Morgunblaðið - 28.12.1973, Blaðsíða 20

20
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 28. DESEMBER 1973
Bergsteinn A.
Bergsteinsson
fiskimatsstjóri:
Fyrir nokkru stóðu yfir deilur
vesna námskeiða- og skólahalds
um fiskvinnslu o{i sæðamat fisks
ojt fiskafurða.
Meðan þessar deilur stóðu sem
. hæst ræddu við mig margir frétta-
menn fjölmiðla og báðu mig um
álit eða umsagnir Fiskmats ríkis-
ins unt málíð, þar sem það væri
túlkað nær algerlega einhliða og
þá deilt mjiig áFiskmat ríkisins og
einnig á mi^sjálfan persónulega.
Ég færfpit undan að taka þátt í
þessum opihberu deilum, en fyrir
því voru ýnisar ástæður, eða eink-
um eftirfarandi:
Eins og aðrir yfirmenn Fisk-
mats ríkisins var ég mjög upptek-
inn við að skipuleggja umrætt
námskeið fyrir fiskmatsmenn.
sem auglýst hafði verið af sjávar-
útvegsráöuneytinu, svo starfstími
minn leyfði varta viðræður við
fréttamenn eins og þá stóð á.
í öðru lagi leit ég og lit svo á, að
þegar opinberar deilur verða um
mikilvæg málefni sé jafnan
meginalriði að finna lausn hvers
vandamáls. sem mundi þá frekar
verða f'undin með því að forðast
auknar deilur.
Ymsir vinir mínir, bæði úr stétt
blaðamanna og aðrir, voru frekar
óhressir yfir þessari ákvörðun
minni, enda viðurkenni ég, að það
er starf blaðamanna að afla frétta
af því, er fréttnæmt telst hverju
sinni.
Af þessum ástæðum lofaði ég
ýmsum fréttamönnum og öðrum
að semja sfðar nokkuð ítarlega
greinargerð um ntálið allt í heild,
en það loforð efni ég nú hér með.
ymislegt um
SÖGU naiviskeiða
Opiribert rfkismat á frystum
fiski og fiskafurðum til útflutn-
ings hófst hér á landi árin
1944—ió. en árið 1945 var ég
undirritaöur skipaður matsstjóri
með þessum framkvæmdum.
Síðar. eða árið 1949, var opin-
bert gæðamat fisks og fiskafur(5a
sameinað í eina stofnun, „Fisk-
mat ríkisins" og ég þá endurskip-
aður fiskmatsstjóri við þá
stofnun.
Fiskmat ríkisins hefur nú með
höndum stjórnun á gæðaflokkun
fisks og fiskafurða, sem fram-
leiddareru til manneldis, annarra
en á saltsíld, niðursuðuvörum og
lagmetisvörum.
Uað er mjög langt síðan við-
komandi aðilar fiskframleiðslu
gerðu sér ljóst, að mikil þörf væri
fyrf*- fræðslu vegna gæðamats og
vöruvöndunar við fiskfram-
leiðslu.
Um
námskeið
fiskima tsmanna
og aðra frœðslu
í fiskvinnslu
Árið 1945 hafði ég starfað í
Bandaríkjunum til þess að afla
mér þekkingar vegna framleiðslu
og gæðamats á frystum fiskafurð-
um, en í því sambandi starfaði ég
þar sérstaklefea með þeim opin-
beru aðilum, er þá höfðu þau
störf með höndum þar í landi.
Árið eftir eða 1946, var rætt um
áðurnefnda fræðslustarfsemi hér
á landi, en að þeim umræðum
stóðu einkum ráðuneyti sjávarút-
vegsmála, sölusamtök fiskfram-
leiðenda og Fiskmat ríkisins.
Þessar umræður reyndust mjög
jákvæðar og haustið 1947 var efnt
til fyrsta námskeiðsins, sem var
um gæðamat og framleiðslu á
frystum fiski.
Allir viðkomandi aðilar töldu
árangur af þessu fyrsta námskeiði
það góðan, að ákveðið var að
halda námskeiðunum áfram og þá
vegna gæðamats og framleiðslu
allra framleiðslugreina, er
heyrðu undir stjórnun Fiskmats
rikisins, eins og þurfa þætti
hverju sinni.
