Morgunblaðið - 09.12.1980, Blaðsíða 20

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 9. DESEMBER 1980
20
Útgefandi hf. Árvakur, Reykjavík.
Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson.
Ritstjórar Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Ritstjórnarfulltrúi Þorbjörn Guðmundsson.
Fréttastjóri Björn Jóhannsson.
Auglýsingastjóri Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar:
Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033.
Áskriftargjald 7.000 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 350 kr.
eintakiö.
Á f lótta
undan vandanum
Utfærsla fiskveiðilögsögunnar í 200 sjómílur skapar
allt aðrar forsendur en áður voru fyrir stjórn
íslenskra efnahagsmála. Felst það bæði í því, að nú höfum
við sjálfir yfirráðin í okkar höndum og hinu, að
samningar hafa tekist, sem útiloka útlendinga svo að
segja alveg frá botnfiskveiðum á Islandsmiðum. Ahrif-
anna af 200 mílna útfærslunni gætir einnig greinilega í
atvinnulífi landsmanna. I ræðu sinni á aðalfundi
Landsambands íslenskra útvegsmanna benti Kristján
Ragnarsson, formaður þess, rækilega á þessa staðreynd
með því að minna á, að þorskveiðar okkar á þessu ári
nálgist það, sem mest hefur verið frá því sjósókn hófst við
landið. En hinn mikli munur er, að áður hafa útlend skip
tekið 40—50% af heildaraflanum, nú kemur hann svo að
segja allur um borð í íslensk skip.
Þrátt fyrir þessa gleðilegu þróun er langt frá því, að
vandi íslenskrar útgerðar sé úr sögunni. Af ræðu
formanns LÍÚ má ráða hið gagnstæða. Alls staðar eru
óleyst stórverkefni og vegna óðaverðbólgunnar ná endar
ekki saman, þannig að útgerðin er rekin með halla.
Vanskil hennar eru „gífurleg" að mati Kristjáns Ragn-
arssonar, þau nema 30 milljörðum króna og aðeins
dráttarvextir hækka skuldirnar um 1425 milljónir á
mánuði hverjum. Þannig er komið fyrir útgerðinni, þegar
í ár er veitt 36% meira magn af fiski en fiskifræðingar
ráðlögðu. Þótt spár þeirra hafi verið of svartsýnar á
undanförnum árum, er síður en svo ráðlegt að gera út á
sömu svartsýni næstu ár. Þess vegna þykir auðsýnilegt,
að nauðsynlegt sé að takmarka þorskaflann við 400
þúsund lestir á næstu árum eða svipað magn og veitt er í
ár.
Undanfarin ár hefur vaxandi kostnaði við útgerð vegna
olíuverðhækkana og óðaverðbólgunnar verið mætt með
meiri sókn, gengissigi og aukinni sölu á íslenskum fiski á
góðu verði ekki síst í Bandaríkjunum. Á fyrstu mánuðum
þessa árs söfnuðust nokkrar birgðir vegna sölutregðu,
lækkandi verðs og vaxandi samkeppni í Bandaríkjunum.
Varð þá uppi fótur og fit, ekki síst hjá fjölmiðlaglöðum
ráðherrum, sem töldu íhlutun sína eina geta breytt
þróuninni til betri vegar. Sem betur fer urðu afskipti
ráðherra minni af þessum málum en stór orð þeirra gáfu
tilefni til að ætla í fyrstu. Síðan hefur ástandið frekar
batnað á fiskmörkuðum ef eitthvað er. En einmitt um
mitt ár, tók hins vegar verulega að halla undan fæti hjá
útgerðinni hér á landi. Hefur hagur hennar síðan haldið
áfram að versna. Málgagn sjávarútvegs- og viðskiptaráð-
herra, Tíminn, spáir því í risafyrirsögn á forsíðu, að um
þær mundir, sem fiskverð kemur næst til ákvörðunar, um
áramótin, verði gengi krónunnar fellt um 20%. Hvergi
bólar á neinum samræmdum aðgerðum ríkisstjórnarinn-
ar og atvinnufyrirtæki skipuleggja rekstur sinn á næsta
ári með sama hætti og maður, er kastar sér til sunds án
þess að geta snúið aftur að sömu strönd og vita nokkuð
um fjarlægðina til þeirrar næstu.
