæli. Hann
samdi Don Pasquale árið 1842,
bæði texta og tónlist og er því
óperan með síðustu verkum
tónskáldsins og talin ein af
beztu óperum hans. Þetta er
gleðileikur (opera buffa), snið-
inn eftir fyrirmyndum frá Ross-
ini, glæsilega samið verk að
því er tónlistina snertir, en efni
að láta í minni pokann í þess-
um átökum fyrir kænskubrögð
vinar hans og heimilislæknisins,
Malalesta.
Tyge Tygesen, hinn konung-
legi danski hirðsöngvari, sem
setti Rakarann í Sevilla á svið
hér í Þjóðleikhúsinu í fyrra,
hefur einnig haft á hendi leik-
stjómina á Don Pasquale hér.
Tygesen er mikilsmetinn leik-
stjóri og söngkennari í heima-
landi sínu, enda er hann mikill
kunnáttumaður á því sviði,
eins og sjá má á ágætri-leik-
stjóm hans hér að þessu sinni,
ekki síður en á leikstjóm hans
hér í fyrra.
Hlutverkin í Don Pasquale
eru ekki mörg, aðeins fimm og
burt miðrímið og setja þar
inn önnur orð — og síðan svo
eignað sér vísuna?
Það er mjög þýðingarmikið
atriði að vísur, sem birtast
í víðlesnasta blaði landsins
séu örugglega réttar að efni
og höfundarheiti. Þetta gildir
að sjálfsögðu um marga eða
flesta aðra hluti; en vísan er
og hefir verið það ljóðform,
sem íslendingar eiga auðvelt
með að læra og muna.
• ^tefár^ugg^j^öldum
fyrr
Eg bar þetta bréf undir dr.
Steingrím J. Þorsteinsson,
prófessor, sem góðfúslega
féllst á að leiða Velvakanda
og bréfritara í allan sann-
leika um þessa kunnu vísu.
Það er auðvitað fjarstæða
að Stefán hafi tekið vísuna
frá Bólu-Hjálmari, þar sem
hann var uppi löngu á undan
honum, eða á 17 öld og því
samtíðamaður Hallgríms Pét-
• Eftir Stefán eða
Bólu-Hjálmar?
J. P. skrifar:
„Ljóð dagsins" í blaði yðar
fyrir skömmu eru stökur eftir
Stefán Ólafsson. Þriðja og
síðasta stakan er svona:
Ofan drífux snjó á snjó,
snjóar hylja flóa tó,
tóa krafsar móa mjó,
mjóan hefir skó á kló.
Við lestur vísunnar kom
mér strax í hug hin alkunna
vísa Bólu-Hjálmars, en sá þó
fljótt að hér bar nokkuð á
milli, sem sé það að miðrim
ið er nurnið burt úr vísu
Hjálmars, og önnur orð sett
þar inn. Það er í rauninni
eini munurinn.
Nú langar mig að spyrja,
hvor vísan muni vera eldri,
og þá upprunalegri? Hefir
Hjálmar betrumbætt vísu
Stefáns með miðríminu, —
eða hefir Stefán skemmt visu
Hjálmars með því að nema