Morgunblaðið - 27.02.1982, Page 37

Morgunblaðið - 27.02.1982, Page 37
* MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 27. FEBRÚAR 1982 3 7 bjuggu þarna í nærri aldarfjórð- ung, minnisstæður rausnargarður og áttu bæði hjónin þar jafnan hlut að. Um þessar mundir var Selfoss orðin mikil samgöngu- miðstöð og áfangastaður, þar sem sjálfsagt var að hvílast í heilan eða hálfan tíma, þegar farið var til Reykjavíkur austan úr sveitum eða á austurleið þaðan, og þá þótti frændfólki og vinum þeirra hjóna sjálfsagt að heimsækja þau og þiggja þar góðgerðir. Laufey kunni að veita gestum af því lát- leysi og nærgætni, að sá stóri vinahópur, sem naut gestrisni þeirra hjóna, fann ekki annað en að hann hefði sýnt þeim vinar- bragð að koma þar, enda voru móttökur allar í þeim anda. Eg stundaði nám við Mennta- skólann á Akureyri veturinn 1934—’35. Ég var þar að sjálf- sögðu öllum ókunnugur en Laufey sendi mig með kveðju til foreldra sinna, sem bjuggu þá enn þar á Akureyri og ráku þar litla verslun. Mér var tekið þar afbragðsvel og fann ég þá fljótt, þegar ég kynnt- ist þeim Carli og Ágústu Lillien- dahl og heimili þeirra, sem var bæði fágað og fallegt, að Laufey myndi hafa fengið holt veganesti úr föðurgarði. Allt var þar hreint og fágað, aldrei heyrðist styggðar- yrði í nokkurs manns garð, en góð- leiki og vinsemd ríkti í allra garð. Þetta umhverfi og þessa þætti flutti Laufey með sér suður á land, og með því yljaði hún okkur, vin- um og vandamönnum, sem heim- sóttum hana og nutum gestrisni hennar. Árið 1935 var Einar Pálsson skipaður bankastjóri við útibú Landsbankans á Selfossi og því starfi gengdi hann í 36 ár eða til ársins 1971. Við þetta lögðust að sjálfsögðu nýjar skyldur á herðar Laufeyjar, þar sem oft þurfti að taka á móti háttsettum mönnum á vegum bankans. En það, sem sýndi best hver maður bjó í Lauf- eyju var það, að hún var eftir sem áður jafn gjafmild við gesti og gangandi og boðin og búin að taka þreytta ferðamenn inn á heimili sitt, þó að hún væri nú komin á hærri þrep í þjóðfélaginu. Ég flutti að Selfossi með fjöl- skyldu mína í árslok 1945 og bjó því í nábýli við þau Einar og Lauf- eyju í meira en aldarfjórðung. Ohætt er að segja að þetri og elskulegri nágranna varð ekki á kosið. Én það sem mér er þó efst í huga nú þegar Laufey Lilliendahl er kvödd hinstu kveðju er hve barngóð hún var og hve mikið við eigum henni mörg að þakka, og raunar þeim hjónum báðum vegna barnanna okkar. Ég hef ekkert heimili þekkt og hvergi komið, þar sem börn voru svo afgjört látin skipa 1. sætið eins og hjá Einari og Laufeyju. Það er ógleymanlegt, að minnast jólaboðanna hjá þeim hjónum og sjá hvernig börnin geisluðu af gleði, sjálfsvitund og öryggi, en þau hjónin umgengust þau sem mikilsvirtar persónur og létu þau taka þátt í margs konar uppbyggilegum leikjum, sem allir urðu að vera með í. Ég held að ég geti ekki lýst heimili þeirra Einars og Laufeyjar á Selfossi með öðrum orðum en þeim, að það hafi verið sannur hamingjureitur, þar sem friður og ró og