Morgunblaðið - 15.08.1968, Síða 17

MORGUNBLAÐEÐ, FIMMTUDAGUR 15. ÁGÚST 1908
17
- A KOLKUG RUNNI
Framh. af bls. 12
enn aama ördeyðan hérna fyrir
vestan og svei mér þá maður
veit varla, hvernig þessi áttatíu
tonn hafa verið skröpuð upp.
Eitthvað finnst mér karlinn vera
farinn að leggja ískyggilega mik
ið eyrun að samtölum karlanna á
togbátunum fyrir norðan. Senni-
lega er hann farinn að hugsa til
hreyfimgs.
Tvö og stundum þrjú viðtalsbil.
Oft hlustar maður á samtöl í
tækjunum, þegar karlarnir eru
að tala við kerlingarnar sínar í
landi, og getur samtalið gjarn-
an verið eitthvað á þessa leið:
— Sael elskan.
— Ha!
— Ég sagði bara sæl elskan.
— Já sæll. Hvar eruð þið?
— Við erum hérna fyrir vest-
an. Hvernig hafið þið það?
— Sæmilegt, annars er hann
Jói litli með hálsbólgu.
— Haa.
— Ég sagði að hann Jói væri
með bálsbólgu.
— Er nann slæmur litla grey-
ið?
— Nei, með dálítinn hita.
Heyrðu, ég ætla með bílinn í
viðgerð á morgun.
— Geturðu ekki beðið með
það þangað til ég kem í land?
Ætli við verðum ekki inni um
miðja næstu viku.
— Já, en það er ómögulegt að
bíða eftir því. Það er tilgangs-
laust að eiga bíl og geta svo
aldrei ncxtað hann.
— En þ'etta er svoddan fjár-
ans okur á þessum bílaverkstæð
um, þegar maður svo getur gert
það sjálfur. Er hún Lilla ekki
frísk?
•— Á ég þá að afpanta á bíla-
verkstæðinu?
— Nei, ætli það. Ég var að
spyrja eftir henni Lillu.
— Hún Lilla, hún hefur það
ágætt. Segirðu ekkert í fréttum?
— Nei, hvað heldurðu að sé að
frétta?
Og svona er lopinn teygður
upp í tvö og stundum þrjú við-
talsbil.
Engir œpandi
öskurapar
Maður hefur stundum h'eyrt
því fleygt að togaraskipstjórar
séu æpandi öskurapar, sem engu
þyrma með hávaða og látum með
an þeir eru í hólnum. Þessu vil
ég mótmæla sem alröngu.
Það er varla að maður heyri,
þegar Sverrir hallar sér út um
gluggann og læðir út úr sér: hif
opp, eða slaka niður. Þar er ekki
aldeilis hávaðanum fyrir aðfara.
Á dekkinu liggur lagl'egt lúðu
lok og við Sverrir skipstjóri í
hólnum.
— í fyrra fyrir páskana seld-
um við hundrað og tuttugu kílóa
lúðu ó áttatíu og átta sterlings
pund út í Englandi. Það var
bærilegt verð, maður. Rúmar ní
táu krónur fyrir kílóið. Við vor-
um þá með dálítinn slatta af flat
fiski og ýsu auk þorsksins og
fengum alveg glimrandi verð.
Það þarf ekki að vera nema
lítið af góðfiski til að lyfta söl-
unni heilmikið, segir Sverrir.
Við spjöllum um tækin í
brúnni og Sverrir segir:
— Þeir væru ald'eilis alveg
handalausir bátaskipstjórarnir,
ef þeir hefðu ekki meira af tækj-
um hjá sér en við. Hérna er
bara dýptarmælir og fisksjá eins
og þú sérð.
Annars finnst mér lóranstöð-
in eitthvert mesta töfratækið
hér um borð, og Reynir loft-
skeytamaður hefur gert ítrekað-
ar tilraunir til að kenna mér á
það en án Verulegs árangurs, því
ég er ekki mikið upp á vélar og
mótora. Þó hefur honum tekizt
að útskýra nokkuð fyrir mér
Starfsemi stöðvarinnar, og hann
segir að dekkastöðvar séu tals-
vert nákvæmari og telur skaða
af, að slí'kum stöðvum skuli ekki
hafa verið komið upp hér á
landi.
