Morgunblaðið - 09.12.1980, Blaðsíða 1

48 SÍÐUR MEÐ 8 SÍÐNA ÍÞRÓTTABLAÐI
275. tbl. 68. árg.
ÞRIÐJUDAGUR 9. DESEMBER 1980
Prentsmiðja Morgunblaðsins.
Fréttum um ókyrrð í
Póllandi vísað á bug
Varsjá, 8. des. AP.
RÍKISFJÖLMIÐLARNIR í Pól-
landi «k óháða verkalýðnhreyfing-
in báru til baka í daj? staðhæfinKar
austur-evrópskra fjölmiðla um. að
ný ókyrrð hefði hrotizt út meðal
verkamanna síðan leiðtot?ar Var-
sjárbandaiagsins héldu leynifund i
Moskvu í síðustu viku.
Sameiginleg nefnd stjórnarinnar
og kaþólsku kirkjunnar hvatti jafn-
framt til einingar Pólverja án tillits
til stjórnmálaskoðana. Þjóðareining
Thatcher
ekki ágengt
Duhlin. 8. des. — AP.
MARGARET Thatcher forsætis-
ráðherra reyndi í dag að fá irska
ráðherra til að hjálpa sér að binda
endi á hungurverkfali dæmdra
skæruliða á Norður-íriandi. sem
krefjast þess að þeir verði með-
hondiaðir eins og póiitískir fangar,
en henni varð ekki verulega
ágengt.
Hún taldi að hún gæti fengið
Charles Haughey forsætisráðherra
til að fallast á lausn málsins á
grundvelli yfirlýsingar brezku
stjórnarinnar, þar sem hún býðst til
viðræðna um bættan aðbúnað í
fangelsum á Norður-írlandi.
Við heimkomuna sagði frú
Thatcher að ekki kæmi til mála að
menn, sem væru fundnir sekir um
morð og að bera sprengiefni, yrðu
skoðaðir sem pólitískir fangar. Hún
útilokaði einnig möguleikann á ríkj-
asambandi Bretlands og írska lýð-
veldisins, sem Haughey mun hafa
vakið máls á.
í yfirlýsingu um viðræðurnar
segir aðeins, að vonandi geti tilboð
Breta orðið grundvöllur að lausn á
málinu. Haughey sagði aðeins, að
hann hefði þungar áhyggjur af
ástandinu.
Bretar vonuðu að tilboð þeirra um
umbætur í fangelsum gæti orðið til
þess að hungurverkfallinu yrði
hætt. Sjö menn hafa verið í hungur-
verkfalli síðan 27. okt. og þrjár
konur í eina viku. Níu hungurverk-
fallsmannanna eru úr Provisional-
armi Irska lýðveldishersins. .
Gífurlegar öryggisráðstafanir
voru gerðar vegna heimsóknar frú
Thatcher og spenna á Norður-
írlandi heldur áfram að aukast.
Bylting í
Teheran?
Beirút, 8. des. AP.
ÍRANSKI þingmaðurinn Ali
A«ha Mohammad hélt því
fram á þingi í dag að hafin
væri stjórnarbylting gegn
hyltingarstjórn Khomeinis.
Hann skýrði þetta ekki
nánar, en gaf í skyn að
gagnbyltingarmenn reyndu
að notfæra sér valdastreitu
hófsamra skrifstofuembætt-
ismanna, sem fylgja Abol-
hassan Bani-Sadr forseta að
málum, og róttæklinga undir
forystu klerka sem styðja
Mohammad Ali Rajai forsæt-
isráðherra.
hefur aldrei verið eins nauðsynleg
og nú, sagði í tilkynningu frá
nefndinni.
Verkamannaókyrrðin var sögð
hafa átt sér stað í borginni Kielce.
Sjónvarpið sagði að það eina sem
hefði gerzt þar hefði verið, að vinna
hefði lagzt niður í eina klukkustund
í verksmiðju í borginni vegna raf-
magnsbilunar. Fullum afköstum
hefði verið skilað i dag. „Verkamann
í Kielce hafa sagt okkur, að ekkert
hafi gerzt þar í tvo mánuði," sagði
talsmaður Samstöðu.
Ásakanirnar eru fyrstu opinberu
ummælin eftir leiðtogafundinn í
Moskvu. Tass sagði, að stjórn verk-
smiðjunnar hefði verið handtekin og
verðir hennar afvopnaðir. Jafn-
framt var ritari kommúnistaflokks-
ins í Czestochowa, Jozef Grygiel,
settur af í dag að kröfu verka-
manna. Stærsta blaðið í Varsjá
gagnrýndi vestræna fjölmiðla fyrir
móðursýkisskrif um hættu á hern-
aðaríhlutun.
