Morgunblaðið - 19.07.1967, Blaðsíða 3

Morgunblaðið - 19.07.1967, Blaðsíða 3
MORGtTNBLABIÐ, MIÐVIKUDAGUR 19. JULI 1967 Forsetahe Framhald af bls. 1 og frú, Þopl-eiifiUT Thorlaciuis oig frú, og Hörð'ur H-eligasom og frú. Enn fremur voru þar íiú Ágústa Thors, ekkja Thors Thors fyrr- verandi hendiherra í Baindaríkg- unum og Sigurður Hel'gason for- stjóri Loftleiða í Bandaríkjun- uoi og kona ha.ns. Meðal bandarískra gesta, sem í hádegisverðinum voru, voru Hubert Humphrey varaforseti, Dean Rusk utanríkisráðherra, O. Freeman landbúnaðarráð- herra, nokkrir öldungardeildar- þingmenn og fulltrúardeildar- þingmenn ásamt konum sínum, fjölmargir starfsmenn í stjórn Bandaríkjanna o.fl. gestir. Við hlið forseta íslands í há- degisverðarboðinu sátu Lady Bird Johnson og kona O. Free- mans, en við hlið Johnsons Bandaríkjaforseta sátu Lily Ás- geirsson og frú Guðný Thor- steinsson. Á matseðlinum var m.a. jarð- arberjaís, sem nefndur var „Vatnajökull." Við lok hádegisverðarboðsins flutti forseti Bandaríkjanna ræðu, þar sem hann sagði m.a.: „Herra forseti, ég býð yður velkominn sem hinn síðasta en langt frá því fyrsta íslending, sem kemur til Bandaríkjanna. Flugvél flutti yður hingað á nokkrum klukkustundum. Fyrir rúmum 900 árum sigldi annar hópur vaskra íslendinga á lang- skipum og urðu til þess að finna land, sem þeir nefndu Vinland. Landið, sem þeir fundu, var mjög frábrugðið því landi, sem þér sjáið í dag. Engu að síður eiga Bandaríkin og ísland margt sameiginlegt. Bæði voru þau byggð af landnemum, af mönn- um, sem fóru til óþekktra staða yfir úfinn sæ. Þjóðir okkar beggja leituðu frelsis og báðar stofnuðu þjóðfélög, sem að baki eiga langa sögu lýðfrelsis og rétt lætis. Það er táknrænt fyrir sam- eiginlega sögu okkar, að fyrir örfáum dögum komu 24 banda- rískir geimfarar, landnemar nú- tímans, úr æfingaferð til yðar lands. Hinar hjartanlegu mót- tökur, sem þeir hlutu, minntu mig á íslandsferð mína árið 1963. Ég hef aldrei gleymt þeirri heimsókn. Ég komst þar að raun um, hve mikið íslendingar geta kennt heiminum um hið blóm- lega líf þjóðar, sem lifir við frelsi." Síðan var drukkin skál for- seta fslands. Þá tók til máls forseti íslands og sagði m.a.: „Ég hefi þegið boð yðar, herra forseti, til Hvíta hússins þakklátum huga. Ég minnist með mikilli ánægju heimsóknar yðar sem varafbrseta og konu yðar til íslands fyrir nokkrum árum. Slík heimsókn, er mjðg mikilvæg fyrir persónuleg kynni i því skyni að auka á vináttu á milli þjóða. ísland er næsti nágranni Bandaríkjanna í Ev- rópu og það var ekki aðeins fyr- ir tilviljun, að það var íslend- ingur, sem fyrstur hvítra manna steig á land í Ameríku og ís- lenzk fjölskylda, sem fyrst gerði tilraun til þess að setjast að í hinum Nýja heimi. Þessa sögu- lega atburðar hefur verið minnzt með styttu Leifs Eiríkssonar í Reykjavík, gjöf bandariska þjóðþingsins til íslenzku þjóð- arinnar á þúsund ára afmæli Alþingis árið 1930 og með stytt- um af Þorfinni karlsefni í Phila delphiu og Reykjavík. Fyrir þúsund árum vuru nor- rænir menn of fáir til þess að við halda þeirri byggð, sem þeir komu á fót í Ameríku. Um það bil níu hunduð árum síðar og æ síðan hafa margir íslendingar leitað til Ameríku og komið sér vel fyrir. íslenzku innflytjend- urnir og afkomendur þeirra hafa stuðlað að góðum samskiptum og aukinni vináttu milli þjóða okk- ar". Að hádegisverðarboðinu loknu fór forseti íslands ásamt fylgdar liði sínu aftur til Blairhouse, en kl. 4.30 í dag hélt hann til Arling ton-kirkjugarðsms, þar sem hann iagði blómsveig