Morgunblaðið - 12.07.1961, Qupperneq 10

%
10
MORGUNBLAÐ1Ð
Miðvik'udagur 12. júlí 1961
Utg.: H.f Arvakur Reykjavík.
Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsson.
Ritstjórar: Valtýr Stefánsson (ábm.)
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen,
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Lesbók: Arni Óla, sími 33045.
Auglýsingar: Arni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn: Aðalstræti 6.
Auglýsingar og afgieiðsla: Aðalstræti 6. Sími 22480.
Askriftargjald kr. 45.00 á mánuði innanlands.
í lausasölu kr. 3.00 eintakið.
RETTUR SPARIFJAREIGENDA
í SAMBANDI við viðreisn-
arráðstafanir ríkisstjórn-
arinnar hafa stjórnarand-
stæðingar mjög rætt um
vaxtahækkunina, sem var
mikilvægur liður í alhliða að
gerðum til að koma efnahaf
landsins á réttan kjöl. En
vaxtahækkunin varð mörg-
um erfið og því var reynt að
gera viðreisnina óvinsæla í
heild með miklu tali um háa
vexti. I þeim áróðri var því
treyst, að fólk skildi ekki
hve mikið var í húfi eða þá
að þegnskap brysti til að
laga sig að þörfum þjóðfélags
ins.
Um síðustu áramót hafði
sá árangur náðst, að fært
þótti að lækka vextina um
helming þess, sem þeir höfðu
verið hækkaðir um rúmum
10 mán. áður, enda sjálfsagt
og nauðsynlegt að hafa vaxta
hæðina í samræmúvið ástand
ið í efnahagsmálunum hverju
sinni.
En í öllu talinu um vext-
ina hefur verið undarlega
hljótt um þá, sem fengið hafa
hina háu vexti í sinn hlut.
Þó eru það tugþúsundir lands
manna, sem þannig hafa eft-
ir tveggja áratuga verðbólgu
fengið áþreifanlega sönnun
fyrir því, að viðleitni þeirra
væri einhvers metin.
Spariféð dreifist á svo
margar hendur, af því að
stór hluti launþega sparar
einhvern hluta af tekjum sín
um. Er um verulega sjálfs-
afneitun hjá ýmsum að ræða
í þessu sambandi. Fyrir þetta
á fólk vissulega skilið að fá
einhverja þóknun, enda er
spariféð ein helzta undir-
staða framkvæmda í landinu.
Verðbólgan lék spariféð hins
vegar svo grátt, að vextirnir
nægðu hvergi nærri til að
vega upp á móti verðrýrnun-
inni hvað þá að um eigin-
lega þóknun væri að ræða.
★
Nú þegar skipt hefur ver-
ið um steftiu er sparnaðar-
viðleitnin einmitt metin að
verðleikum. Það er ekki þar
með sagt, að vextirnir þurfi
alltaf að vera háir. Sparifjár-
eigendur eiga ekki mestra
hagsmuna að gæta varðandi
háa vexti, þeim er enn mik-
ilvægara að verðlag haldist
nokkurn veginn stöðugt. Nú
hefur að vísu verið gerð til-
raun til að spilla árangri við-
reisnarinnar, en stefnan hef-
ur verið ákveðin og verður
ekki kvikað frá því mark-
miði að feta í fótspor ná-
grannaþjóðanna í efnahags-
málum.
Það verður því haldið á-
fram að vernda hlut spari-
fjáreigenda, eins og viðreisn-
in gerir ráð fyrir. Atvinnu-
rekendur og aðrir geta því
ekki vænzt þess í framtíðinni
að geta hagnazt á kostnað
þeirra, sem safna sparifé,
enda er hvorki réttlátt né
skynsamlegt að byggja efna
hagskerfið á slíkum aðförum.
HÉRAÐSMÓT
SJALFSTÆÐIS-
FLOKKSINS
CJÁLFSTÆÐISFLOKKUR-
^ INN mun á þessu sumri
halda 26 héraðsmót í öllum
landshlutum. Þessar samkom
ur eru orðnar mjög vinsælar
og eru ekki aðeins sóttar af
Sjálfstæðismönnum, heldur
fólki úr öð<rum stjórnmála-
flokkum. Þær eru í senn
skemmtisamkomur og lands-
málafundir, þar sem rædd
eru viðfangsefni líðandi
stundar í stjórnmálum þjóð-
arinnar. Á héraðsmótunum
mæta leiðtogar flokksins og
forystumenn í hinum ein-
stöku landshlutum.