— Okkur vantar líka „víeidd-
seff“ stöð hér um borð, segir
Sverrir.
— Hvað er það? spyr ég.
— Litlar stuttbylgjustöðvar,
eða einskonar rabblabbtæki fyr
ir skipstjóra. Þeir hafa þetta á
brezku togurunum og flestum
sunnan togurunum. Þe3sar stöðv
ar eru að vísu stuttdrægar,
draga ekki nema ó að gizka fimm
tíu mílur en nást ekki á venju-
leg tækL Það er þægilegt að
hafa þessi tæki þegar fiskað er
á svipuðum slóðum og geta þá
skipstjórarnir spjallað og borið
sig saman eftir hvert kast.
— Hvað þýðir þetta „vísidd-
seff“.
— Það þýðir „very high fre-
quency", segir Reynir.
Kem ekki með öngulinn í rass-
inum.
Nú er föstudagsmorgunn og
við á ieið fyrir Hornið á Kolka-
grunn eða Tunguna, þar sem við
vorum áður en við kipptum
vestur fyrir.
Veður hefur batnað og það er
notal'eg öryggistilfinning í því
að sjá aftur land.
Jóhann vitavörður í Látra-
vík er að panta próvíant úr
Reykjavík og það er sko ekkert
smáræði, sennilega fyrir allan
veturinn.
Út af Húnaflóa er talsvert af
íshroða, sem er á leið frá landi
undan suðvestan andvaranum
vonandi i síðasta sinn á sumr-
inu.
Hér eru enn margir togbátar
og virðast vera að fá hann. Þeir
eru hingað komnir alla l'eið sunn
an úr Keflavík, því ég sé Lóm
KE 101 hérna rétt á stjórn-
borða, og þar eru a'llir karlarn-
ir í aðgerð.
Það kemur fljótt á daginn að
hér er aflavon, því undir eins í
öðru kastinu fáum við rúmlega
3 poka. (Ca. 2 tonn í pOka).
Þó liðið sé á veiðiferðina, þá
er ekki útilokað, að heiðri min-
um verði bjargað hér á Tung-
unni og strákarnir eru kátir í að-
gerðinni og senda okkur skeyti
upp í hólinn.
— Er Boggi blaðamaður að fá
hann?
Aflinn hélzt áfram góður fram
á laugardag og við SVerrir spjöll
um um fótbolta. Sverrir er eins
og margðir skipstjórar mikill
á'hugamaður um fótbolta og á
morgun eiga þeir Valur og Ak-
ureyringar að leiða saman
hesta sína á Akureyri.
— Vonandi tekst strákunum
okkar að vinna, segir Sverrir og
á þá auðvitað við Akureyring-
ana.
Annars hefur knattspyrnan
ekki farið framhjá okkur í túrn
um, því við höfum hlustað ó lýs
ingar af tveim landsleikjum við
Norðmenn og Færeyinga. Ekki
fannst okkur Sverri mikil á-
stæða til að hrópa húrra fyrir
úrslitunum í þeim leikjum.
Lærasteik og sykurbrenndar
kartöflur á borðum og þó bara
hvundagur. Hann er ekki einleik
inn lúksusinnþér um borð.
Hér á Tungunni veiðist nær
eingöngu þorskur, og hyggnu
mefinirnir um borð hirða smá-
fiskinn og annað hvort salta
hann niðrí tunnu eða spyrða
hann og hengja upp. Ég vona
að einhver víki að mér spyrðu-
bandi, þegar ég fer frá borði,
því fátt veit ég betra en sjó-
hanginn bútung.
Þegar líða tekur á laugardag-
inn er nokkurn veginn útséð um
það, að ég slepp við að koma
með öngulinn í rassinum, og er
þá miklu bjargað.
Ég hafði nær gleymt að geta
þess, að hér um borð er verzl-
un. Að vísu er varningurinn fá-
brotinn: sígarettur, reyktóbak,
eldspýtur og vinnuvettlingar. Öll
úttekt er út í reikning og svo
gerð upp að lokinni veiðiferð.
Talsvert hagræði er að þessu, og
kemur það í hlut skipstjóra að
vera eins konar verzlunarstjórL
Annars er vert að vekja at-
hygli á því að hlífðarföt eru orð-
in æði dýr og kosta stakkur og
stígvél ekki mikið undir tveimur
þúsundum.