í ályktun aðalfundar LÍÚ er vikið að versnandi
viðskiptakjörum þjóðarinnar, meiri hækkunum og vax-
andi verðbólgu. Lýkur ályktuninni á þessum orðum, sem
eru raunsönn lýsing á erfiðleikum þjóðarinnar allrar:
„Það bólar ekki á neinum afgerandi ráðstöfunum (hjá
ríkisstjórninni) til þess að takast í alvöru á við
grundvallarorsakir verðbólgunnar. Hún æðir áfram og fer
vaxandi. Það hlýtur að vera krafa útvegsmanna til
ríkisstjórnar og Álþingis, að þessir aðilar horfist í augu
við hinar bláköldu staðreyndir. Þeir verða að taka til
höndum í stað þess að villa fólki sýn með sífelldum
loforðum um framtíðarúrlausnir, sem aldrei sjást.“
Þetta eru viðhorf útgerðarmanna nú fimm árum eftir
að íslandsmið komust að öllu leyti undir okkar eigin
stjórn. Hinn heimatilbúni vandi yfirgnæfir þá miklu
velmegun, sem yfirráð okkar yfir eigin fiskimiðum eiga að
geta veitt, ef rétt er á málum haldið. Greinilegt er, að
þeim sannindum, sem felast í orðtakinu „að kunna fótum
sínum forráð" hefur verið kastað fyrir róða samhliða því,
sem þeir, er ábyrgðina hafa axlað í landstjórninni, vilja
ekki horfast í augu við blákaldar staðreyndir.
„Tómt mál að tala
um kjarabætur, ef
Álverinu yrði lokað“
„UMMÆLI Iljörleifs
Guttormssonar iðnaðar-
ráðherra koma mér ekk-
ert á óvart. Alþýðubanda-
lagsmenn hafa frá önd-
verðu verið andvígir
þeirri stóriðjustefnu, sem
ríkisstjórn Bjarna Bene-
diktssonar mótaði,“ sagði
Matthias Á. Mathiesen 1.
þm. Reyjaneskjördæmis,
er Mbl. spurði hann álits
á ummæium iðnaðarráð-
herra um að hagkvæm-
asti stóriðjukosturinn sé
að leggja álverið í
Straumsvík niður í
áföngum.
Þá sagði Matthías: „Þegar
Jóhann Hafstein, þáverandi
iðnaðarráðherra, gerði Alþingi
grein fyrir þeim lagafrumvörp-
um sem ríkisstjórnin flutti
varðandi þetta mál, þá stóð
ekki á stjórnarandstöðunni að
útlista afleiðingarnar og það
voru ófagrar lýsingar. Mig
minnir að einn þingmanna Al-
þýðubandalagsins hafi lýst
áhrifunum svo, að allir Hafn-
firðingar yrðu gengnir til feðra
- segir Matthías
Á. Mathiesen
vegna ummæla
iðnaðarráðherra
sinna vegna mengunar áður en
áratugur væri liðinn. Fyrir
utan allt talið um frelsissvipt-
inguna, sem af samstarfinu við
útlendingana leiddi.
Eg veit ekki betur en þetta
fyrirtæki hafi veitt hundruð
atvinnutækifæri og mér er ekki
ljóst hvar sá stóri hópur, sem
nú hefur atvinnu sína vegna
þessa stóriðjufyrirtækis, fær
arðbærari vinnu ef ráðherran-
um tekst að koma fram stefnu
sinni og loka fyrirtækinu.
Þrátt fyrir sigur okkar í
landhelgismálinu 1976 með út-
færslu í 200 mílur gegn aðvörun
alþýðubandalagsmanna sem
vildu bíða eftir Hafréttarráð-
stefnunni eins og Lúðvík
Jósepsson orðaði það, þá eru
ekki eins og á stendur þau störf
að sækja til sjávarútvegsins.
Það er ljóst mál, að fiski-
stofnana verðum við að nýta
með mjög mikilli varkárni í
næstu framtíð og því hefur
stóriðjustefna Sjálfstæðis-
flokksins einmitt sannað rétt-
mæti sitt.
Ég vona að til þess komi ekki,
að núverandi iðnaðarráðherra
Alþýðubandalagsins nái fram
því markmiði sínu að álverinu
verði lokað, því það hefði ófyr-
irsjáanlega erfiðleika í för með
sér fyrir þjóðfélag okkar í
framtíðinni og tómt mál yrði,
þá að tala um kjarabætur á
næstu árum,“ sagði Matthías
að lokum.
Umræður á Alþingi um gjaldmiðilsbreytinguna:
Enginn ráðherra viðstaddur!
ÁGÚST Einarsson vara-
þingmaður mælti í gær
fyrir tillöRU á Alþingi um
frestun fyrirhu>?aðrar
gjaldmiðilsbreytingar,
sem á að taka gildi um
áramót, svo sem kunnu«t
er. Ágúst sagði, að for-
Góð at-
vinna á
Þórshöfn
Þór8höfn,j8. des.
