Morgunblaðið - 17.03.1961, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 17.03.1961, Blaðsíða 1
24 slður með Barnalesbök wgmMálbiSb 48. árgangur 63. tbl. — Föstudagur 17. marz 1961 Prentsmiðja MorgunblaðsbM -Afríkumenn kvíða púlitískri einangrun Leitast við að halda tengsium við Bretland ' London, 16. marz. — (Reuter) —¦ ÁKVÖRÐUN Verwoerds um úrsögn úr brezka samveldinu er óafturkallanleg. í dag gekk hann á fund Elísabetar Bretadrottningar og tilkynnti henni formlega úrsögn Suð- ur-Afríku úr brezka samveldinu. Tilkynningu Verwoerds um úrsögn, sem hann birti í stuttri ræðu á samveldisráðstefnunni, laust niður eins og eldingu. — í Suður-Afríku hefur ákvörðunin vakið áhyggjur og almenn- an kvíða. Allt í einu rennur það upp fyrir mönnum hve geig- vænleg áhrif úrsögnin getur haft á fjármála- og efnahagslíf lands- ins. Þá sjá menn fram á pólitíska einangrun Suður-Afríku. Ekk- ert ríki í brezka samveldinu mælti kynþáttastefnu hennar bót. 'jt SNÝR HHE> BRÁÐASTA HEIM Verwoerd hefur ákveðið að hætta VSð fyrirhugaða tveggja daga heimsókn til Bonn í Þýzkalandi. Astæðan er að hann verður að hraða sér heim til Suður-Afríku vegna ólgunnar, sem fylgir í kjölfar ákvörðunar hans. Hann lýsti því yfir í London á fundi með blaðamönnum, aff stjórn Suður-Afríku myndi nú þegar hefjast handa um aðgerðir til að draga úr því efnahagslega og viðskiptalega áfalli, sem íylgir úrsögninni. Hann sagði m. a. að Suður-Afrika myndi halda áfram að vera á Sterlingssvæðinu og héldi þannig fjármála- tengslum við Bretland. 'if SKIPTAR SKOBANIR Annars eru skoðanir mjög skiptar um þessa atburði. Full- trúar hvítra Iandnema í Afríkulöndum lýsa yfir áhyggjum og harmi vegna þeirra. Sir Roy Walensky í Ródesíu sagði m. a.: — Þetta eru þáitaskíJ. Nú hefjast galdraofsóknirnar gegn hvítum mönnum í Afríku af fullum krafti. Hinsvegar er Diefenbaker, forsætisráðherra Kanada, jafn- harður í málinu og áðnr. Hann segir að úrsögn Suður-Afríku hreinsi andrúmsloftið. En það var einmitt Diefenbaker, sem réðist harkalegast á Suður-Afríku áður en Verwoerd tók ákvörðun sína. 'jt ÓSIGUR MENZIES OG MACMILLANS Tveir af mikilhæfustu stjórnskörungum brezka samveldis- lns eru taldir hafa beðið alvarlegan persónulegan ósigur við úr- Bögn Suður-Afríku. Þeir eru Menzies, forsætisráðherra Astralíu, en svo hagar til í Ástralíu, þótt ekki sé beinlínis ríkjandi kyn- þáttaaðgreiningur, að það er stefna stjórnarinnar að heimila nær eingöngu hvítum mönnum landnám þar. Hinn maðurinn, sem hefur hlotið alvarlegan hnekki, er Mac- millan, forsætisráðherra Bretlands, en hann tók að sér hlutverk sáttasemjara á samveldisráðstefnunni og þóttist viss um að ekki kæmi til úrsagnar. Úrslita- kostir London, 16. mars. (Reuter) VERWOERD, forsætisráð- herra, skýrði nokkrum blaðamönnum frá því í kvöld, að hann hefði ein- skis átt úrkostar annars, en að segja Suður-Afríku úr samveldinu. Það hefði verið Nkrumah, forseti Ghana, sem setti honum algera úrslitakosti. Nkrumah tilkynnti Ver- woerd, að öll málamiðlun væri útilokað, — annað hvort yrði Suður-Afríka að víkja úr samveldinu — eða Ghana. I brezka þinginu Neðri málstofan brezka var troðfull síðdegis í dag bæði þing- sæti og áhorfendapallar. Alvara grúfði yfir málstofunni, þegar Macmillan forsætisréðherra gekk í salinn til að gera þingi grein fyrir síðustu atburðum. Hann sagðist verða að viður- kenna að úrsögn Suður-Afríku væri alvarlegur og beiskur ósig- ur. En hann sagði að allt hefði verið reynt til að miðla málum. Fyrst það hefði ekki tekizt teldi hann að það hefði í rauninni ver- ið útilokað. Og úr því svo var komið, þá var það eina sæmandi lausnin að Suður-Afríka gengi úr samvelrinu. Macmillan lagði áherzlu á það að Bretland vildi eftir sem áður viðhalda hinu nána samstarfi við Suður-Afríku