Morgunblaðið - 28.01.1970, Blaðsíða 11

MOBGUNKLAÐIÐ, MIÐVIKUUAiOUiR 28. JANTÚAR 1070
11
*
Hulda A. Stefánsdóttir:
Kvennaskólinn í Reykjavík
Athugasemd
við greinargerð skóla-
nefndar Kvennaskólans
UNDANFARIÐ hetf ég vieirið að
veilita því fyrir mér hv'aið ís-
lenzikiar kiomuir huiglsarðu sér að
geirta til að heiðiria Kveininiaisikjól-
amn í R'eykjavík á 100 ára aifimaefi
hams. — Og siaitit að segja hetf ég
beðið þeisis mieð nioikikiuirri efitir-
væmitimgiu. En hvað gieriist srvo?
Fyrir niaktoru var baríð firaim
finumivairp á Ailþimigi uim að veita
Kvennaskófi'anuim réttindi til að
útstorifa islbúdiemita. í>á virðilsit hveæ
hönjdim risa gegm aminiarri og
mieina að segjia konur satfnia urnd-
iinskritftum í mótmæiiagkymi a@
ég mú ðklki tali um umigilimgiainia,
sem geysa áfiraim með ofifoonsi, em
þeém verðum við að reymia að
fyriingeifia, því ftastir þeimna vita
eklki hvað þeir eru að giena. —
Ég vaæð fiurðu lostiin.. Hver er eig
inflietga ástæð'ain fyrir þetsisuim
miótimiæiliuim? Hetfiur Kvenmiasikiói-
imm ekki oftaisit stalðið fyrir símiu,
verið vel rmeitim stofimuin, mieð vall-
ið kieinmianaliið? Hetfúr hanm etoki
iagt lcapp á að miemmita og miamma
sitt fiólk? Hetfuir mér skiiizt að
mámsimieyjar frtá KvemimasfcóiLan-
um hafi mestmegnis reymszt
tnaiuistar til þeinra starfa, er þeim
haifia verið falim.
Ég veilt eklki betuir en á öMiuim
Narðuirfliön,duinium séu kveminia-
sfcóiar, siem rétt haifia til að út-
skirifia stúdenita. Hér er það talið
firáieittf að stfúikur, sem hiuigisia táil
stúdiemtisprótfs, gamigi í sórtskóiia.
Hefur það ekki tíðkazt umdan-
fiarirn ár, að befckjum í Menmiba-
sfcóiamum sé sfciptf í piita- og
stfúilfciniadeMldir og þykir ekfcert
atfhugaveæt, svo ég viti tiL
Þá þótfti mér fur’ðlufliegt að
heyna finá söluim hiims háa Alþimg-
ils, að hátbvirtir þimgmiemm ótt-
uðust, etf firumwarpið mæði friam
að gamiga, að aðrir fcvemmaskól-
ar í iaradinu kæmu í kjöilfiarið og
heimtuðú sömu réttimdi þ.e.a.s.
að útslfcritfa stfúdiemita, og því væri
þettfa bættuiiegt spor.
Sliíkt er fjamsíbæða. Alflár aðrir
kvemmiastoótlar lamidisiims hatfa ailt
aJðina námsskrá. Þeir eru hús-
mœðraskóiar rmeð verklegt mám,
og stainfia þeir aðeáms 7—9 mám-
uði að ein/uim umdaimskil'diuim, Hús
mæðraskólanum á Hallormsstað,
sem er tveggja vertra Skóifl. Það
er svo ekkent að óttfaisrt úr þeim
átrtum. Aðaimámisgneimiaæ Kvenma
skóiams í Reykjavik eru bófcieg
firæði og veitir hamm iamdispróf
óg gaigmfiræðaprótf og giiida þar
sörnu llög eiras og við aðra skódia
er vedtfa sömu prótf.
: Það, er heldur ekki með firum-
varpi þesisu verið að skylda
meinin bii alð setjast í stfúdemiba-
deilld Kvemnaskóiiamis. Þar hlýtur
að verða frjáisrt vai, eins og við
aðina stoóia. — Og engum hediivita
miammd dettur í'hug að ekfci verði
séð um að væmtamiiegir stúdenltar
frá Kveinmiasikóflianum verði uinid-
amiþegmiir neiinum þeim skyidium,
sam stúdenitsprótf ieggur öðirum á
berðar, sem þreyta Siikt pnótf.
