Morgunblaðið - 27.10.1985, Side 29

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 27. OKTÓBER1985
B 29
Þe8si „*fing“ er nauðsynleg fyrir hárið, hvort sem það
er sítt eða stutt, segir Joan Bennet.
ast og í bók sinni um handlækningar
ráðleggur hann ýmist handlækn-
ingaaðgerðir við líkamslýtum, eða
smyrsl við þeim. Sumir lyfseðla hans
eru notaðir enn í dag.
Á miðri 16. öld var Frakkland
miðstöð fegrunarlistarinnar. Á dög-
um Lúðvíks 15. voru fegrunarlyf not-
uð í flestum stéttum þjóðfélagsins.
Andlitsmálun tíðkaðist mjög, ýmis
blæbrigði af rauðum lit voru notuð í
andlitsfarða og mátti ráða þjóðfé-
lagsstöðu viðkomandi af litnum. Á
nóttunni sváfu menn með grímu
fyrir andlitinu og voru ýmis fegrun-
arlyf látin í grímuna. Það var tíska
þess tíma aö vera sem veiklulegastur
ásýndum.
Skömmu fyrir frönsku stjórnar-
byltinguna fór að bóla á vélmenn-
ingu og þá fóru þarfir almennings að
breytast. Þá varð einnig bylting á
sviði fegrunarlistarinnar. Árið 1779
lagði enska þingið bann við allri
notkun andlitsfaröa og um þaö leyti
voru reist baðhús fyrir almenning og
baðtækjum komið fyrir í einkaíbúð-
um. Um aldamótin 1800 fóru menn
aftur að gera sér ljóst hið nána sam-
band milli líkamssnyrtingar og feg-
urðar.
Fegrunarlist
á þessari öld
Á þessari öld hefur fegrunarlistin
náð meiri fullkomnun en nokkru
sinni fyrr. Hún hefur tekið í sína
þjónustu rafmagn, Ijósböð og röntg-
engeisla, svo eitthvað sé nefnt, og
fegrunarlyfjaiðnaðurinn er orðinn
stórveldi. Allt byggist þetta á frum-
stæðri þörf mannsins til að greina
sig frá fjöldanum og þörf fólks til að
tryggja sig eftir föngum í óvissu
hins daglega lífs.
Eftirsóknin eftir að auka „mann-
gildi“ sitt er öllum eðlileg og þrátt
fyrir spakmælið góða, „fegurð kemur
innan að“, virðast menn ekki meira
en svo leggja trúnað á það, eða þá
telja þetta torsótta leið, því fangaráð
flestra virðist vera að kaupa sér liti
og smyrsl og vígbúast þannig fyrir
slaginn í samkeppnisþjóðfélaginu,
innri fegurðin er svo svona eftir at-
vikum hjá hverjum og einum. Menn
hafa líka í mörgu að snúast, flestir
vinna mikið og eiga við annríki að
búa á heimavígstöðvunum. Svo eiga
menn ofan í kaupið fullt í fangi með
að fylgjast með núna þegar hálfur
fslenskir kvenbúningar á 19. öld.
heimurinn með öllu sínu amstri er
kominn inn á gafl í gegnum fjöl-
miðla ýmiss konar. Það er því ekki
að kynja að innri ró og friður eigi
heldur undir högg að sækja.
Flestir báru við að
þvo sér í framan
áður en þeir
fóru í kirkju
íslendingar hafa alla jafna reynt
að klóra í bakkann, nú eins og á þeim
tímum þegar fátt var um fína drætti
á sviði fegrunarlyfja. Hér fyrr meir
voru börn stundum þvegin nokkrum
sinnum eftir fæðingu, en eftir það
kom varla nokkurn tíma vatn á lík-
ama manna að sjálfráðu. Flestir
báru þó við að þvo sér í framan þeg-
ar þeir fóru til kirkju, en síður um
hendur. Menn þvoðu sér á ullarlepp
eða strigatusku og þurrkuðu sér á
sama. Hárið var sjaldan greitt.
Kvenfólk var þó tilhaldsamara og
þvoði sér og greiddi á helgum og ein-
staka daglega.
Eini hárþvottalögurinn var hland,
helst kúahland, ekki stækt þó. Ann-
ars var oftast notað vatn og þær sem
verulega vildu halda sér til þvoðu sér
upp úr mjólk, mysu eða skyrblöndu.
Sápa varð ekki almenn fyrr en á síð-
ari hluta 19. aldar. Eitthvað reyndu
menn að nota jurtir til fegrunar t.d.
voru búin til fegrunarlyf úr fíflum
með því að sjóða þá og notuðu konur
seyðið til að þvo andlit sitt með því
til húðfegrunar. Sóldögg suðu konur
í mjólk og slíkt seyði þótti fólki gott
til að eyða freknum. Reyrgresi var
notað í fatakistur til að fá góða lykt
í föt og þurrkuð burnirót gaf frá sér
þægilegan rósailm.
