Morgunblaðið - 10.04.1976, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 10.04.1976, Blaðsíða 19
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 10. APRIL 1976 19 safns né hvernig það skuli meðtekið af hverjum einstökum. Sólin er hér guðdómurinn, og manneskjan af- kvæmi sólarinnar í allri sinni f jöl breytni, mismunandi hugsunar- hætti og litarafti. Frá heimkomu sinni og fram til 1916 bjó Asgrímur í húsinu Vina- minni við Mjóstræti, í rúmgóðum salarkynnum þar sem hann þurfti engar áhyggjur að hafa vegna stærðar málverka sinna. Hér málar hann m.a. hina miklu Heklumynd sína er hann lauk við árið 1909, og fyrst mun sú mynd hafa verið sýnd á fyrstu íslenzku myndlistarsýningunni í Sjálfsmynd Ásgríms frá um 1940 Flugumýrarbrenna (1918) /iidir gerðar á heilsuhæli Reichenhall Efra Bæheimi 1939 Kristianíu (Osló) árið 1910, sem Bjarni frá Vogi stóð að og haldin var í sýningarsölum Blomqist þar í borg. Hinn nafntogaði norski málari og áhrifavaldur Cristian Krogh, fór miklum viðurkenningarorð- um um myndina, „taldi Asgrim hafa náð slíkum mikilleika og víð- áttu inn i myndina, að menn fyndi til smæðar sinnar andspænis henni. Hann þykist hins vegar mega ráða það af myndum As- grims, að vatnslitir muni henta túlkun hans betur en olíulitir, því að það sé hin tæra áferð og ljósa teikning sem hann stefndi auð- sjáanlega að"..Hér mælir sá er vissi hvað hann sagði og var óhræddur að styðja við bak þeirra yngri, m.a. varð hann fyrstur norskra gagnrýnenda ásamt Jens Thiis til að taka upp hanskann fyrir Edward Munch á þeirri tíð, er til uppsláttar þótti að rakka hann niður. Það er merkilegt og vert til um- hugsunar, að tveir umdeildustu og frægustu gagnrýnendur Dana og Norðmanna á þessum tímum, skyldu skrifa öllum öðrum réttar og vinsamlegar um list þessa brautryðjanda okkar — (í Dan- mörku var það Emil Hannover). Ég fæ ekki betur séð en að Krogh hafi hér skyggnst djúpt þvi að frábærari vatnslitamynda- málara en Asgrim Jónsson hafa Islendingar naumast eignast, og það voru einmitt slíkar myndir er Ásgrímur gerði á fyrstu áratugum aldarinnar, sem trúlega mun lengst geyma nafn hans. Það var einnig Cristian Krogh sem var höfundur hins nafntogaða orða- leiks. — „Öll þjóðleg list er léleg. — Öll góð list er þjóðleg. („All nasjonal kunst er dárlig. All god kunst er nasjonal"). Setningin á einnig mjög vel við Asgrím og islenzka brautryðjendur, með því að list þeirra er öðru fremur ís- lenzkt landslag byggt upp á evrópskri málarahefð og persónu- legri skynjun. Hin létt- og þunntmálaða mynd sem ber nafnið „Frá Hornafirði. — Bærinn Stóra Lág" máluð 1912, sem mér þykir ein fegursta mynd sýningarinnar, hefur yfir sér blæ vatnslitamyndatækni. Af vatnslitamyndunum vil ég hér nefna hinar tvær myndir af Strút og Húsafellsskógur", málaðar 1915 og 1918, og af mikilli artistiskri kennd. Þá vil ég einn- ig benda á myndina „Flugumýrar- brenna" (Ur Sturlungu), sem er máluð 19L8, og gæti verið máluð af einum hinna yngri málara I dag, og ég tel að þessi mynd hafi haft mikil áhrif á aðra listamenn. Margt mynda í kaffisal hafa yfir sér hina tæru birtu vatnslita- myndanna og lífga upp þetta annars nöturlega svið hússins. Hinar litsterku myndir frá Húsafellsskógi bera augað ofur- liði við fyrstu sýn, en skýrast smám saman og myndu njóta sín öllu betur hefðu þær hlotið meira veggrými og verið færri. Af myndunum „Flótti undan eld- gosi" (1945—50) þykir mér mynd nr. 42 bera af oliumyndunum, og hinar tvær vatnslitamyndir eru báðar gullfallegar. Annars veit ég að myndir mjög sterkra lita mild- ast og dýpka með árunum og það munu hinar litsterku olíumyndir Asgrims vafalaust eiga eftir að gera. Upptalning mynda á jafn viða- mikilli sýningu þjónar tak- mörkuðum tilgangi, en ég vil að fram komi að þetta er að mínum dómi bæði mikilog fögur sýning, sem fólk má ekki fara á mis við, og helst skoða oftar en einu sinni þar sem bið verður á að jafn yfir- gripsmikið safn mynda eftir As- grím verði til sýnis. Eigi má fyrnast sú menningar- vakning sem fylgdi sýningum Ás- grims Jónssonar i eina tið, né sú virðing er hann naut meðal borgarbúa sem fógnuðu hinum árvissu páskasýningum hans. As- grímur hlaut snemma verðskuld- aða viðurkenhingu. Þjóðin mat og virti þennan son sinn frá fyrstu tið og minnist hans nú með þökk og virðingu. Ber að þakka öllum þeim er lógðu hönd að þessari Asgrims- sýningu og þá fyrst og fremst frú Bjarnveigu Bjarnadóttur frænd- konu listamannsins, svo og Borgarstjórn Reykjavíkur, sem stóð hér virðulega að málum. Bragi