að leiði óþekkta hermannsins og á gröf John F. Kennedys, fyrrum forseta Banda ríkjanna. Þegar forseti íslands kom í Arlington-kirkjugarðinn að leiði c-þekkta hermannsins, var þar fjölmennur heiðursvörð ur og mikill mannfjöldi yar þar einnig samankominn. Tuttugu og einu fallbyssuskoti var skotið til heiðurs forsetanum. Fánar íslands og fylkja Bandaríkjanna blöktu við hún og þjóðsöngvar íslands og Bandaríkjanna voru leiknir. Síðan lagði forsetinn blómsveig að leiði óþekkta her- mannsins. Að þessari athöfn lokinni ók forsetinn og fylgdarlið hans að gröf Kennedys, þar sem hann lagði blómsveig á leiði forsetans, sem hvílir þar ásamt tveimur börnum sínum. Blaðamaður Morgunblaðsins bað herra Ásgeir Ásgeirsson að segja frá, hvaða áhrif það hefði haft á hann að standa við gröf Kennedys. Hann sagði: „Þetta var mjög áhrifarík stund að standa við gröf þessa unga, gáfaða forseta, sem dó fyr ir aldur fram. Minnismerkið er látlaust og hvílir forsetinn þar milli tvéggja barna sinna. Mér fannst athöfnin hátíðleg og virðu leg". í kvöld situr forsetinn kvöld- verðarboð Péturs Thorsteinsson- ar, sendirherra, að heimili hans, en á morgun mun hann heim- sækja Alþjóða gjaldeyrissjóðinn og Alþjóðabankann. Síðan situr hann hádegisverðarboð Hu'bert Humphreys, varaforseta, í Smith sonian Institute. Síðar um dag- inn heimsækir hann John Mc Cormack, forseta fulltrúadeildar Bandaríkjaþings. Síðar á morg- un hefur Pétur Thorsteinsson, sendiherra, móttöku til heiðurs forsetanum. Forsetinn fer frá Washington annað kvöld. FRETTIR FRA S. Þ. Ekki óhugsandi að tvö.falda megi fjármagnstrauminn til van- þróuðu landanna Eigi efnahagsvöxtur vanþró- uðu landanna að verða eins ör og æskilegt væri, verða þau að fá árlega frá 1970 15 miHjarða dollara í erlendri fjárfestingu, en nú nemur þessi fjárfesting að- eins 7.5 milljörðum. Þetta kann að virðast óvinnandi verk, þar sem hér er um að ræða tvöfalda upphæð. En í rauninni er ekk; þörf á mörgum örvandi aðgerð- um til að fá fjármagn til a3 streyma til þessara landa í rík- ara mæli en nú á sér stað, og það á fullkomlega eðlilegan hátt. Þessu var haldið fram ekki alls fyrir löngu í tímariti Sam- einuðu þjóðanna. „UN Monthly Chronicle", af einum kunnasia sérfræðingi um þróunarhjálp, Paul G. Hoffman, sem var áð- ur forstjóri Marshall-hjálpar- innar en stjórnar nú Þróunar- áætlun Sameinuðu þjqðanna (UNDP). Hoffman gerir ráð fyrir, að þeir 7,5 miUjarðar, sem á vantar, mundu fást i mynd venjulegra bankalána og einka- fjárfestingar, ef hægt væri að útvega vanþróuðu löndunum ár- lega lán sem næmu 1 milljarði á lágum vöxtum auk 500 milljón doHara fjárhagsaðstoðar áður en fjárfesting kémur til ¦ fram- kvæmda. Á sama tíma og brúttó-þjóðar framleiðsla iðnaðarlandanna nemur 1500 milljörðum dollara og eykst um nálega 50 milljarða á ári, ætti þetta ekki að vera neitt ofverk. segir Hoffman. Þrjár milljónlr deyja Andstæðurnar milli auðæfa og allsleysis í þessum heimi eru þverstæðukenndar, segir hann. Meðan við lifum við allsnægtir og óskiljanlega möguleika, láta á ári hverju þrjár mill.iónir manna lífið af völdum hungurs og vannæringar. Framfarirnar á sjöunda ára- tugnum, hinum svonefnda þró- unaráratugi, hafa orðið hægari en menn höfðu gert sér vonir um. Takmarkið er að árið 1970 verði hagvöxtur vanþróuðu land- anna kominn upp í 5% áriega. í flestum þeirra nemur vöxtur- inn nú minna en 4%. Með hlið- sjón af fólksfjölguninni er þetta ekki nægilegt til að bæta lífs- kjörin að neinu marki. Fjárfest- ing og fjárhagsaðstoð hinna auð- ugu landa hefur aukizt mjög óverulega síðan 1960, og í þess- um Jöndum vaxa vonbrigðin yf- ir árangri hinnar „erlendu hjálpar", en þá nafngift telur Hoffman villandi. Ástæða til bjartsýni Þrátt fyrir þessi neikvæðu atriði eigum við að dómi Hoff- mans nánast að fagna þeim horf um sem eru á örari þróunarvexH á næstu árum. 1. í fyrsta lagi hafa bæði ein- stök lönd og hinar alþjóðlegu hjálparstofnanir öðlazt reynslu, sem tryggir betri og skjótari árangur í framtíðinni. 