Svo giftusamlega tókst til, að
um námskeiðin skapaðist náin
samvinna miili Fiskmats ríkisins,
Sölusamtaka fiskframleiðenda og
Rannsóknastofnunar sjávarút-
vegsins, (er áður bar heitið
„Rannsóknastofa ' Fiskifélags
íslands), en góð samvinna
þessara aðila tel ég, að hafi fyrst
og fremst gefið námskeiðunum
sérstakt gildi, einkúm með þvi, að
allar þessar stofnanir hafa lagt
námskeiðunum til hæfustu
kennslukrafta hverju sinni.
Námskeiðin hlutu nafnið „Fisk-
iðnaðarnámskeið sjávarútvegs-
ráðuneytisins" og hafa jafnan
verið auglýst undir því heiti.
Fyrjr hönd sjávarútvegsráðu-
neytisins og Fiskmats ríkisins,
leyfi ég mér sérstaklega að nota
þetta tækifæri til þess að þakka
Sölusamtökum fiskframleiðenda,
Rannsóknastofnun sjávarútvegs-
ins, einstökum eigendum fiskiðju-
vera og mörgum fleiri aðilum fyr-
ir ómetanlega aðstoð við fram-
kvæmd umræddra námskeiða á
undanförnum árum og áratugum.
Til skýringar vegna umræddra
námskeiða fylgir eftirfarandi
tafla:
FJÖLDI NAMSKEIÐA OG VERKEFNI ÞEIRRA
Skýringar: Ferskur fiskur verður sérstök námsgrein árið 1968.
Hreinlæti og búnaður verður sérstök námsgrein árið
1970. Aður var kennt nokkuð um bæði þessi atriði
samkvæmt þess tíma kröfum.
Ar Frystur fiskur Hreinlæti og búnaður Ferskur fiskur Saltfiskur Skreið Tala nemenda
1947 - . samkv. skýringu að ofan samkv . skýr. að ofan 74
1948 - - - - 46
1949 - - - - 12
1950 - - - - - 45
1953 - - - - 17
1954 - - - 50
1955 - - - 69
1955 - - ■ - 36
1956 - - - 40
1957 - - - 27
1959 - - - 48
1961 - - - 3 5
1961. - - 45
1962 - -• - 39
1963 - - - 27
1964 - - - 34
1965 - - - 34
1966 - - - 22
1968 ~ - sérstök námstfr. 4 9
1970 - sérstök námsKréin - 44
1971 - : - - 42
1971 - -■ - 52
1972 - - - 20
1972 - - 25
1972 - - „ - 25
1973 - - - 56
MISTÚLKUN UM GILDI OG
FYRIRKOMULAG
NAMSKEIÐANNA
Vegna námskeiðs þess, sem nú
er nýlokið, voru blaðaskrif og
umræður túlkaðar nánast
eingöngu af aðilum andstæðum
umræddu námskeiðahaldi á veg-
um sjávarútvegsráðuneytisins og
Fiskmats ríkisins.
Á margan hátt gætti nokkurs
æsings hjá þeim aðilum, er.mesi
létu málið til sín taka og gætti þar
í mörgum tilvikum bæði mis-
túlkunar eða að oft vantaði mikið
á, að rétt væri frá skýrt, svo að
almennt væri unnt að mynda sér
rétta skoðun á málinu.
Frá hendi þeírra, er mistúlkuðu
þetta mál, tel ég 1 aðalatriðum
hafa valdið þekkingarskortur á
málinu, eða jafnvel villandi
frásagnir af ásettu ráði.
Hvorugt þessara atriða eru við-
komendum til sóma, en til þess að
sýna þeim velvilja, vildi ég óska.
að um fyrra atriðið hefði einkum
verið að ræða, þ.e. skort á
þekkingu.
Setningar eins og „3ja vikna
námskeið" eru algerlegaYvillandi
fyrir alla þá, er ekki þekkja til
þessa máls.