Þalð er kiumnana en firá þurfii að
segja, að í menmitaisíkóiiuinum getfa
naenm vailið um deiiidár, miáiia- og
stærðlfiræðidieiild. Gebur ekki huigis
azt að hyggilegt eé að haifa eranþá
fjöiþættari deilidasikiptimgu tii
stúdentfismiámis, tafca upp máim,
sem hætfi betfur framtíðlimmii og
iífiiinu í iandinu?
Ofit hef ég hieyrtf stfúdienta
segja: „Það er fái’ámlieglt að 'þuæfa
að iiggja yfiir bókium í mörg ár,
siem ektoert gagn er að þegar út
í iítfið toemiur" Hvað um það?
Ég harma það, hvermiig þessu
firumvairpi Kvenmiastoólans hefiur
verið tekiið. Ekfci svo að skilja
að ég teiji þalð höfuðmauðsyn að
Kventnastoóiinin öðlist umrædd
réttimdi, en ég sé beldiur ekki, að
nein gilld rök naaeli gegn þeim.
Það, sem vakir fyriir mér um-
firam aiitf, er, að íslen-ztoar komur
stamdi saman um sikólainn sinm,
Árið 1974 mun íslenzka þjóðin
hafa margs að minnast. Áform
hafa komið fram um að marka
tímamótim vel og virðulega.
Þjóðin horfir til baka yfir
ellefu humdruð ára búsetu í land
inu. Þrítugt lýðveldi kallast á
við aldarminningu þjóðhátíðar á
Þiimgvefllli og stjónnairákirár úr
hieradi koruumigs. Síemdiuimýjiaður
órnur þjóðisönigsiinis firá gemignu
árhumdraði talar eiigin miáli.
Einn strengur í hljómkviðu há
tíðaárisins mun hljóma vegna
þess, að konur gaumgæfa að öld
er síðan menntun þeirna hætti að
vera tilviljunarkennt náðar-
brauð. Með stofnun Kvennaskól
ans í Reykjavík var réttur is-
lenzkra kvenna til skólagöngu
virtur. Þeim var úthlutað sæti
við eld fróðleiks og þekkingar.
Fómfýsi og framsýni hjónanna
Þóru og Páls Melsteds, aem stofn
uðu skólann árið 1874, verðskul i
ar athygli nútfíðarfólfcs. Kvenrna
skólimn var óskabam islenzkra
kvenna, þegar hann sá ljós dags
ims, en nýir tímar gera nýjar
kröfur. Nútíminn ætlar eúi'stakl-
ingnum að basla sér völl á á-
laern á mertoa sögu að baki og að
þæir veibi hanum eiinihuiga ailian
þainm stfuiðirakug og viðuirkieimrMimgu,
sem í þedirna vaflidi stfemidur, fyrir
aldar stamf. Minmdiát þammig for-
uistuikivenmanmia, sem brutu iisiimn
á erfiiðum tímum og börðuist fyr-
ir memmtuin kveinmia og jiafmrótti.
Eiirns og atfflór virtia, sem iasdð
í viðtölum, sem ég hef átt við
ýmsa um frumvarp það, sem ligg
ur fyrir Alþingi um heimild til
Kvennaskólans um að brautfskrá
stúdenta, vil ég leiðrétta þann
misskilning, sem ég hef orðið vör
við, að Kvenmaskólinn yrði lagð
ur niður í sinni núverándi mynd
og aigjörlega breytt í mennta-
skóla.
Kvennaskólanum á aiiis ekki að
breyta þannig. Hann á að starfa
kveðnum sviðum. Brautin út í
þjóð- og atvinnulíf liggur um
skólama. Ueiðirnar þurfia að vera
tfjölbneyttar og1 valfirélsi hvers
og eins á bneiðum fleti. Sémám
og sérstök próf skapa í æ ríkara
mæli lykilstöðu að ýmsum starfs
gneinum. Skólamir verða að
þekkja sinn vitjunartíma og vera
samstiga tímanum. Öðlist Kvenma
skólinn í Reykjavik heimdíld titf
þess að útstorifa stúdenta, hefur
sá taktur verið sleginn.
ÝmsLr eiga sér þá draumsýn,
að geta gengið að gleði gamalla
daga í þeim skóla, er þeir eitt
sinn sátu. Sú óskhyggja hlýtur
undan að láta. „Annað hvort
aftur á bak, ellegar nokkuð á
leið“. Af tvennu, þá seinni kost-
inm.