Að þessu sinni hefur mjög
verið vandað til skemmti-
atriða á héraðsmótunum. Þar
eru fluttar tvær óperettur af
ýmsum beztu söngvurum og
hljómlistarmönnum þjóðar-
innar. Er óhætt að fullyrð>a,
að fólkið út um allt land
muni kunna að meta þessi
skemmtiatriði og hið ágæta
listafólk, sem flytur þau.
Til þess ber vissulega
brýna nauðsyn að Sjálfstæð-
isfólk um land allt treysti
samtök sín og auki með sér
félagslegt samstarf. Sjálfstæð
isflokkurinn gegnir nú eins
og oft áður þýð«ingarmiklu
forystuhlutverki í íslenzkum
stjórnmálum. Enginn Sjálf-
stæðismaður má liggja á liði
sínu til að túlka stefnu flokks
síns og vinna að framgangi
hugsjónamála hans. — Með
hinni nýju kjördæmaskipun
skapast einnig sérstök þörf á
því að auka kynni flokks-
manna innan hinna nýju og
stóru kjördæma. Héraðsmót-
in hafa á liðnum árum átt
sinn þátt í því að auka per-
sónuleg kynni Sjálfstæðis-
fólks í landinu. Því kynning-
arstarfi verður að halda á-
fram. Sjálfstæðisflokkurinn
verður að vera einhuga og
sterkur. Til þess ber ekki
aðeins flokksnauðsyn held-
ur þjóðarnauðsyn. Hann er
MARGA af fylgismönnum
dr. H. F. Verwoerd for-
sætisráðherra Suður-Af-
ríku dreymir um það að
koma á bandalagi nokk-
urra ríkja syðst í Afríku
þar sem tryggð væri yfir-
drottnun hvíta mannsins.
Þetta bandalag yrði síð-
asta vígi hvítra yfirráða í
Verwoerd og E> H. Louu utanríkisráðherra

Hvít yfirráð
i.
Afríku. Aðildarríkin yrðu
Suður Afríka, Suður
Rhodesía og portúgölsku
nýlendurnar Angola og
Mozambique.
hið mikla og jákvæða afl í ís
lenzkum stjórnmálum. Það
mun koma í hans hlut fram-
vegis sem hingað til að vera
í fararbroddi í sókn þjóðar-
innar til betra og fullkomn-
ara þjóðfélags.
TENGSLIN VIÐ
GRÆNLÁND
TVT Ý tengsl eru að skapast
' milli íslands og Græn-
lands. Flugfélag íslands hef-
ur undanfarin ár haldið uppi
flugsamgöngum til hins norð
læga lands og átt ríkan þátt
í að bæta samgöngur við það
að miklum mun. Grænlands-
flug Flugfélagsins er stöðugt
að aukast og góð samvinna
ríkir milli þess og græn-
lenzkra og danskra stjórnar-
valda' og fyrirtækja í Græn-
landi.
Fyllsta ástæða er til þess
að fagna þessu. Vegna ná-
lægðar íslands við Græn-
land og þekkingar íslenzkra
flugmanna á flugskilyrðum á
norðurslóðum er fullvíst að
þeir hafa betri aðstöðu til
þess en nokkrir aðrir að
stunda Grænlandsflug. En
margt hefur breytzt síðan
Eiríkur rauði sigldi smáskip-
um sínum í vesturátt og nam
land á Grænlandi. Nú fara
íslenzkar flugvélar á örfáum
klukkustundum fram og til
baka yfir Grænlandshaf. —
Hraðinn og tækmn hafa fært
þessi tvö norðlægu eylönd
saman, sigrað fjarlægðirnar,
jafnvel storma og frosthörk-
ur Norðurheimskautsins.
Telja fylgjendur dr. Ver ambique, og fyrr en síðar
woerds að nú sé ekki verðl Suður Afríka vettvang-
, , , .* ur svipaðra ataka og nu eru í
lengur um nema tvær leið Angóla
ir að velja, annað hvort T „ . .
, , . . Sera S. J. Hennoo, borgar-
ve*. ji hviti maðurmn að stjóri í Messina í Transvaal,
styrkja aðstöðu sína fljót- er einn hinna n.örgu sem sí-
lega eða bíða algeran ósig bafa verið að brýna fyrir
ur að öðrum kosti.