SJÖ BÁTAR hafa verið
gerðir út á línu héðan í
haust, þrír stórir bátar og
fjórir smærri bátar. Afli
hefur verið sérstaklega
Koður hjá þessum hátum
hingað til og jafnvel verið
mokafli hjá stærri hátun-
um þegar þeir hafa getað
sótt á f jarlægari mið.
Vinna hefur verið næg í
frystihúsinu í allt haust
nema hvað nokkrir dagar
hafa fallið úr vegna lang-
varandi brælu um miðjan
nóvember.
Veður hefur verið af-
skaplega óstillt frá miðjum
nóvember og komið snögg
og óvænt veður og valdið
minni bátunum erfiðleikum.
Svona almenn línuútgerð
hefur ekki verið frá Þórs-
höfn í langan tíma og er það
munur frá því sem áður
hefur verið, en undanfarin
ár hefur verið stöðnun á
haustin og bátum lagt vegna
aflaleysis um miðjan nóv-
ember.
- Óli
senda þess, að hundrað-
földun krónunnar hefði
tilætluð áhrif, það er að
auka tiltrú landsmanna á
gjaldmiðlinum, væri, að
um leið yrði gerðar rót-
tækar efnahagsráðstafan-
ir er miðuðu að því að
minnka verðbólguna og
bæta efnahagsástandið.
Þingmaðurinn kvað á hinn
bóginn enn ekkert að frétta af
fyrirhuguðum efnahagsráðstöf-
unum, og væri því besta lausnin
að fresta gjaldmiðilsbreyting-
unni.
Matthías Á. Mathiesen tók
undir orð Ágústs, en sagðist
jafnframt vilja vekja athygli á
því, að þrátt fyrir að svo mikil-
vægt málefni væri á dagskrá, sæi
enginn ráðherra ríkisstjórnar-
innar ástæðu til að hlýða á
umræður, hvað þá taka þátt í
þeim. Svavar Gestsson hefði að
ÍSLENZKA skáksveitin varð að
þola stórtap i siðustu umferð
Olympiuskákmótsins á Möltu,
sem lauk á laugardaginn. Það
voru Ungverjar sem unnu íslend-
inga með 3'á vinningi gegn Vi.
Þessi stóri sigur dugði Ungverj-
um ekki til sigurs í mótinu því
Sovétmenn unnu Dani einnig
3 'k: 'k. Sovétmenn og Ungverjar
urðu jafnir að vinningum með 39
vinninga en andstæðingar Sovét-
manna höfðu unnið fleiri skákir
samanlagt en andstæðingar Ung-
verja og Sovétmenn teljast því
sigurvegarar samkvæmt reglum
Ólympíumótanna. Þar með höfðu
Sovétmenn endurheimt titilinn,
sem þeir misstu til Ungverja á
mótinu í Buenos Aires 1978..
vísu verið í hliðarsal, en þeir
ráðherrar er málið helst snerti,
Gunnar Thoroddsen forsætisráð-
herra, Ragnar Arnalds fjármála-
ráðherra og Tómas Árnason
viðskiptaráðherra, væru ekki
viðstaddir. Árni Gunnarsson tók
undir gagnrýni Matthíasar, og
sagði ráðherra þá er fyrr eru
nefndir, nánast hafa sýnt Al-
þingi lítilsvirðingu með því að
vera ekki við umræðuna.
Forseti neðri deildar, Alexand-
er Stefánsson, tók til máls að
lokinni ræðu Árna, og sagði hann
málið hafa verið tekið fyrir
vegna þess að varaþingmaðurinn
Ágúst Einarsson færi nú af
þingi. Hefði honum áður verið
kunnugt um fjarveru ráðherra úr
þingi í gær. Umræðum um málið
var síðan frestað, og það tekið út
af dagskrá, en athygli vakti, að
örfáum mínútum síðar var Ragn-
ar Arnalds þátttakandi í umræð-
um um lífeyrissjóð bænda í efri
deild Alþingis.
Úrslit einstakra skáka urðu þau
að Helgi Ólafsson tapaði fyrir
Portisch, Jón L. Árnason tapaði
fyrir Ribli, Margeir Pétursson
gerði jafntefli við Sax en Jóhann
Hjartarson tapaði fyrir Pinter.
Allir meðlimir ungversku sveitar-
innar eru stórmeistarar.
Við þetta stóra tap féll íslenzka
sveitin niður um mörg sæti. Ekki
hafa borizt nákvæmar fregnir um
stöðuna en Island var fyrir neðan
22. .sæti, hlaut 30 vinninga sam-
tals.
í síðustu umferðinni vann
kvennasveit Islands sveit Puerto
Rico 3:0 og endaði um miðju í
kvennaflokknum.
Stórtap í síð-
ustu umferðinni