Pólski herinn gaf til kynna í dag
að hann kynni að beita valdi ef
GEGN BREZHNEV — Lögreglumenn í Nýju Delhi beita kylfum gegn
afgönskum stúdentum sem reyndu að efna til mótmælaaðgerða gegn
Leonid Brezhnev, forseta Sovétríkjanna, sem er í heimsókn á Indlandi.
Mótmæli í Delhi
gegn Brezhnev
Nýju Delhi, 8. des. — AP.
LEONID Brezhnev, forseti Sovét-
ríkjanna. fékk hlýlegar viðtökur
hjá indverskum leiðtogum, sem
fögnuðu honum með hlómum þegar
hann kom til Nýju Delhi í þriggja
daga opinbera heimsókn i dag. En
vegna mótmælaaðgerða afgh-
anskra útiaga og Indverja gat
forsetinn ekki ekið með viðhofn í
híialcst frá flugvellinum eins og til
stóð.
„Dauði yfir Brezhnev," hrópuðu
mótmælendur og nokkrir hrópuðu
„Allah-O-Akbar (guð er mikill)".
Lögregla réðst til atlögu gegn mót-
mælendunum með kylfur að vopni
og leysti upp fund þeirra. Alvarleg
meiðsli urðu ekki á mönnum, en 12
voru handteknir.
Seinna efndu um 150 Afghanir og
Indverjar til friðsamlegra mótmæla
fyrir utan sovézka sendiráðið og
kröfðust þess að rússneska herliðið
yrði flutt frá Afghanistan. Á borða,
sem sýndi Brezhnev með hníf í
höfðinu, stóð: „Brezhnev glæpamað-
ur, sjálfsákvörðunarréttur okkar er
heilagur. Við drepum í nafni frelsis-
ins.“
I veizlu, sem var haldin Brezhnev
til heiðurs, sakaði hann vestræna
leiðtoga um að 'reyna að ná fram
hernaðaryfirburðum og magna víg-
búnaðarkapphlaupið. Áhrifamiklir
stjórnmálamenn á Vesturlöndum
vildu frekar beita fjárkúgun og
nauðungarsamningum en taka þátt
í viðræðum á jafnréttisgrundvelli.
Slík afstaða væri hættuleg og gæti
stofnað heimsfriði í hættu.
nauðsynlegt reyndist. Málgagn
hersins sagði að pólskir hermenn
væru eins kvíðafullir og aðrir út af
„langvinnri þjóðfélagslegri ókyrrð“ í
landinu. Það varaði við því að
„tilraunir til að lama yfirvöld græfu
undan varnarkerfinu og leiddu til
öngþveitis og stjórnleysis".
Málgagn kommúnistaflokksins í
Tékkóslóvakíu sagði að atburðirnir í
Póllandi stefndu friði „í öllum
heiminum" í hættu. Stjórn flokksins
tók skýrt fram í kvöld, að Pólverjar
ættu ekki annara kosta völ en að
vera „traustur hlekkur" í herbúðum
kommúnistaríkja. Heitið var „bróð-
urlegum stuðningi og samstöðu", en
svipað orðalag var notað fyrir inn-
rásina í Tékkóslóvakíu 1968.
Uggur Bandaríkjamanna um sov-
ézka íhlutun hefur aukizt á ný, þar
sem hernaðarundirbúningi hefur
verið haldið áfram eftir leiðtoga-
fund Varsjárbandalagsins. Hernað-
arundirbúnings hefur orðið vart í
rúmlega 30 herfylkjum Rússa og
bandalagsins að sögn embætt-
ismanns. Viðbúnaður hefur ekki
verið fyrirskipaður í bandaríska
herliðinu í Vestur-Þýzkalandi nema
í aðalstöðvum, en yfirmönnum hef-
ur verið send orðsending, þar sem
þeir eru minntir á áhrif hugsanlegr-
ar hættu, sem gæti skapazt ef
sprenging yrði í Austur-Evrópu.
Pólland er eitt helzta umræðuefn-
ið á fundi landvarnaráðherra NATO
sem hófst í Brússel í dag og frá því
var skýrt að sex skipa fastafloti
bandalagsins yrði um kyrrt í Norð-
ursjó og mundi halda áfram æfing-
um í stað þess að fara heim um
jólin.
„Enginn veit ennþá, hvort Rússar
hafa ákveðið að gera innrás,“ sagði
embættismaður í Washington. Þó er
talið ólíklegt að innrás verði gerð
meðan Leonid Brezhnev forseti er í
heimsókn á Indlandi.