2. í öðru lagi starfa bæði þau lönd, sem veita hjálp, og þau, •sem taka hjálp, á raunsærri hátt. Menn hafa komizt að raun um, að fjármagnið eitt er ekki nægilegt. í stuttu máli veltur meira á því að lagfæra efna- hagsleg, félagsleg og pólitísk grunnform vanþróuðu landanna en að stuðla að tilfallandi inn- flutningi fjármagns, tækni- menntunar eða tækja. 3. í þriðja lagi verður það æ Ijósara, að fátækt vanþróuðu landanna stafar ekki af skorti á efnislegum eða mannlegum úr- ræðum, heldur af því að þessi úrræði eru illa hagnýtt. Á þessu ástandi má ráða bót. 4. Loks m.á finna uppörvun í þeim framförum sem þegar hafa orðið í nokkrum vanþróuðum löndum. Hjá þeim nemur hag- vöxturinn yfir 5%, og í nokkr- um tilvikum er hann 10% eða meir». Það sýnir hverju má til leiðar koma með öfltigu og skyn samlegu starfi af hálfu yfir- valda og þegna og með viturlega hugsaðri og skipulagðri aðstoð erlendis frá. Tvöföld fjárfesting Aðstoð erlendis frá er megin- inntakið i grein Hoffmans. Hann skýrir frá, hvað Þróunaráætlun Sameinuðu þjóðanna (UNDP) hefur gert á fyrsta starfsári sinu. UNDP hófst handa í janá- ar 1966 eftir sambræðslu Tækni hjálpar Sameinuðu þjóðanna og Framkvæmdasjóðsins. Viðleitni UNDP hefur fyrst og fremst beinzt að því að undir- búa jarðveginn og skapa skil- yrði í vanþróuðu löndunum fyr- ir eðlilega fjárfestingu Hoffman nefnir í grein sinni, að opinber- ar og einka-fjárfestingar, sem séu bein afleiðing af starfi UNDP, hafi tvöfaldast á árinu 1966. Þær nema samtals 1642 milljónum dollara. Af þeirri upp hæð koma 1029 milljónir er- lendis frá, en" 613 milljónir frá innlenduim aðiljum. Mesta leit að fjársjóðum í sögunni „Mesta leit mannkynssögunn- ar að fjársjóðum" er lýsingin á þeim aðgerðum sem Sameinuðu þjóðirnar hafa hafizt handa um í því skyni að hjálpa vanþró- uðum löndum til að hagnýta máimlindir sín,ar. í landfræði- legum skilningi er lýsingin rétt, því hér er um að ræða ekki færri en 60 lönd. Þróunaráætl- un Sameinuðu þjóðanna CUNDP) leggur fram 41 milljón dollara (1763 milljónir ísl. kr.) til sérfræðiaðstoðar og undir- bunings fjárfestingar. Árangur- inn er farinn að koma í ljós. Þau 48 verkefni, sem nú er unn- ið að, hafa þegar leitt í Ijós mikið koparmagn á sjö svæðum í Argentínu, 70—80 milljón tonn af járnmálmi í Mexíkó og verulegt magn af gulli í Tanza- níu. Heilsuspillandi þéttbýli Um gervalla jörðina yfirgef- ur fólk sveitirnar í stórum stíl og flytzt 'til borga og þéttbýlla svæða. í lok þessarar aldar er búizt við að 80% jarðarbúa muni eiga heima í borgum. Það er hins vegar alls ekki víst, að ástandið í borgunum verði betra en það var í sveitaþorpum. Nú þegar eru heilbrigðismál stór- borganna orðin ískyggilegt vandamál, og kom það fram á þingi Alþjóða heilbrigðismála- stofnunarinnar í Genf nú í vor. Samkvæmt rannsókn stofnunar innar hafa einungis 5% af þeim 250 miiljónum manna, sem nú búa í borgum vanþróuðu land- anna, viðundandi aðgang að vatni. Að því er varðar afrennsli og þrifnað, er ástandið ennþá verra. Indverjar upplýstu, að 79% af fjölskyldum Kalkútta- borgar