Heimild atf hálfu Alþingis nú,
til handa skólanum, að braut-
skrá nemendur með stúdents-
próf, mundi varpa ljóma á ald-
arafmæli hans. Jafnhliða rættist
frumhugmynd brautryðjendanna,
að skólinn miðlaði menntun eftir
kröfu tímame.
Megi heill fylgja.
Björg Einarsdóttir.
Reykjavík, 27. j.an. 1970
Varðandi ásöflnum sikófl.anefndar
Kvenmaskólams á hendiur umdir-
ritiuðlum í Mócgiumiblaðimu og
Tímanuim, summudaginn 25. jan-
úar, viijum við gera eftirfar-
amdi athugaisemd:
Við erum safcaðar um aXvar-
ieg mistök í miálMiuitnimgi (erhér
átt við greinangerð, sem fyiigdi
ásikonun til Alþkn.gis um að veita
KvenmaskóL'anum etoki heimild
til að úitsfcrifa stúdemtfa) sbr. lið
2 í atíhuigasemd sfloólaimefndar
Kvenmaisikólams, en þar stfendur
m.a.:
„Skólanefndin harmar eimtoum,
að þær hatfa gertf sig sefcax um
alvarleg mistök í máfltfiutningi.
Þær taka uipp í greimargerð sína
smáglefisur lir sérálilti Birgis
Thorlaciusar ráðumeytisistfijóra og
ytfiriýsinigu dr. Jóns Giísliasonar
stoólastjóra. Þetta er slitið úr
samhengi og sfceyttf saman á vill
amdi háibt og ekfci einu sinmi tek-
ið orðæétlt upp og undinstrikam-
ir gerðlar, sem ekki eru- í frum-
riti. Með þessum hætti gefa þær
airamga hugmynd um skoðanir
þessara manna. Um þessi atriði
má samnfænast mieð saimamburði
við fyligiislkjal lagatfnuimivanps.“
Þá segir í beirnu framlhaldi aí
þessu í lið 3.: „Með því að gefa
þannig í skyn að fymgreindir
menm telji að menntumarþarfir
kvenma eigi einflaum að miðastf
við heimilisstörtf, þjómustfubrögð
og uppeldi barma, hefiur þeim
senmi'lega tekizt að blekkja eim-
hverja.“
f greinargerð otkfcar gáifium við
ekki á neirnn háttf í Skyn að fyrr
greindir menn teldu að almenn
ar menntunarþarfir kvenna ættu
einfcum að miðast við heimilis-
störf o.s.frv.. En aftur á móti
vitnuðúm við í umimæli þeirra
áfram í simni múverandi mynd,
útskrifia námsmieyjar úr 4. bekk
með hinu góðkunna Kvennaskóla
prófi eins og fyrr.
En nú er skólamálum þannig
farið, að stúdentspróf þartf til
margra starfa, sem áður þurfti
aðeins gaignfræðasfloóíiamennitun.
Skólaneftidinni þykir því nauð-
synlegt að geta veittf þeim
Stúlkum, sem taka hér landisprótf,
kost á að halda námi hér átfram,
ef þær óska þess. Auðvitað
er þeiim firjálst að leitta í hina
menntaskólana, sem þess ósfca,
og getur akólinn þá eimnig tekið
við memendum., sem lokið hatfa
iamdsprófi við aðra skóla.
Frumvarpið felur því í sér að
stofmuð verði menmtaiskóiliadeild
í áframhaldi af landsprófsdeild-
inni. Þessi réttindi til haimda sikól
amum fimmst mér alveg sjálfsögð,
Skóiinn hefiur mú starfað nærri
heila öld við mjög góðan orðlstír
og hefur Kvennaskólaiprófið á-
valit þótt góð memmtun og með-
mælli með hverri stúlku, sem því
hefiur lokið.
Tímamir eru nú svo breyttir
eins og allir vitfa, að rnú eru milklu
færri leiðir opnar fyrir stúlfcur
með KvenmaskóLaprótfi en áður
var. Nú er kratfizt stúdentsprófs
á mjög mörgum sviðum, bæði í
a.tvinimulífinu og til framihalds-
náms.
Þessi menntaskóiadeild myndi
að sjálfsögðu verða máiadeiid
með ýmsum sérgreimum, sem
mámsmeyjunum myndi koma vel
að læra, svo sem uppeldiistfræði,
sálarfræði barna, híbýlaprýði,
bókmemmtum, undirbúnimgi umdir
ýmis rain.nsóknastörf og svo
rmæfttfi lengi telja. Ég ál'ítf að þessi
Frambald á bls. 21
varðamdi sérstakar mennitunar-
þartfir kveimma og námsigreinar
sem sérstaklega væru við hæfi
kvemna.