glaðværð réðu ríkjum. Þau hjónin eignuðust 4 börn, eitt dó skömmu eftir fæðingu, en hin þrjú, tveir synir og ein dóttir, komust upp og eru öll efnisfólk, sem hafa hlotið góða menntun og eru nú öll búsett í Reykjavík. Þegar sporin fóru að þyngjast hjá Éinari og Laufeyju, eftir að þau fluttu til Reykjavíkur að lok- inni langri og góðri starfsævi, nutu þau góðrar umönnunar barn- anna, sem sýndu þá í verki á fagr- an hátt, þakklæti sitt fyrir um- hyggju foreldranna í uppvextin- um. Það er oft erfitt að sætta sig við fallvaltleik lífsins og þá óhaggan- legu staðreynd að hingað komum við með undursamlegum hætti og erum svo kölluð héðan aftur eftir misjafnlega farsælt eða ham- ingjusamt æviskeið. Laufey var hamingjusöm kona og veitti öllum sínum nánustu eitthvað af sínum góðleika og jafnaðargeði. Við þökkum henni öll hennar ævispor og biðjum henni blessunar á ferð- inni miklu til framtíðarinnar. Hjalti Gestsson I janúar síðastliðnum sá ég Laufeyju Lilliendahl í síðasta sinn. Það var á Selfossi, við jarð- arför Kristins Vigfússonar. Mér er hún minnisstæð á þeirri stund, fullorðin kona, smávaxin og farin að heilsu. Ekkert aftraði henni að fylgja vini sínum og nágranna hinstu sporin, þó hún þyrfti að setjast á leiði í kirkjugarðinum þennan kalda vetrardag, til að hvíla sig. Og nú er hún sjálf borin til graf- ar í þessum sama kirkjugarði á bökkum Ölfusár. Laufey var gift Einari Pálssyni frá Hlíð, uppeldisbróður mínum, og hvílir hann einnig á bökkum Ölfusár. Ég man þegar ég sá Laufeyju fyrsta sinn. Það var veturinn 1929—30, á Selfossi, í gamla bankahúsinu, stóra húsinu sem byggt hafði verið í Búðardal, rifið og flutt suður og byggt á ný á Sel- fossi. í þessu gamla húsi dvaldi Laufey veturinn 1929—30. Hún var þar hjá vinkonu sinni ölfu, sem var frá Akureyri eins og hún sjálf, en Alfa var gift Eiríki Ein- arssyni frá Hæli. Hann var móð- urbróðir Einars Pálssonar frá Hlíð, sem vann þá í bankanum hjá frænda sínum. Þær stallsystur, Alfa og Laufey, voru ekki líkar okkur úr Hreppun- um. Þær voru svo miklar dömur, það var eins og allt yrði svo „lekk- ert“ kringum þær. Þær töluðu öðruvísi en við, orðin hljómuðu svo fallega af þeirra vörum, fannst mér. Þær buðu mér „bolsí- ur“. Ég hafði aldrei heyrt þetta orð fyrr og varð heldur glöð, þegar ég sá að þetta var brjóstsykur, rauður og gljándi. Betri brjóstsyk- ur hef ég aldrei smakkað. Þennan vetur kynntust þau Ein- ar og Laufey, opinberuðu trúlofun sína að áliðnu sumri 1930 og gengu í hjónaband á sumardaginn fyrsta 1931, þann 25. apríl. Svo skemmtilega vildi til, að á 50 ára brúðkaupsafmæli þeirra, þann 25. apríl 1981 — Einar var dáinn — giftist bróðursonur Ein- ars. Man ég hlýjuna í rödd Lauf- eyjar þegar hún sagði: „Þetta er dagurinn okkar Önnu“, en brúður- in hét Anna. Aldrei gleymi ég þegar ég kom í fyrsta skipti til Einars og Laufeyj- ar. Það var sumarið 1931 og þau voru að byggja húsið sitt á Sel- fossi. Kristinn Vigfússon, sem Laufey var að kveðja nú í janúar, var smiðurinn. Ég kom í tjaldið þeirra