jafnt á sviði fjár- mála, menningarmála og land- varna. Hann kvaðst vona, að ekki liðu mjög mörg ár, þar til Suður Afríka fengi að nýju inngöngu í brezka samveldið, enda væri öllum heirAil aðild að því án tillits til uppruna, litarfars eða trúar Álit Gaitskells Gaitskell foringi verkamanna- flokksins tók til máls: — Ég held að okkur sé það öllum ljóst, að brezka samveldið hefur síðustu daga þolað mestu þrengingar í sögu sinni. Víðtækra áhrifa mun gæta af þessum atburðum, ekki aðeins innan samveldisins held- ur miklu víðar. — Ég veit, sagði Gaitskell, að sumir eru þeirrar skoðunar að þessi atvik leiði til hrörnunar og upplausnar brezka samveldisins. En við sem sitjum hérna megin í salnum teljum þvert á móti að þessir atburðir styrki trú okkar á samveldinu og þýðingu þess fyr ir allt mannkynið. Gaitskell réðist á kynþátta- stefnu Suður-Afríku. Hann sagði Frh. á bls. 2 Myndin sýnir Verwored, forsætisráðherra Suður-Afríku, með hvíta dúfu. Hann Iýsti yfir úrsögn lands síns úr brezka sam- veldinu. Hann upplýsir nú að Nkrumah frá Ghana hafi sett honuin úrslitakosti. Allslierjarþing SÞ vítir Suður Afríku Og Adlai Stevenson snýst gegn nýlendusteinu Portúgula Diefenbaker SamveZdið síyrkist segir Diefenbaker LONDON, 16. marz (Reuter) i — Diefenbaker, forsætisráð- herra Kanada, sagði á blaða- mannafundi í dag, að brezka samveldið væri sterkara og andrúmsloftið hreinna í þvi eftir að Suður-Afríka er á brott gengin. — Samtök verða ætíð sterk ari við það að stíga skref fram á við, sagði hann og bætti því við, að sér virtist að samveldið styrktist nú með hverjum fundi sem haldinn væri. Frh. á bls. 2. New York, 16. mars. — (Reuter) — EKKI er ein oáran stök fyrir Suður-Afriku-mönnum. t dag for- dæmdi Allsherjarþing SÞ yfirgang þeirra í gæzluverndarsvæðinu Suðvestur-Afriku. Alyktunartillaga um þetta var samþykkt með 74 samhljóða atkvæðum. Níu ríki lýstu því yfir að þau greiddu ekki atkvæði. Því var lýst yfir að Suður-Afríka væri ógnun viff heimsfriðinn. — Bandaríkin voru meðal þeirra sem greiddu atkvæði með for- dæmingu á Suður-Afríku, og eru það skýrustu merki sem enn hafa komið fram um ein- arða stefnu Kennedy-stjórnar- innar í Afríkumálum. Þá gerðist það í öryggisráð- inu, að Adlai Stevenson, full- trúi Bandaríkjanna, greiddi at- kvæði með tillögu um að rann- sóknarnefnd SÞ færi til portú- gölsku Angóla á vesturströnd Afríku til að kynna sér ástandið þar. Stevenson lagði áherzlu á það, að Bandaríkin litu á Portú gal sem vinaríki en þau teldu sig bregðast skyldum sínum ef þau svikjust um að benda á þá geigvænlegu hættu sem yfir vofir í Angóla, ef ekki er taf- arlaust hafizt handa um efna- hagslega og félagslega upp- byggingu meðal hinna inn- fæddu. Hann sagði að ef ekkert væri að gert mætti búast við því að sama ástand yrði í Angóla eins og raunin hefur á orðið í Kongó. Hann bað Portúgala um að láta sér segjast í þessu. Þeir* ættu ekki að spyrna broddun- um við, heldur taka því með þókkum að rannsóknarnefnd SÞ kæmi til nýlendunnar, þar sem svo óróasamt hefur verið að undanfórnu. Það væri öll- um fyrir beztu, Portúgölum sjálfum og íbúum Angólu, að vinsamlegt samstarf tækist við SÞ um lausn vandamálanna í framtíðinni. Fimm þingmenn reknir London, 16. marz (Reuter) ÞAÐ var tilkynnt í London í kvöid, að fimm af þingmönnum Verkamannaflokksins hefðu ver- ið reknir úr þingflokknum, fyrir að snúast gegn stefnu hans í mik- ilvægum atriðum. Hinir brottreknu eru Michael Foot, Sidney Silverman, Emery Hughes, S. O. Davies og William Baxter. Þeir tilheyrðu allir hin- um róttæka vinstri armi Verka- mannaflokksins, sem hefur hald ið uppi stöðugri gagnrýni á Gait- skell foringja flokksins, einkum í utanríkis- og landvarnarmálum.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.