Morgunblaðið - 30.12.1960, Síða 10

10
\1 n T> r- r \ r> r J f) ] Q
Fðsfudagur 30. des. 1960
TJtg.: H.í Arvakur, Reykjavík.
Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsson.
Ritstjórar: Valtýr Stefánsson (ábm.)
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Lesbók: Arni Óla, sími 33045.
Auglýsingar: Arni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn: Aðalstræti 6.
Auglýsingar og afgieiðsla: Aðalstræti 6. Sími 22480.
Askriftargjald kr. 45.00 á mánuði innanlands.
1 lausasölu kr. 3.00 eintakið.
BATAMERKI
'JV'ÚVERANDI ríkisstjórn
’ tók við efnahagslíf i
landsmanna í rústum eftir
óstjórn og algert úrræðaleysi
vinstri stjórnarinnar. — Hún
mætti vandanum af mann-
dómi og festu, gerði víðtæk-
ar viðreisnarráðstafanir og
hikaði ekki við að segja þjóð
inni sannleikann um hag
hennar.
Ennþá er ekki liðið heilt
ár síðan stjórnin hóf við-
reisnarstarfið. Engu að síður
sjást nú greinileg batamerki
í efnahagslífi þjóðarinnar. —
Gjaldeyrisaðstaðan út á við
hefur batnað um 274 millj.
kr. á tæpum 10 mánuðum.
Sparifjársöfnun hefur stór-
aukizt og bæði þjóðin sjálf
og aðrar þjóðir vita að grund
völlur íslenzkrar krónu er að
styrkjast. — Svartamarkaðs-
brask með erlendan gjald-
eyri er úr sögunni. Verð-
hækkanir, sem leiddu af
gengisbreytingunni eru komn
ar fram og útlit er fyrir stöð-
ugt verðlag á næstunni.
Það er vegna þessa ár-
angurs af viðreisnarstarf-
inu, sem ríkisstjórnin hef-
ur nú talið sér fært að
framkvæma verulega al-
menna vaxtalækkun. Mun
það ekki hvað sízt gert til
þess að létta útflutnings-
framleiðslunni róðurinn.
í þágu sparifjáreigenda
1 sambandi við vaxtabreyt-
inguna hefur ríkisstjórnin
beitt sér fyrir því nýmæli,
að sparifé, sem bundið er til
eins árs, skal bera 9% vexti.
En það eru sömu kjör og nú
eru á almennu sparifé. Spari-
fjáreigendur geta því haldið
vöxtum af sparifé sínu ó-
breyttu með því að hagnýta
sér hinn nýja innlánsflokk.
Er hér um að ræða mjög
skynsamlega og þýðingar-
mikla ráðstöfun. Þjóðinni ríð
ur á því að aukning spari-
fjár haldi áfram. Þessvegna
er þessi hvatning til hagsýni
og sparnaðar mikilsverð.
Sparifjáreigendur hafa ver
ið hart leiknir af verðbólgu
og dýrtíðarstefnu undanfar-
inna ára. Þeir verða nú að
finna greinilega að skipt hafi
verið um stefnu, og að þeir
megi treysta því, að sparnað-
ur þeirra sé ekki unninn fyr-
ir gýg. Sparifjármyndunin er
frumskilyrði nauðsynlegrar
uppbyggingar og heilbrigðs
efnahagsástands í landinu.
Á þessu grundvallaratriði
hefur núverandi ríkisstjórn
glöggan skilning.
Hrakspárnar hafa
sprungið
Bandalag Framsóknar-
manna og kommúnista hefur
lagt á það ofurkapp að telja
landsmönnum trú um, að við
reisnarráðstafanir ríkisstjórn
arinnar hafi runnið út í sand
inn. Nú beri þessvegna að
hverfa á braut styrkja- og
uppbótastefnunnar að nýju.
En hrakspár stjórnarand-
stöðunnar hafa sprungið í
andlit hennar sjálfrar. — Al-
menningur sér nú greinileg
batamerki koma í ljós með
batnandi gjaldeyrisaðstöðu
út á við og auknu trausti á
íslenzkri krónu, Það sem nú
skiptir öllu máli er að þjóðin
efli framleiðslu sína og styðji
áframhaldandi baráttu ríkis-
stjórnarinnar fyrir jafnvægi
í efnahagsmálum hennar. —
Hin stutta reynsla af stefnu
stjórnarinnar hefur sannað
að hún er á réttri leið. Hún
hefur snúið við frá óláns- og
fátæktarstefnu vinstri stjórn-
arinnar, sem engin úrræði
átti, engu þorði og ekki gat
komið sér saman um neina
lausn vandamálanna.