Með gæsahúð niðrí vél.
Þó ótrúlegt sé þá hef ég ekki
enn komið í vélina og þó er
veiðiferðinni að ljúka. Ég hef
ekki farið dult með það, að ég
er ekki mikið upp á vélar og
nánast tiltekið logandi smeykur
við að koma í vélarrúm á skip-
um eða bátum, bæði hræddur
við draslið og að auki fæ ég allt-
af hálfgerða innilokunarkennd
þegar komið er niður.
En ég lét -mig samt hafa það
að skreppa niður á fírplássið og
líta á farganið. Fyrst er að geta
þess, að allt þarna niðri er log-
andi fínt, glansandi og pússað.
Vélin er eitthvað um eitt þús-
und hestöfl og þrjú eldop og að
sjálfsögðu kynt með olíu, svo
kyndararnir ofreyna sig ekkert á
kolamokstri.
Á efri hæð vélarúmsins stjórn
borðsmegin eru tvær ljósavél-
ar báðar af sömu stærð.
Vélstjórinn sýnir mér einhver
hjól og tæki, sem hann segir að
eigi að snúa og snerta til
að hægja og bæta við ferðina eða
taka aftur á bak og hann segir,
að véiin snúist 84 snúninga, ja
sennilega á mínútu, meðan togað
er en hæjít sé að pína hana upp
í 116 snúninga og þá gangi skip-
ið 13 mílur.
Aftast í vélarúminu niðri er
lítils háttar verkstæði þar sem
hægt er að framkvæma minni
háttar bilanir, en þó er þar eng-
inn rennibekkur eins og ég hef
séð í sumum togurunum.
Það fer hálfgerður hrollur um
mig og ég finn til gæsahúðar,
þegar ég horfi á vélarbullurnar
ganga upp og niður, og ég verð
feginn, þegar ég kem aftur upp.
M.E.N.
Komið sunnudagskvöld og
veiðiferðinni að Ijúka. Loft-
skeytamaðurinn sendir síðasta
skeytið út til hinna togaranna
og það er bara þrír bókstafir
M.E.N. sem þýðir: mætir ekki
næst.
Alls staðar eru fötur og dulur
á lofti, allt á að hreinsa og snur-
fusa. Tveir eru í brúnni og
pússa kopar. Frívaktin stendur í
biðröð fyrir framan baðklefann.
Nokkrir á dekkinu og aftur á
keis að ganga frá fiski til að
taka með heim.
Svo koma 'þéir hver af
öðrum úr baðinu greidd-
ir, snurfusaðir, nýrakaðir og
lyktandi aí sápu og hreinlæti og
strikið er eitthvað nálægt suð-
austri.
Við sitjum við borðið í mess-
anum og sögurnar fljúga um loft-
ið:
— Mikið helvíti var það gott
hjá strákunum á einum togaran-
um hér um árið. Þeir voru ekki
nema nýkomnir að landi og rétt
búnir að taka úr sér hrollinn og
þá teknir fastir og stungið í
steininn og þar þurftu þeir að
dúsa þangað til skipið fór út
næsta dag. í sjómannaþætti
nokkrum vikum seinna fékk svo
yfirlögregluþjónninn á Akureyri,
því þetta var á Akureyri, sent
lagið „Draumur fangans" frá
skipshöfninni á þessum sama tog
ara.
— Já og hún var líka fjári
góð kerlingin á Sigló. Það var á
einum togaranum náungi, sem
gekk með kraftade'Ilu, þegar hann
fann á sér og þeir á Siglufirði.
Þegar náunginn náði ekki í ann
að réðist hann á öskutunnur,
fleygði þeim um koll og gerði
alls konar spekálur, og auðvit-
að vöknuðu allir í næstu húsum.
í sjómannaþætti nokkru síðar
fékk karl lag og kveðju frá
kerlingu einni sem hafði vakn-
að við öskutunnuhávaðann og
lagið var: „Hraustir menn“.
