Morgunblaðið - 30.08.1981, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 30.08.1981, Blaðsíða 6
54 MORGUNBLAÐID, SUNNUDAGUR 30. ÁGÚST 1981 Pottarím Umsjón: SIGRÚN DAVIOSDOTTIR Skáldin yrkja gjarnan trega- blandið um haustið, sumarið á förum og vetrarkuldi og myrkur framundan. En þó haustið sé dauflegur tími í bókmenntunum, þá er hann það svo sannarlega ekki í matargerðinni. Þá er hátíð í eldhúsinu, því svo margt gott er á boðstólum um þær mundir, þegar náttúran er að skila af- urðum sínum. Og við njótum ekki aðeins íslenzkra afurða nú, heldur einnig útlendra, þökk sé góðum samgöngum. Það er því ekki fjarri lagi að gera sér sérstaklega dagamun þessar vik- urnar og reyna að njóta alls þess góða hráefnis sem býðst. Ég vík seinna að haustveizlu, en held mig við rabarbara og grænmeti í þetta skiptið ... Góða skemmtun! Rabarbari Rabarbarinn er af sumum talinn upprunninn í því stóra Kínaveldi, og talinn hafa borizt með kaupmönnum til Evrópu á 14. öld. Það var þó ekki löngunin í gómsætar rabarbarakökur, sultur og búöinga sem rak Evr- ópubúa í rabarbaraleit og heldur ekki nýjungagirni. Plantan hafði á sér mikið orð sem lækningajurt og var óspart not- uð í lyf á miðöldum. Ég skal ekki lofa ykkur allra meina bót ef þið borðið rabarbara, en ég þori alveg að mæla með honum ef ykkur langar í eitthvað gott. Nú þegar við njótum hans ekki lengi enn, er sjálfsagt að hugsa til sultugerðar. Sultuna getið þið notað á hefðbundinn hátt, þ.e. á pönnukökur, vöfflur og í kökur. En hún er einnig mjög góð með ís, t.d. heit. Blandið góðri rab- arbarasultu í þeyttan rjóma og þar hafið þið fyrirtaks eftirrétt. Blandið henni saman við egg, sykur og rjóma og frystið. Þar hafið þið góðan vetrarís. Ýmsir brenndir drykkir eru góðir í rabarbaraeftirrétti. Það er ekki úr vegi að taka eftir Bretum og nota viskí. Auk þess að búa til sultu, er fyrirtak að þvo rabarbara- stöngla, skera í bita og frysta. Þið getið þurrfryst bitana, t.d. með sykri. Síðan getið þið notað bitana í kökur og pæa. Víða I Bandaríkjunum þótti svo sjálf- sagt að nota rabarbara í pæa, að þar er hann sums staðar kallað- ur pæajurt. Rabarbarasulta Ég hef áður verið með upp- skriftir að rabarbarasultu en kem nú með eina svipaða aftur, því mér finnst hún afar góð. Þurrkaðir ávextir t.d. sveskjur, rúsínur og döðlur, fara einkar vel með rabarbara, því þeir eru Rabarbari og f leira gott svo sætir, en hann súr, ekki satt ... Mér finnst púðursykur ljóm- andi í rabarbarasultu, en þið hafið ykkar hentisemi. Krydd er góð viðbót, negulnaglar, engifer, þurrkað eða sultað, og kanell, þ.e. heilar stengur soðnar með. Smátt skornar heilar sítrónur og appelsínur eru einnig góðar í rabarbarasultu. Þannig hafa Englendingar það gjarnan, en þeir eru býsna slungnir að gera gott úr rabarbara. Hér hafið þið því ýmsum hugmyndum úr að moða og getið sett saman ykkar eigin upp- skriftir að spennandi og ljúf- fengri rabarbarasultu, kannski fleiri en eina útgáfu ... 1 kg rabarbari 250 gr púðursykur 3 msk appelsínuþykkni (fæst fryst) 250 gr sveskjur 3 smátt söxuð sultuð engiferhýði 1. Þvoið og þurrkið rabarbara- stönglana. Skerið þá í bita og setjið í skál ásamt öllu hinu. Látið standa um nótt. Það gerir ekkert til þó þetta standi lengur, en þá aðeins í kæli. Annars gæti rabarbarinn farið að gerjast og það er ólöglegt. 2. Síðan setjið þið allt í pott og sjóðið. Notið emaleraðan pott eða stálpott. ÁI- eða járnpottar geta gefð sultunni leiðinlegt málmbragð. Látið sultuna ekki sjóða of lengi og hrærið vel í á meðan svo hún brenni ekki við (það er bitur reynsla í orðsins fyllstu merkingu). Athugið á köldum diski hvort ykkur finnst sultan nógu stinn. Bragðið einn- ig á og bætið sykri í ef ykkur sýnist svo. 3. Þá er að setja sultuna í glös. Þau þurfa að vera tandurhrein, svo ekki sé meira sagt. Þvoið þau fyrst vandlega og síðan er bezt að sjóða þau eða hita við 100° í ofninum. Þurrkið þau ekki, held- ur látið þau þorna, ef þið sjóðið þau í vatni. Hellið heitri sult- unni í heit glösin, látið kólna og lokið glösunum. Það þykir góð aðferð að væta pappír t.d. smjörpappír í brenndum drykk og leggja yfir. Lokunin er þó auðveldust ef þið notið þar til gerð niðursuðuglös. Athugið að sjóða gúmmíhringina. Þá getið þið lokað tryggilega, og hitað síðan glösin í 100° eða rétt rúmlega