Eitt fyrsta sporið í þessa
átt gæti verið samningur An-
gola og Suður-Afríku um sam
ríkisstjórninni að búa sig und
ir skæruliðahernað í frumskóg
unum. Og Claude Wheatley,
borgarstjóri í Tazaneen, segir:
„Hérna erum við svo til á
eiginlegar varnir á landamær landamærum Mozambique
um Angola og Suðvestur Af-
ríku, sem eru rúmlega 2.000
kílómetra löng. Suðvestur Af-
ríka var þýzk nýlenda fram
að fyrri heimsstyrjöldinni. Eft
ir styrjöldina fól Þjóðabanda
lagið Suður-Afríku að fara
með umboðsstjórn í landinu
og seinna samþykktu Samein-
uðu Þjóðirnar þá skipan mála.
Hefur Suður-Afríka undanfar
ir eflt mjög herlið sitt í Suð-
vestur Afríku.
Við ekki aðeins höldum að
bylting verði gerð. Við vitum
að svo verður.“
Á yfirborðinu virðist sam-
vinna Suður Afríku, portú
gölsku nýlendanna og Suður
Rhodesíu fara vaxandi. Og
sannleikurinn er sá að völd
Portúgala í Angóla og Moz-
ambique eru vafasöm. Portú
galar hafa ekki möguleika til
að reka hugsanlega nýlendu-
styrjöld, sem yrði mjög fjár-
Nýlega var portúgalskur frek.
hershöfðingi á ferð í Suður
Afríku og hvíldi mikil leynd
yfir ferðum hans þar. Varnar
málaráðuneytið í Höfðaborg
neitar þó að tilgangurinn með
förinni hafi verið að biðja um
Suður Rhodesía hefur ætíð
verið andvíg nánari stjórn-
málatengslum við Suður Af-
ríku. Ástæðan er sú að menn
óttast að ef 'of mikið beri á
hernaðaraðstoð í Angóla. En írfrf stjórnarinnar þar við
vitað er að Suður Afríka selur apartheid, eða aðskilnaðar-
mikið af matvælum til portú stefuu dr. Verwoerds, muni
galskra hermanna í Angola.
Á meðan hvítir íbúar Suð-
vestur Afríku sem eru um
72.000 bíða þess með eftir-
sambúð kynþáttanna í Suður
Rhodesíu fara mjög versnandi
En ef hinsvegar stjórnin í Suð
ur Rhodesíu heldur áfram að
neita blökkumönnum um auk
væntingu að sjá hvort Portú- in réttindi getur vel svo farið

gölum tekst að bæla niður upp
reisn íbúanna í Angóla — og
hvort dr. Verwoerd þorir að
hætta á alþjóða mótaðgerðir
með því að senda herlið til
Angóla — berast fregnir um
óeirðir í Mosambique, portú-
gölsku nýlendunni syðst á
austurströnd Afríku.
Rúmlega 3.000 hermenn Suð
ur Afríku hafa verið við her-
æfingar í norð-austurhluta
Transvaal, nálægt landamær-
um Suður Afríku og Mosam-
bique. Þarna voru hermennirn
ir æfðir í því að mæta inn- ,
rás „skæruliða" og að berjast hvitir menn og 4 5 milljónir
í frumskógum við svipuð skil blökkumanna. I Mozambique
yrði og ríkja í herferð Portú- *"æP*eSa 150.000 hvítir og
gala gegn uppreisnarmönnum nærri sex milljónir blökku-
í Angóla. manna. í Suður Rhodesíu eru
um 250.000 hvítra manna og
Fréttamaður sem ferðaðist um 2y2 milljón blökkumanna.
um norðurhluta Transvaal, í Suður Afríku eru um 3 millj
segir að þar ríki víða ótti við ónir hVítra en 11 milljónir
uppreisn blökkumanna í Moz blökkumanna.
að hún verði að leita nánari ,
samvinnu við dr. \Terwoerds.
Hinn 27. júlí n.k. fer fram
þjóðaratkvæðagreiðsla í Suð-
ur Rhodesíu um nýja stjórnar
skrá. Ef Dominion flokkurinn
sem er fylgjandi aðskilnaði
kynþáttanna, vinnur á í þess
um kosningum, má búast við
að í landinu verði tekin upp
stefna í anda apartheid stefnu
dr. Verwoerds.
Ekki eru til áreiðanlegar töl
ur um íbúafjölda í löndum
þeim, sem hér um ræðir. En í
Angóla eru tæplega 200.000