Skollaleikur kommún-
istabandalagsins
Bandalag kommúnista og
Framsóknarmanna' leikur nú
aumkvunarverðan skollaleik.
Á fundum útvegsmanna berj
ast þessir stjórnarandstæð-
ingar af alefli fyrir stórkost-
legum kröfum á hendur rík-
issjóði til stuðnings útgerð-
inni, og eiga þá ekki nógu
sterk orð til þess að lýsa
erfiðleikum og fátækt henn-
ar. Þegar útvegsmenn sjá í
gegn um blekkingarmold-
viðri kommúnista og Fram-
sóknar, snýr bandalagið við
blaðinu og snýr sér til sjó-
manna og hvetur þá til þess
að krefjast stórhækkaðs
kaupgjalds af hinni févana
útgerð. Þá er útgerðin allt í
einu orðin vel stæð og fær
um að mæta gífurlegum
auknum rekstrarkostnaði!!
Vill að viðreisnin takizt
Almenningur sér, hvað
fyrir bandalagi komm-
únista og Framsóknar
vakir. Þessvegna munu þau
batamerki, sem vaxtalækk-
unin er afleiðing af, verða
þess valdandi, að verkalýðs-
samtökin munu ekki láta etja
sér út í pólitísk verkföll, sem
aðeins geta leitt til stórtjóns
fyrir launþega og þjóðina í
heild. >•
UTAN UR HEIMI
TÍMARNIR hafa gerbreytzt
á hinum síðustu mannsöldr-
um. Þetta eru sannindi, sem
oft eru höfð á orði og eiga
við á flestum sviðum — en
fáír munu þó hafa orðið
breytinganna áþreifanlegar
varir en sjómenn. Allt, sem
lýtur að skipum og sigling-
um, hefur tekið algerum
Sir James Bisset
fyrrum skipherra á
stórskipinu „Queen
Mary“, skrifar end-
urminningar sínar um
„hálfa öld á höfum
úti“ ...
stakkaskiptum. Á árunum
fyrir fyrri heimsstyrjöldina
voru það hin stóru seglskip
og hægfara, gufuskip með
mjóa og háa reykháfa, sem
klufu öldur úthafanna. Nú á
dögum eru farþegaskipin fag
urlega straumlínulöguð lúxus
för, furðulega hraðsigld, og
flutningaskipin — einkum
þó olíuskipin — risastór. Og
kjamorkuknúin skip hafa
þegar myrmzt við saltan sjá.
★
Maður nokkur, sem fylgzt hef-
ir með þróuninni frá Titanic til
Queen Mary — og fylgist nú enn
með inn í atómöldina á hafinu
— er þessi árin að skrifa endur-
minningar sínar, og ber þar að
vonum margt á góma. Annað
bindi minninga hans er komið út
hjá forlaginu Angus and Robert-
son í Lundúnum og nefnist
„Tramps and Ladies". En höfund
urinn er sir James Bisset,
fyrrum skipstjóri á flaggskipi
skipafélagsins Cunard Line
(„drottningaskipafélagið"), en
hann lifir nú rólegu lífi á eftir-
launum sínum — eftir langan og
viðburðaríkan starfsferil.
Þannig leit James Bisset út,
þegar hann gerðist stýri-
maður á ryðkláfinum S/S
Nether Holme, árið 1906.
• ROMM OG GIGT
Þótt margt beri við á sjónum
enn í dag, má þó skiija á Bisset,
að það hafi nú oft verið meira
spennandi að vera sjómaður „í
gamla daga“, þegar hann var ung
ur. — Svo sem eins og þegar
hann árið 1906 „munstraði" sig
sem stýrimann á S/S Nether
Holme, eldgamall ryðkljáf, grút-
skítugan flutningadall, sem var
að fara frá Swansea til Banda-
ríkjanna. pyrsta verk Bissets sem
stýrimanns á skipinu var það að
kasta fötum í kaldri vetramótt-
inni og kafa til þess að losa kað-
altrossu, sem festst hafði í skrúf-
unni. Síðan var stefnt til hafs,
en varla hafði dallurinn stungið
nefinu í fyrstu ölduna, þegar skip
stjórinn hélt til káetu sinnar,
sem reyndar var ekki annað en
sóðaleg smákompa, með flösku
af sterku rommi — og hastarlega
gigt. Og allt, sem hann sýndi af
sjómennsku á leiðinni yfir hafið,
var að sitja um stund í korta-
klefanum. Þetta var á þeim tím-
um, þegar stjórnpallurinn var
allur opinn og óvarinn — ekkert
stýrishús.