byggju í einu herbergi eða deildu herbergi við aðra fjölskyldu. Skortur er á 150 milljón ibúðum í vanþróuðu löndunum og 30 milljón íbúðum í iðnaðarlöndunum. Vandamál borganna í hinum efnaðri lönd- um eru líka alvarleg og erfið viðureignar. í brezkri skýrslu segir, að koma mætti í veg fyr- ir tvo-þriðjuhluta af barna- dauða landsins, ef hægt væri að bæta hið félagslega ástand og þá einkum að draga úr hinum geigvænlegu húnæðisþrengsl- um. HELGARFERÐ Á KERLIICARFJÖLL OC HVERAVELU Heimdallur FUS efnir um næstu helgi til ferðar á Kerlingarfjöll og um Hveravelli. Lagt verður af stað frá Valhöll við Suðurgötu kl. 13.30 á laugardag. Þátttaka tilkynnist í síma 17100 kl. 9—17. FERÐANEFNDIN. STAKSTEIEMAR Gatnagerðar- framkvæmdir í Reykjavík Að und;införnu hafa fram- * kvæmdir við gatnagerð í Reykja * vík veriff með allra mesta móti; heilu hverfin hafa verið malbik- uð; þar sem áður voru lélegar malargötur eru nú komna.r full- komnar og varanlegar götur, og í gömlu hverfunum hefur lrvwr gratan af annarri verið endur- bætt. Þetssar framkvæmdir blasa við allra aiugum og eru svo mikl ar, að jafnvel andstæðingar borg arstjórnarmeirihiutains geta ekki orða bundizt. „Þjóðviljtan" lief- ur rætt um þetta mál og í rit- stjórnargrein Alþýðublaðsins í gær segir m^..: „f sumar hefur verið unnið mikið að gatnagerðarfram- kvæmdum í höfuðborginní og með nokkuð öðrum hætti en fyr. , Hefur mikill hluti hins gamla gatnákerfis verið endurbættur, til dæmis með því að leggja nýtt malbiksteppi yfir eldra malbik, en einnig með þvi að setja bæt- ur yfir verstu kafla eldri veg- anna." Verður ekki um deilt Og Alþýðublaðið heldur á- fram: „Að sjálfsögðu má deila um elnstök atriði þessara fram- kvæmda, en í heild verður ekki með sanngirni sagt annað em aið götur Reykjavikur hafa aldrei verið betri «n nú og víða sé jafn ánægjulegt að atoa eftir þeim og það var hryllilegt í leysingum sl. vor. Sérstaklega Virðist gef- ast vel að leggja nýtt malbiks- teppi yfir eldra malbik eða steypu. Þá er augljóst, að nú hafa verið teknar í notkun nýjar ^ vélar og vinnuaðferðir, sem éru stórtækari og skila betra, verki en áður hefur þekkzt hér. Gatnamál hafa meginþýðingu, ekki aðeins fyrir samgöngur heldur og útlit, fegurð og hrein- læti borgarinnar." Skrýtið íundarboð Alþýðublaðið raeðir í gær nm fund þann, sem boðað var til á Egilsstöðum af ýmsum samtök- um á Austurlandi og segir orð- rétt: „Alþýðublaðið hefur spurzt fyrír um þetta mál hjá Eggerti G. Þorsteinssyni, sjávarútvegs- málaráðherra. Sagðist hann hafa lesið um það í Þjóðviljanum sl. miðvikudag, að hann væri boð- inn til þessa fundar. Hinsvegax hefði ekkert boð borizt fyrr en á föstudag, og hefði haran þá um hæl sent svarskeyti þess efnis, að hann gæti því miður ekki sótt fundinn. Telja má líklegt að Gylfi Þ. Gíslason, viðskiptamálaráðherra, og Jóhannes Nordal, seðlabanka stjóri, hafi verið boðaðir á svip- uðum tíma, en þeir munu báðir vera utanbæjar í sumarleyfum. Af þessu má marka, að fund- ur þessi og boðun hans eru með nokkuð sérstæðum hætti, sem bendir öllu frekar til áróðurs en einlægs vilja til að leysa vanda- mál Austfirðinga." * Alþýðublaðið bendir á, að fundurinn hafi aðallega verið auglýstur með forsíðufréttum í „Þjóðviljanum" og þar sagt, að boðið hefði verið til fundarins sjávarútvegsmálaráðherra, við- skiptamálaráðherra og banka- stjóra Við Seðlabankanm. Telur blaðið að vonum, að hér sé um nokkuð sérstæða aðferð að ræða við að bjóða forystumönnum til fundarhalda.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.