á árbakkanum þar sem Laufey sinnti húsmóðursstörfum um sumarið. Það var sólskin og veislumatur á borðum í tjaldinu. Þannig var ætíð að heimsækja Laufeyju. Gesturinn gekk að veisluborðinu. Fáa hef ég vitað jafn umtals- fróma og orðvara og Laufeyju. Ég var samferða henni að aust- an, suður til Reykjavíkur á síð- astliðnu ári. I tal barst maður, sem stundum kom á heimili þeirra Einars á Selfossi. „Ósköp var hann nú ófríður," sagði þílstjórinn. „Hann var nógu fríður," var svar Laufeyjar. „Hann kom líka alltaf rétt fyrir matinn, svo hann fengi að borða." „Það var bara gott,“ ansaði hún, „það var nógur mat- ur.“ „Verst hvað lyktin af honum var vond,“ sagði bílstjórinn. „Það gerði nú ekkert til. Það mátti opna glugga," svaraði hún. Svona var Laufey. Á engan mátti halla. Og nú er komið að kveðjustund. i Einar og Laufey hvíla nú bæði á bakka fljótsins, sem streymdi fram hjá heimili þeirra svo lengi. Eitt sólskinssumar fyrir 50 árum stóð hvítt tjald á bökkum þessa fljóts, „Það er bjart fyrir austan, þar er blíðskapar veður“, kvað Eiríkur frá Hæli eitt sinni. I huga Einars og Laufeyjar var alltaf „bjart fyrir austan". Hulda Runólfsdóttir frá Hlíð Frú Laufey Kristjana Lillien- dahl, fyrr bankastjórafrú á Sel- fossi, er látin og verður borin til grafar í dag. Hún var eiginkona móðurbróður míns, Einars Páls- sonar frá Hlíð í Gnúpverjahreppi. Þegar svo nákomin heiðurskona fellur frá, fer ekki hjá því að bernskuminningar mínar þyrpist að. Ég minnist hlýlegs heimilis þeirra hjóna á bökkum Ölfusár í skjóli fagurs trjágróðurs sem þau voru ötul að koma upp. Ég minnist glaðværra frændsystkina minna, sem sýndu þann dugnað að kenna frændanum í sveitinni á „borgar- menninguna". En fyrst og síðast minnist ég húsbændanna, Einars og Laufeyjar, fyrir þá hjartahlýju og gestrisni sem þau sýndu stór- um frændgarði ofan úr Hrepp og neðan úr Flóa. Þau virtust njóta þess að búa um þjóðbraut þvera. En mér finnst eins og þessi félags- lyndu hjón hafi talið allt þetta margfaldlega goldið með þeirri samheldni sem varð í fjölskyld- unni og þeirri nautn að geta blandað geði við frændfólkið. Laufey Lilliendahl var alin upp á Akureyri. j föðurætt hennar voru kaupmenn og borgarar svo langt aftur sem rakið var hér á landi. Bræður hennar allir gengu í þjónustu símans, og sjálf starfaði hún við símann á Akureyri áður en hún fluttist suður. í fjölskyldu hennar var tónlistin í hávegum höfð: faðir hennar lék á fiðlu, bræður hennar allir léku á hljóð- færi og hún einnig. Þau léku oft saman og lögðu fram sinn skerf til hinnar miklu menningarstarfsemi á Akureyri. Þessi listfenga Akureyrardama iðraðist þess samt aldrei að slíta rætur sínar fyrir norðan og setj- ast að í harla fámennu sveitaþorpi eins og Selfoss var um 1930. Hún hafði hugarfar Bergþóru að fylgja eiginmanni sínum í blíðu og stríðu, og gæfa þeirra Einars var að lifa í farsælu hjónabandi um nær fimmtíu ára skeið. En Lauf- eyju var einnig gefin þessi eigind heimsborgarans að geta hvar- vetna unað sér þar sem mikil verkefni