Bent er á, að varaliðar hafa verið
kvaddir í herfylki í Vestur-Rúss-
landi. Herfylki Rússa, Austur-
Þjóðverja og Tékka hafa komið sér
fyrir fjarri venjulegum setuliðsbæj-
um. Nokkrar æfingar kunna að
standa fyrir dyrum, kannski til að
hræða Pólverja, en einnig til að
auðvelda innrás. Fjarskiptakerfi
Rússa er meira notað en venjulega.
Jóhannes Páll páfi II lýsti áhyggj-
um sínum út af ástandinu í kvöld.
„Ég get ekki orða bundizt sem sonur
Póllands, hins hjartfólgna ættlands
míns. Fréttirnar sem berast frá
Póllandi eru mjög ískyggilegar. Við
vonum öll að þær reynist ekki
réttar."
Michael Foot
Rodgers
rekinn
Ixrndon, 8. des. AP.
MICIIAEL Foot. leiðtogi
Verkamannaflokksins, valdi
„skuggaráðuneyti“ sitt í dag
og hægrisinninn William
Rodgers á ckki sæti í því.
Foot neitar að hafa rekið
Rodgers og segir hann ekki
hafa viljað vera talsmaður í
heilbrigðismálum, trygginga-
málum og málum Norður-Ir-
lands. Rodgers segir þetta
jafngilda því að vera rekinn.
Hófsamir menn eru tals-
menn í utanríkismálum, inn-
anríkismálum, atvinnumálum,
umhverfismálum, orkumálum,
viðskiptamálum og landbún-
aðarmálum. Vinstrimenn fá
fjármál og efnahagsmál, iðn-
aðarmál, samgöngumál og
menntamál.
Denis Healey fær utanrík-
ismál og Peter Shore fjármál
og efnahagsmál. Talsmaður
var ekki skipaður í varnar-
málum í stað Rodgers og Foot
gaf í skyn að hann tæki þau að
sér.
Roy Hattersley fær innan-
ríkismál, John Silkin verður
aðstoðarleiðtogi þingflokks-
ins, Eric Varley fær atvinnu-
mál, Merlyn Rees orkumál,
Roy Mason landbúnaðarmál,
Stan Orme iðnaðarmál, Ger-
ald Kaufman umhverfismál,
John Smith viðskiptamál, Al-
bert Booth samgöngumál og
Nel Kinnock menntamál.
Frakkar sprengja
WelIinKton, Nýja Sjálandi, 8. des. AP.
FRAKKAR sprengdu kjarnorku-
sprengju á Mururoa-eyju á Suður-
Kyrrahafi I síðustu viku, að sögn
nýsjálenzku stjórnarinnar í dag.
Sprengjan var 30 kílótonn eða
50% öflugri en sprengjan, sem var
varpað á Hiroshima. Frakkar
sprengdu aðra sprengju, sem var 2,5
kílótonn, 26. nóv., þegar tilraunir
þeirra hófust.
Stjórnin í Portúgal fer
frá eftir sigur Eanesar
Lissabon, 8. des. — AP.
RÍKISSTJÓRNIN í Portúgal til-
kynnti í dag, að hún mundi
hiðjast lausnar á morgun, aðeins
nokkrum klukkustundum eftir
öruggan sigur Antonio Ramalho
Eanesar forseta í viðureign hans
og framhjóðanda stjórnarinnar í
forsetakosningunum i gær.
Diogo Freitas Do Amaral. sett-
ur forsætisráðherra, sagði að
stjórnin mundi segja af sér á
morgun, en halda áfram störfum
til bráðabirgða þar til ný stjórn
yrði mynduð.
„Stjórnin mun ekki láta forset-
ann komast upp með nokkur
afskipti af málum sínum," sagði
hann. Hann bætti því við, að
afsögnin ætti „að koma fótunum
aftur undir ríkisstjórn stjórnar-
flokkanna."
Hann staðfesti jafnframt, að
hann yrði ekki í forsæti nýrrar
ríkisstjórnar, þar sem hann til-
kynnti, að sósíaldemókratar, en
ekki flokkur hans sjálfs, mundu
tilnefna hinn nýja forsætisráð-
herra.
Freitas do Amaral, sem er
leiðtogi miðdemókrata (CDS), hef-
ur gegnt störfum forsætisráð-
herra og landvarnarráðherra síð-
an þeir fórust í flugslysi á
fimmtudaginn. Afsögn stjórnar-
innar er talin enn ein bending um
togstreitu milli stjórnarflokkanna
og forsetans.
Sjá bls. 47.