það, eða soðið þau. 20 mín. er heppilegur tími, þó eiginlega fari tíminn eftir stærð glasanna. Síðan er tryggast að geyma sultuna á köldum eða svölum stað. Og þá er ekki annað eftir en að hlakka til vetrarins og góðu sultunnar í skápnum ... Sýrt grænmeti Nú þegar allt góða grænmetið er á boðstólum, hugsa líklega einhverjir sér gott til glóðarinn- ar að útbúa sýrt grænmeti, sem kallað er pickles upp á engelsku. Á öldum áður var grænmeti sýrt til að það geymdist, því edik geymir vel mat. Þó ekki séu varðveittar matreiðslubækur frá gullöld Grikkja á 4. og 5. öld eða svo fyrir Kristsburð, þá eru til titlar bóka og ritgerða um mat frá þeim tíma, meðal ann- ars skrifuðu þeir um pickles. Auk grænmetis sýrðu þeir kjöt og fisk, rétt eins og íslendingar bjuggu til pickles úr sláturmeti, ekki satt... Á sínum uppgangs- tímum treystu Rómverjar Spán- verjum bezt til að búa til sýrt grænmeti og fluttu það til Róm- ar frá Spáni. Ein af uppgáfum kvenna í húsunum á sléttum Bandaríkjanna, t.d. á 18. öld, var að sjá til þess á haustin að útbúa nóg af sýrðu grænmeti fyrir veturinn. Hollt er heima hvað. Á síð- ustu öld var örugglega skyn- samlegt fyrir enskar húsmæður að sýra sitt grænmeti sjálfar. Matvörukaupmenn buðu að vísu upp á fagurgrænt sýrt græn- meti, en það var alveg eins líklegt að græni liturinn kæmi úr kopar, sem ekki jók á hollustu grænmetisins. Og þó við þurfum ekki að óttast kopar í sýrða grænmetinu úr búðunum, þá gildir enn að hollt er heima hvað. Hér fylgir ekki uppskrift, en ábendingar. Blómkál, gulrætur og gúrkur er tilvalið að sýra. Laukur og sellerí gefur gott bragð, og laukurinn verður reyndar sérlega góður. Ekki má gleyma rauðrófum. Ein tegund . Heil { eða blanda er smekksatriði piparkorn, sinnepsfræ, fenn elfræ, dillfræ, fenugreekfræ, allt er þetta gott til bragðbætis. Einnig allrahanda, negulnaglar og engifer. Kryddið á helzt að vera heilt, nema að hægt er að nota sinnepsduft, auk fræja. Englendingar nota einnig stund- um turmeric og karrýduft, og þeir eru taldir snjallir í pikcles- gerð. I löginn er notað vatn, sykur og edik. Vínedik er allra bezt en töluvert dýrara en edik úr edikssýru. Eplaedik er góður kostur. Ef þið búið til lítið af grænmeti, er ekki úr vegi að nota vínedik. Það er smekksat- riði hversu sætur lögurinn á að vera og þið verðið að þreifa ykkur áfram. En því meira af ediki og sykri því betur geymist grænmetið. Þetta getur skipt máli ef þið hafið ekki svala geymslu. Einn möguleiki er að hafa 1 hluta af vínediki, eða ediki sem er um 7% að styrk- leika, 2 af vatni og W—l af sykri, þið bragðið ykkur áfram. Sjóðið grænmetið í vatni eins og þarf. Látið renna vel af því, setjið það í heit, hrein glös og hellið sjóðandi leginum yfir. Þið getið soðið grænmetið niður ef ykkur sýnist svo. Kryddinu getið þið jafnað á glösin eða soðið þau með leginum. Það er reyndar einna mest spennandi að krydda grænmetið. Þið getið notað ykkar venjulegu uppskrift að legi, ef þið eigið einhverja og síðan kryddað að vild. E.t.v. fáið þið einhverjar hugmyndir í upptalningunni hér að ofan. Um nýja kjötið Ég gladdist í síðasta þætti yfir lengingu sláturtímans og geri vissulega enn. Ýmsir hafa þó nefnt það við mig að þeim finnist nokkuð hressilega að verið að slátra í dag og selja kjötið á morgun. Þarf kjöt ekki að hanga og jafna sig? Það hefði ég nú haldið. Fyrst að sláturhús- in eða kaupmenn sjá ekki um þessa hlið, er ekki óskynsamlegt að geyma kjötið á köldum stað í um viku áður en það er borðað. Harðviður plötur Brasil. Mahogani, ofnþ. Beykí, ofnþ. Filippseyja-mahogani. Askur Eík Krossviður, 4—18 mm. Silkopal, hvítt, eik og palisander. Wiruplast, eik og palisander. Gipsplötur (Gyproc), 13 mm. Harðplast (Printplast) Harðtex Furuspónn Beykispónn Eikarspónn PÁLLÞORGEIRSSON&CO, Armúla 27. — Símar 34000 og 86100. Canon Ijósritunarvélar í sér flokki bæöi verö og gæöi! Þaö keppir engin viö CcltlOIl ........................................¦....."||".................."rTn Ef þessari staöreynd er ekki trúað þá vinsamlega hafiö samband viö okkur, komið, skoðiö og sannfær- ist. Verslið við fagmenn. Sala, ábyrgö og þjónusta: SKRIFVELIN HF Suðurlandsbraut 12. Sími 85277 — 85275. ÞÚ AUGLÝSIR UM ALLT LAND ÞEGAK ÞÚ AUGLÝSIR í MORGUNBLAÐLNU 22480

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.