• ÞANNIG VAiv
SJÓMANNSLÍFIH
Þégar þeir höfðu verið í hafi
fáa daga, brast á stórviðri. Einn
af hásetunum slengdist þá utan
í vörukassa, sem stóð á þilfari,
og hlaut af lærbrot. Hann var
borinn til koju sinnar og Bisset
og annar stýrimaður tóku til við
að reyna að gera að beinbrot-
inu. í annarri hendi hélt Bisset
á „Lækningahandbók skipstjór-
ans“ og í hinni á flösku af spír-
itus, sem dreypt var duglega á
hinn slasaða háseta til þess að
deyfa tilfinningu hans.
— Við bundum hann rambyggi
lega fastan við kojuna, segir
Bisset, og svo tókum við til við
að togast á um læri hans — og
reyna að koma brotinu saman.
JAMES BISSET
— „Finished with engines"
- og „Lækninga-
handbók skip-
stjórans"
Loks fannst okkur brotin falla
saman. Við höfðum enga kunn-
áttu eða reynslu á að byggja í
þessum efnum, aðeins heilbrigða
skynsemi — og vonina um, að
heppnin væri með okkur. Okk-
ur til mikils léttis féll maðurinn
í ómegin.
Þeir settu spelkur við lærið og
skíldu síðan við manninn í koju
smni, en Bisset skrifaði stutta
frásögn af atburðinum og „lækn-
isaðgerðinni“ inn í leiðarbók
skipsins. — Og hásetanum batn-
aði smám saman. Reyndar hefir
hann sennilega stungið dálítið
við, það sem hann átti ólifað. —
Þannig var sjómannslífið í þá
daga.
• BEISK SAGA
Mesta framann á starfsferli sín
um telur Bisset það, þegar hann
var fyrst ráðinn í þjónustu
Cunard Line. Varð hann þá
yngsti yfirmaður á Carpathia —
skipinu, sem varð nafnfrægt í
sambandi við björgun skipbrots-
manna af hinu ,,ósökkvandi“ stór
skipi Titanic, þegar það fórst, 14.
apríl 1912, eftir að hafa rekizt á
hafísjaka, eigi langt frá Ný-
fundnalandi.
Bisset segir hér sína eigin sögu
— beiskari sögu en flestar aðrar
— af þessu mikla og hörmulega
slysi, sem átt hefði að vera unnt
að koma í veg fyrir. Hér er ræki-
lega bent á hið ótrúlega kæru-
leysi og hugsunarleysi um verð-
mæti mannslífa, sem virðist hafa
ríkt hjá einu mesta skipafélagi
heims, „White Star Line“. —
Fínasta og íburðarmesta skip
heimsins hafði verið smíðað með
aðeins einföldum botni — og í
hinni fyrstu, og hinztu, óhappa-
siglingu hafði skipið björgunar-
báta fyrir einungis 962 menn, af
þeim ca. 2,300, sem um borð voru.
Þetta skelfilega slys varð enn
hörmulegra vegna þess, að ann-
að skip, Californian, lá um kyrrt
á íssvæðinu — næstum því inn-
an sjónmáls frá Titanic, á með-
an risaskipið var að sökkva. En
loftskeytamaðurinn á Californi-
an svaf svefni hinna réttlátu' og
heyrði því ekki neyðarkall hinna
nauðstöddu. — Það var líka ein-
ungis vegna þess, að loftskeyta-
maðurinn á Carpathia hafði af til
viljun setið lengur við tæki sin
en venjulega, að hann heyrði
hið fyrsta SOS-merki, sem sent
var á sjó — neyðarkall Titanic.
★
Segja má með rétti, að hinn
sæti svefn loftskeytamannsins á
Californian þessa hörmunganótt
hafi kostað rúmlega 1.500 manns
lífið. En hann verður þó ekki
um neitt sakaður — því að hon-
um bar engin skylda til þess að
vaka yfir tækjum sinum á þess-
um tíma. Loftskeytatæki skipa
voru líka, þegar þetta gerðist, i
rauninni frekar notuð í þjónustu
farþeganna en sem öryggistæki.
• ÆVINTÝBI
SJÓMENNSKUNNAR
Enginn sjómaður óskar sér
ævintýra á borð við það, sem
gerðist þessa nótt á Norður-
Atlantshafi. Og Bisset skipherra
skrifar nokkur lokaorð, þar sem
hann reynir að segja í örstuttu
máli, hvað lífið á sjónum er i
raun og veru:
— Ævintýri sjómennskunnar
eru ekki óhöpp og skiptapar —
er.da gerist slíkt sjaldan, sem
betur fer. Ævintýrið er í því
fólgið að stýra skipi sínu örugg-
lega, hvort heldur er um úthöf
eða þröng sund, þar til það er
heilt í höfn og traustlega bundið
við bryggju — þar til vélsíminu
bendir á „FINISHED WITH
ENGINES", og ferðin er á enda.