Þótt námskeið þessi st'andi ekki
yfir nema i þrjár vikur, hefur fólk
það, er þau sækir, öðlazt áður
mikla starfsmenntun og starfs-
hæfni. Þetta er líka fólkið, sem
fórnað hefir íslenzitri sjávarút-
vegsframleiðslu sinum starfs-
kröftum með miklum og góðum
árangri, fóikið, sem hefir orðið
mikla stárfsþekkingu um allt, er
snýr að vöndun framleiðslunnar
og gæðamati hennar.
Til þess að fá inn á námskeiðin
hverju sinni fólk með hæfa starfs-
þekkingu og aðra góða eiginleika
er í aðalatriðum beitt eftirfarandi
aðferðum:
1. Að nemendur hafi mikla
starfsþjálfun í þeirri fram-
leiðslugrein, er viðkomandi
námskeið snýst um hverju
sinni.
2. Að veita með námskeiðum alla
möguléga fræðslu í þvi formi
að auka skilning fólksins á
gagnsemi þeirrar verk-
menningar, er það þegar hefir
aflað sér, og gefa því til við-
bótar nauðs.vnlegan verk-
legan og bóklegan fróðleik.
Það gefur námskéiðum þess-
um sérstakt gildi, að þegar
kennarar eru frá Fiskmati
ríkisins, Sölusamtökum fisk-
framloiðenda og Rannsókna-
stofnun fiskiðnaðarins, er hér
um að ræða kennslukrafta, er
bezt vita hverju sinni um
málefni fiskiðnaðarins al-
mennt.
3. Þegar fólk er valið inn á nám-
skeíð hverju sinni er, eins og
segir í lið 1, tekið fullt tillit til
verkhæfni. Ennfremur er þá
einnig mikið tillit tekið til
framkomu og hæfileika við-
komanda til að umgangast
aðra menn svo líklegt sé, að
viðkomandi sé vel fallinn til
vandasamra og umdeildra
trúnaðarstarfa.
4. Með mikilli áunninni reynslu
þeirra, er kenna á nám-
skeiðunum og stjórna þeim,
er námskeiðið sjálft mjög gott
tækifæri til að dæma verk-
hæfni og framkomu nemenda.
5. Að velja fólk inn á námskeiðin
vegna verkhæfni og fram-
komu eru engir eins færir um
og yfirmenn Fiskmats ríkisins
og fulltrúar framleiðslueftir-
lits Sölusamtaka fiskframleið-
enda, vegna stöðugra eftirlits-
ferða um landið og góðrar
samvinnu sín á milli.
6. Að enduðu námskeiði eru
nemendur ætið reyndir f ýms-
um trúnaðarstörfum áður en
þeir öðlast full réttindi til að
verða fiskmatsmenn,-
FISKVINNSLUSKOLINN
Það væri mjög rangt ef ein-
hverjir álitu, að Fiskmat ríkisins
væri í andstöðu við Fiskvinnslu-
skólann.
Til dæmis skakkaði ekki miklu
árið 1939, að mér undirrituðum
tækist að koma þvi málefni í
framkvæmd, en það er of löng
saga að segja frá þvi nú.
Fátt mætti kallast þarfari
stofnun á Islandi heldur en vel
upp byggður og réttilega rekinn
fiskvinnsluskóli, og er næsta
furðulegt, að því máli hefur ekki
verið hrundið í framkvæmd fyrr.
Hins vegar verða allir aðilar að
gera sér ljóst, að eins og maður
lifir ekki á einu saman brauði,
verður fiskvinnsluskóli ekki til í
alvöru aðeins með þvi að semja og
samþykkja um hann lög á Alþingi
og þau frekar fljótfærnisleg, þótt
ekki sé meira sagt.
Fiskiðrrskóli þarf nefnilega að
minnsta kosti lágmarksaðstöðu til
þess að vera það, sem honum er
ætlað, en þá aðstöðu hefir hann
ekki fengið hingað til, þótt bráð-
um séu liðin 3 ár frá því lög um
hann voru samþykkt.
Varla hefir nokkur þjóð eins
mikla þörf fyrir góðan fisk-
vinnsluskóla og íslendingar, en
sennilega er leitun á þjóð, sem