— Og ég var með einum
stýrsa, sem var líka dálitið mik-
ill fyrir sér með víni. Við í
Grimsby að landa og stýrsi vel
í því, og þá lét hann sig hafa
það að kasta fullum tepotti út
um brúargluggann, sem svo hafn-
aði í hausnum á einum Tjall-
anum í lestinni. Auðvitað m'eidd
ist karlgreyið í lestinni og allir
uppúr í einni röð: Löndunar-
stopp og í brezku blöðunum dag
inn eftir voru risafyrirsagnir
þar sem sagt var frá „The Fly-
ing Teapot" um borð í togaran-
um.
Og sögurnar héldu áfram og
þeir sátu þarna fínir og pússað-
ir í kring um borðið og komið
fram yfir miðnættL
Hellt upp á kaffi og rigning-
arteppi girðir fyrir mynni Skaga
fjarðar. f brúnni reynir Jói að
halda strikinu, og Sigurður stýri
maður segir að aflinn sé rúm
eitthundrað og sextíu tonn. Lak-
ara gat það verið.
Nokkrir ætla í frí eftir þenn
an túr og spjalla um þjóðhátíð-
ina í Vestmannaeyjum. Kalli
kyndari er kominn í hvíta
skyrtu með fínt um hálsinn, og
tveir af hásetunum segjast ætla
að fá sér bílaleigubíl og fara i
Mývatnssveit í landlegunni. Létt
yfir mannskapnum og tilhlökkun
í andlitunum.
Tími togaranna kemur aftur.
Við erum komnir inn á Eyja-
fjörð og ég enn á stjái. Hlý
sunnan gjóla og bíll á leið fyrir
Ólafsfjarðarmúlann. Ég hlabka
til að koma að landi eins og smá
krakki, get ekki sofið, eyjan og
Svarfaðardalur framundan.
Ljúfu ferðalagi er að ljúka og
enn h'ef _ ég sannfærzt um það,
sem ég hef alltaf vitað, að ung-
ann úr íslenzku mannlífi er að
finna á sjónum. Þessir ánægju-
legu og tápmiklu drengir háfa
staðfest þá trú mína, að enn eru
íslenzkir sjómenn í fremstu röð
starfsbræðra sinna og vissulega
eiga þeir meir en skilið að fá ný
og betri skip til að flytja meiri
og betur nýttan afla á land, og
ég finn, að ég stend í mikilli
þakkarskuld við þessa pilta og
ég vil ekki láta hjá líða að nota
tækifærið og segja: Takk fyrir
góðan og skemmtilegan túr.
f lok þessa greinarkorns læt
ég fljóta með nokkur orð töluð af
fyrrverandi togaraskipstjóra fyr
ir nokkrum árum:
„Þegar við gengum um Reykja
víkur- og ,‘Hafna,rfjarðargötur
eftir stríð og virtum vandlega
fyrir okkur það, sem fyrir augu
bar, þá voru þau fá mann-
virkin, sem ekki mátti að ein-
hverju leyti segja að hafi kom-
ið beina leið úr trollpokunum.
Ég veit ekki, hvar við stæð'um
í dag, ef enginn hefði togarinn
komið hingað til landsins, og ég
segi fyrir mig, að ég fyllist rétt-
látri reiði og gremju, þegar illa
gefnir landkrabbar og jafnvel
sjómenn eru að læða þeim and-
styggilega áróðri að þjóðinni, að
hlutverki togaranna sé lokið fyr
ir íslendinga. Það kalla ég
hrein landráð. Tími togaranna
kemur aftur, vertu viss.
Hatfotáarkuriir
INISII
LTI
BÍLSKLRS
SVALA
HURÐIR
ýhhi- & tttikuriir
PjljjiggjjlgPjM
H. D. VILHJÁLM55DN
RANARGÖtU 12. SÍMI 19669
Húsnneður *
Óhreinindi og blettir, svo
sem fitublettir, eggja-
blettir og blóðblettir,
hverfa á augabragði, ef
notaS er HENK-O-MAT í
forþvottinn eða til að
leggja í bleyti.
Síðan er þvegið á venju-
legan hátt úr DIXAN.
HENK-O-MAT, ÚRVALS VARA FRÁ

EnNornl
Fe,t ' *<»kao-
®°B*n-, M.lch-. EiáolK
U*w.
<» Sc»^iarksten
ak^^-b'ologis^,
Segen Fle^Le!]'^
Aðgrerð að ljúka.