Asgeirsson. SALUMESSAN n Háskólabló 8. apríl ? Flytjendur: Söngsveitin Fflharmónfa, Sinfóníu- hljómsveit lslands. ? Söngstjóri: Jón Asgeirsson ? Stjórnandi: Karsten Andersen Q Einsöngvarar: Frödis Klausbergir, Rut L. Magnússon, Magnús Jónsson, Guðmundur Jónsson. ? Efnisskrá: Giuseppe Verdi.Requiem Það telst jafnan til meiri- háttar tónlistarviíburða þegar söngsveitin *Filharmónía kemur fram, en á fimmtudags- kvöldið flutti hún," ásamt sin- fóníuhljómsveitinni ". og ein- söngvurum, sálumessu Verdis. Lætur Söngsveitin skammt stórra högga á milli, því fyrr í vetur flutti sveitin Carmina Burana eftir Carl Orff. Ber það vott um mikla /grósku og dugnað að flytja tvö svo viða- mikil verk sama misserið. Raunar er sálumessan gamall kunningi, því Söngsveitin flutti þetta verk fyrir .réttum átta árum á eftirminnilegan hátt. Vekur það nokkra undrun, að þetta verk skuli » valið til flutnings nú, þegar svo mörg önnur liggja óhreyfð, sem aldrei hafa hljómað hérlendis. En hvað sem um það má segja, stendur sú staðreynd eftir, að sálumessa Verids er stórfallegt verk, sem fengur er i að heyra. Þegar verkið var fyrst flutt hér á sinum tíma, voru því gerð greinargóð skil í þessu blaði ef ég man rétt, og skal það ekki endurtekið. A það skal aðeins minnst að Verdi 'samdi sálu- messuna til minningar um þjóð- skáld ítala, ^Alessandro Manzoni, og var frumflutl árið 1874.— Framtak Fílharmóníukórsins er lofsvert og frammistaða hans var góð á fimmtudagskvöldið. Hins vegar virðist liggja i loft- inu að mun meiru .'mætti ná út úr svo stórum og góðum kór. Sú skoðun hefur áður komið fram á þessum vetvangi og skal ítrekuð nú, að ekki virðist væn- legast til árangurs fyrir kórinn að ráða sérstakan æfingastjóra, en siðan taki aðalstjórnandi sinfóníuhljómsveitarinnar við viku fyrir konsert. Hér er ekki við æfingastjórann Jón As- geirsson að sakast, — þvert á móti hefur hann unnið mjög gott starf. Kórinn kunni hlut- verk sitt með ágætum. Hins vegar virðist Karsten Andersen ekki megna að vera sú kveikja, sem til þarf til að þetta mikla apparat — hljómsveitin og kórinn — virki rétt, hvorki nú né áður. Það verður að segjast eins og er, að þetta tónleikaár hefur ekki verið Andersen hag- stætt hvað listrænan árangur snertir þegar á heildina er litið — langt þvi frá. Nú hefur spurst að búið sé að ráða hann Tðneist eftir EGIL FRIÐLEIFSSON Karsten Andersen sem aðalstjórnanda sin- fóníunnar fyrir næsta ár einnig. Undirritaður er á móti þeirri endurráðningu og þykist eiga sér marga skoðanabræður. Það er engri hljómsveit hollt að sitja of lengi uppi með sama stjórnandann. Slíkt býður aðeins upp á stöðnun og aftur- för. Þetta er ekki sagt Karsten Andersen til lasts. Hér er ekki verið að draga I efa þekkingu hans eða kasta rýrð á dýrmæta reynslu hans. Areiðanlega er hann á margan hátt mikilhæfur tónlistarmaður sem mörgu jákvæðu hefur til leiðar komið, og skal það ekki vanþakkað, þó í bili sé hann ekki á réttri hillu. Jafn vel nú, þegar hann fær i hendurnar fílefldan fullæfðan góðan kór er árangurinn engan veginn eins og vonir stóðu til. Flutningur sálumessunnar var í heild áferðarsnotur og hnökralitill en vantaði alla snerpu og tjáningargleði af hálfu stjórnandans. Hann stýrði liði sínu af öryggi og kunnáttu en að öðru leyti hlut- laust og þreytulega. Því miður setti það nokkuð mark sitt á heildarblæinn. Einsöngv- ararnir allir gerðu hlut- verkum sinum hin ágætustu skil. Með sópranhlutverkið fór norska söngkonan Fröydis Klausberger. Rödd hennar er falleg og vel öguð, og hún söng af smekkvísi. En okkar ágætu landar gáfu henni ekkert eftir. Þau Rut L. Magnússon, Magnús Jónsson og Guðmundur Jóns- son sungu af sínu alkunna öryggi og listræna þokka. Leikur hljómsveitarinnar var fremur daufur og þreytulegur. Þó brá víða við laglega gerðum hlutum. Þannig eiga t.d. blásararnir hrós skilið fyrir ágæta frammistöðu i „Tuba Mirum"-þættinum. Inúk til Suður- og Mið-Ameríku ÞJOÐLEIKHUSIÐ hefur þegið boð um leikfór með Inúk til nokk- urra landa í Mið- og Suður- Amerfku, og heldur hópurinn í þess ferð 19. aprfl n.k. Stendur ferðin f um það bil mánaðartfma. Fyrst sýnir hópurinn á alþjóð- legri leiklistarhátíð i Caracas i Venezuela, 6 — 8 sýningar, en hátið þessi er haldin á vegum Alþjóðaleikhúsmálastofnunarinn- ar í tengslum við þing hennar, þar sem fjalla á um leiklist og vanda- mál þriðja heimsins. Inúk verður einnig sýndur i nokkrum öðrum borgum Venezuela, en síðan verða sýning- Framhald á bls. 22

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.