voru. Á Selfossi fundu hún og margir aðrir verk við hæfi. Litla þorpið óx á hennar tíð upp í höfuðstað Suð- urlands með um þrjú þúsund íbúa. Landsbankaútibúið óx að sama skapi og á seinni árum sinum fluttu þau hjónin frá Svalbarði yf- ir götuna í fallega embættisíbúð í nýja bankahúsinu. Söm var þar gestrisni og hógværð þeirra hjóna enda varð Laufey annáluð fyrir það hve fallega hún tók á móti gestum. Af mörgu mátti ráða að Laufey hlaut góða menntun í æsku. Víða var hún heima, reyndist afburða dugleg í tungumálum, ensku og dönsku, og því góð að bjarga sér á ferðalögum. Skólastjóri hennar við Barnaskólann á Akureyri var Halldóra Bjarnadóttir kvenskör- ungur, sem elst hefur orðið íslend- inga. Bundust þær ævilöngum vin- áttuböndum, og því lét Laufey kvenfélagamál mikið til sín taka. Ásamt nokkrum öðrum konum stofnaði hún Kvenfélag Selfoss 4. mars 1948. Var hún í fyrstu stjórn „ þess allnokkur ár og gjaldkeri alla þá tíð. Laufey Lilliendahl var ekki há vexti, en fríð sýnum og bar með sér slíkan þokka að allir löðuðust að henni. Mest um verður var sá innri þokki hennar, að hún mátti helst ekki heyra nokkum manni hallmælt. Þá var hún ósjálfrátt farin að bera í bætifláka og tíndi margt til. Sjálfum fannst mér alltaf mest virði hversu mikill jafningi hún vildi vera öðrum. Kornungur man ég hana fyrst í blóma síns aldurs, glaðværa með leiftrandi og skær augu. Þá talaði hún við mig eins og kynslóðabilið væri ekki til. Því trúi ég að hún eigi góða heimvon í því ríki þar sem eilífur jöfnuður ríkir. Ég bið hennar nánustu huggunar og blessunar. Páll Lýðsson 5VAR MITT EFTIR BILLY GRAHAM Eg á við vanda að stríða. Eg var drykkjumaður í þrjátíu ár. Nú hef eg snúið mér til Drottins. Það gerðist fyrir áhrif predikunar yðar. Allir vinir mínir hafa verið „rónar", og nú er eg ákaflega einmana. Mér þætti vænt um, ef þér gætuð gefið mér góð ráð. Þér eruð augljóslega félagslyndur maður. Þér eign- uðust vini á vínstofunni. Hvað ætti þá að aftra yður frá því að eignast kristna vini? Þó að maður verði kristinn, á hann ekki að einangra sig frá heiminum í kringum sig. Þér ættuð einmitt að segja gömlu vinunum yðar frá þeirri breytingu, sem hefur orðið á yður. Jafnvel Jesús umgekkst toll- heimtumenn og syndara til þess að hjálpa þeim. Þér ættuð að fara eins að. Jesús sagði: „Látið ljós yðar lýsa mönnunum, svo að þeir sjái góðverk yðar og vegsami föður yðar, sem er á himnum." Aður áttuð þér aðeins vini á vínstofunni. Nú getið þér átt tvenns konar vini, þá í söfnuðinum og vinina, sem þér þekktuð. Samfélag við aðra kristna menn er eitt af því stór- kostlegasta, sem fylgir því að vera kristinn. Postulinn þekkti þetta. Hann sagði: „Yfirgefum ekki vorn eigin söfnuð“, þ.e. vanrækjum ekki að koma saman. Þetta hefur yður orðið á, að því er virðist, og þér hafið orðið einmana. Byrjið nú upp á nýtt. Eignist vini með því að vera vingjarnlegur. Bestu dagar yður eru framundan. KÍKTU VIÐ, ÞÚ FÆRÐ ÖRUGGLEGA EITTHVAÐ VIÐ ÞITT HÆFI

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.