Til þess að sýna að við fiörum
ekki með ramgt máll, birtum við
hér í heild yfirlýsimgu dT. Jóns
Gísl'asonar varðandi beiðni
Kvennaskólans í Reykjavík um
réttindi til að brautskrá stúd-
en.ta:
„Undirritaður leyfir sér hér
með að lýsa því yfir, að hann
er í öllum atriðum samþytokur
sérálitfi því, sem Birgir Thorla-
cius, ráðUneytisstjóri, hefiur lagt
fram varðamdi beiðni Kvemna-
skóLans í Reykjavík til aðbraut
Skrá stúdemta.
Efcukum verður að teijastf mik
iHvægt að til sé stúdemtastoóiii á
landi hér, sem lofcar eklki auiguu
um algerlega fyrir þeórri stað-
reynd, að flestar stúilfcur, er
stúdemtsprófi ljúka, eiga fyrir
sér að verða mæðUr og húismæð
ur. Verði Kvenn.a skóLinn í
Reykjavík efldur og gerðUr að
stúdentaiskóLa, er að noklkru ráð
in bótf á stfórri vanrætosJuisyTnd
menntaskóliamna, sem fyrir enu,
að þvi er varðar hinar sérstöku
memntfunarþarfir kvenna.“
Ef það er misskiiLnimgur okk-
ar að með sérstfötoum memmt.U'n-
arþörfum kvenma, sé hér átt við
heimiOisstörf, þjómuisituibrögð og
uppeldi barna, hverjar eru þá
þær sérstöku mienmitunarþarfir
kvenna sem dr. Jón Gíslasom
telur svo mikla mauðlsyn á að
uippfylia?
Það er okkur gleðiefni að
skólan.efnd Kvenmaskóians skuli
gera sér ljósian aðsitöðuimun kynj
ann.a í samféiagimu. Vonum við
að eftirfar.andi þættir um þessi
mál, megi opn.a augu þeirra enn
betur fyrir þeirri staðneynd, að
kvenréttinda'baráttan er mann-
réttindabarátta, en stefinir ekki
að sérréttiindum öðru kyniinu til
handa og með stofnun kvenma-
menntfaskóla er komum enginn
greiði gerður.
Varðar.di tilvitfmanir og undir-
strikanir, biðijumst við velvirð-
ingar á eftirfarandi mistökum:
1. Okkur láðiist að geta þess
að undirstrikamirnar voru okk-
ar.
2. í tilviitnun oikfcar í sérálit
Birgis Thorlaciusar, stendur:
.....yrði lögð áherzla á náms-
igreimiar, sem sérstalkJiega vaanu
við hæfi kverama.... en átti að
stanida:
... yrði áherzla lögð á náms-
greimar, sem sérstaklega væru
við hæfi kvemma . .
Oðrum ásökunum í okkar
garð, sjáum við ekki ástfæðu til
að svara.
f framhaidi af þe- .” máli, viij
um við leyfa okkur ð taka
fram eftirfarandd atriði:
Einkennandi fyrir máiflutn
ing þeirra, er frumvarpið styðja
og æskja menmtasikólarétftinda
Kvennaskólanum til handa, er
skortur á rökum, skortur á rök
um, sem réttlæta þessa breyt-
imgu á skóla.mum, enda af haria
litiu að taka, mem.a miðað sé við
aldagamiar hefðir og söguiegar
staðreyndir sem illa laga siig að
nút.íima þjóðféiagi.
Hvarvetna í heiminum stefin-
ir þróunin að samskólum. Allt
beinistf í þá átt að gera konur
og karla að jafnábyrgum sam-
féiagsþegmum og má út hima
hefðbundnu skiptin.gu kynj
amma, sem öllum er ljóst að rikj-
amdi hefur verið, en nú er óð-
um að hverfa með þeirri kyn-
Slóð, sem n.ú er að vaxa úr
grasi. Það er því uppeldis- og
félagsfræðiieg mauðsyn að kyn-
in hljóti sömu fræðslu, gangi í
sömu skóla, hafi söm.u þjóðtfé-
lagslegu ábyrgð, sömu mögu-
leika.
Það er því ekkert, ekkert, I
nútirna þjóðfélagi, sem gaeti rétft
lætt þá tilhögun (ákvörðun) að
Framhald i bls. 21
KVENNASKÓLINN
Framhald á bls. 21
KVENNASKOLINN
OG
STÚDENTSPRÓFIÐ