íslenskar yngismeyjar
ekki síður fagur-
brjósta en þær ensku
Árið 1856 var á ferð hér á landi
Dufferin lávarður með fylgdarliði og
skrifaði hann bók um ferðalagið.
Síðasta kvöld ferðalanganna í
Reykjavik efndu þeir til dansleiks og
buðu heldri meyjum í Reykjavík. Áð-
ur en gleðin hófst áttu menn fjörug-
ar umræður um það hvernig íslensku
blómarósirnar yrðu búnar á dans-
leikinn. Þau boð höfðu verið látin út
ganga að ætlast væri til að frúr og
yngismeyjar kæmu í flegnum kjólum.
Þær áttu úr vöndu að ráða því bæði
var það að það þótti hneykslanlegt
hér að sýna berar axtir og svo hitt að
í bænum var ekki til nein sauma-
kona sem dregið gat markalínuna
milli hins teprulega og ósæmilega.
Allt fór þetta þó betur en á horfðist
og Dufferin lávarður gat afskrifað
gamla kenningu sem hann hafði les-
ið þess efnis að íslenskar konur
gerðu allt til að vera eins flatbrjósta
og unnt væri. Segir hann að eftir því
sem hann best hafi getað séð án þess
að sýna ókurteisi, þá hafi hinar ís-
lensku meyjar ekki verið síður fag-
urbrjósta en hraustlegar enskar
meyjar.
Flétturnar, skotthúfan
og peysufótin
létu undan síga
Eftir siðustu aldamót fóru að ber-
ast hingað til lands dönsk heimilis-
blöð þar sem með flutu alls kyns ráð-
leggingar um tísku. Flétturnar,
skotthúfan og peysufötin fóru þá að
láta undan síga og við tók tískufatn-
aður að erlendri fyrirmynd og notk-
un allra handa fegrunarlyfja fór að
verða almenn. Enn átti þó landið eft-
ir að rísa töluvert í þeim efnum.
Á stríðsárunum hélt enski heim-
urinn innreið sína í landið. í kjölfar-
ið fylgdu m.a. þýddar bækur eftir
heimsfrægar amerískar kvikmynda-
stjörnur um tísku og fegrun svo að
nú gat enginn haft fáfræðina að af-
sökun fyrir því að vera púkó.
Aðlaðandi er
konan ánægð?
Það er ekki heiglum hent að vera
aðlaðandi. Um það sannfærist hver
og einn sem les bókina Aðlaðandi er
konan ánægð eftir Joan Bennet. Sú
hefur ekki átt marga frístundina frá
fegrunaraðgerðum, andlitsnuddi,
andlitsgrímum, alls konar óteljandi
hárstrokum, kinnalitun, varalitun
með pensli, púðrun, augnháralitun,
augnháraplokkun, handnuddi og
naglalökkun, að ekki sé minnst á
fjöldamargar leikfimiæfingar. Allt
þetta hefur tekið tímann sinn og
þurft að gera daglega. í bókinni er
líka að finna rækilegar ráðleggingar
um hvernig á að geðjast karlmann-
inum best á þann hátt að vera kven-
leg og eins aðlaðandi og tími og geta
leyfir.
I formáta segir svo: „Hin hóflausa
skartkona er horfin. í hennar stað
kom konan sem er fús til að taka
þátt í viðreisnarstarfsemi, nútíma-
konan, róleg ásýndum, með skær og
tindrandi augu, litbjört í klæðaburði
og með hraustlegt yfirbragð.
Þinn líkami er fagur
sem laufguð björk ...
Það er ugglaust nokkuð til í því að
stríðsárin breyttu lífi og hugsunar-
hætti kvenna mikið. En það virðist
síður en svo að fegrun, fegrunarlyf
og aðgerðir séu á undanhaldi. Enn
keppast blöð og tímarit við að vísa
konum leiðina eftir hinum hálu
krákustigum tískunnar, búðarhillur
svigna undan alls kyns smyrslum og
fegrunarlyfjum, hárið er klippt, lit-
að, skrýft og vafflað, allt eftir „smag
og behag“ og sólbaðstofur og heilsu-
ræktarstöðvar eru yfirfullar af fólki
sem þyrstir í þá sælu sem glæsilegt
útlit er aðgöngumiði að í augum alls
þorra fólks. Tæpast hefur þó gamla
spakmælið „fegurð kemur innan að“
misst gildi sitt og ekki væri gott eft-
ir allan hamaganginn að fá einkunn
upp á kvenlýsingu Davíðs Stefáns-
sonar: „Þinn líkami er fagur sem
laufguð björk, en sálin er ægileg
eyðimörk“.
TEXTI/GUÐRÚN GUÐ-
LAUGSDÓTTIR
Nútíma tízkudama.
Miðaldaþokki.
Tískanum 1700.

Gyðingar lœrðu fegrun
hjá Egyptum. Olíu-
smurning var fyrst helgiathöfn, en var smátt og
smátt tekin í þjónustu fegrunarinnar. Gyðingar til
forna kunnu einnig að búa til gervitennur úr fíla-
beini og gulli. «