Morgunblaðið - 29.03.1987, Blaðsíða 28

28
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 29. MARZ 1987
Ekkí ætíð létt að vera kona þar
fremur en í öðrum forystustörfum
- segir danski sendiráðsfulltrúinn
Kersti Marcus
„Mér finnst ég líkari sígauna
sem sjaldan nær að festa rætur
nokkurs staðar. Eða réttara
sagt, að hafi það tekist þá er
strax komið að því að rífa þær
upp aftur“, segir hún. Og hún
vitnar í hið þekkta franska ljóð
„Partir, c'est mourir un peu,...“,
sem líkir brottför við að deyja
að hluta. Að fara líkist því helst
að deyja frá þeim sem maður
elskar og að maður skilji svolít-
ið eftir af sjálfum sér á hverjum
stað og hveijum tíma.
Kersti Marcus kveðst hafa unað
sér ákaflega vel á íslandi. ísland
hafí raunar verið á óskalistanum
hennar eftir Qögurra ára dvöl í
New York með dönsku sendi-
nefndinni hjá Sameinuðu þjóðun-
um. Allt frá skólaárunum í
Stokkhólmi á stríðsárunum, þegar
hún var formaður norræna stúd-
entasambandsins, átti hún
marga góða íslenska vini, þar á
meðal Sigurð Þórarinsson, jarð-
fræðing. En hún hafði þá þegar
mikinn áhuga á norrænni goða-
fræði og sagnfræði og dálæti á
Islendingasögunum.
Dálæti hennar á íslensku
menningarlífi og þá ekki síst ríku-
legum tónlistariðkunum, teygir
rætur sínar líka til unglingsár-
anna. Hún hafði Wagnerssópran
og ætlaði að verða óperusöng-
kona, en varð að hætta í námi í
óperuskólanum af fjárhagsástæð-
um. Vonaði þá að hún gæti unnið
fyrir sér og stundað jafnframt
söngnám, sem síðan varð að víkja.
Tónlistarnámið hefur þó nýst
henni vel til að njóta tónlistar.
„ Aðdáun mín á íslandi og virð-
ingin fyrir hæfileikum Islendinga
fer sívaxandi. Ekki síst hrifningin
af menningarlífinu hór. Við brott-
förina tek ég með mér margar
minningar frá fjölda góðra tón-
leika og list- og leiksýninga.
Þegar ég kom hingað hlakkaði
ég til að hitta gamla vini, bæði
frá skólaárunum og frá samskipt-
um Norðurlandaþjóðanna í París,
New York, á Natofundum og
Norðurlandaþingum og til að
kynnast landinu og ég hefí sann-
arlega ekki orðið fyrir vonbrigð-
um. Dvölin hér varð ennþá
skemmtilegri og áhugaverðari en
mig hafði jafnvel dreymt um.
Starfið hefur líka verið mér lær-
dómsríkt. Eftir að hafa verið með
þessum stóru sendinefndum í
París og New York, þar sem ég
fjallaði eingöngu um pólitísk
vandamál, reyndist starfið hér í
Reykjavík ákaflega íjölbreytt. Hér
er lítið sendiráð. Eg man að ég
var fljótlega eftir komuna beðin
um skýrslu um efnahagsástandið
á Islandi. Það var ekki um annað
að raeða en að kasta sér út í verk-
efnið, lesa sér til og leita svo til
kunnugra um skýringar, sem aldr-
ei stóð á. Auk stjómmálanna
hefur maður því verið að fjalla
um efnahagsmál, lögfræðileg
efni, viðskipti, menningarsam-
skipti og upplýsingastarf, í stuttu
máli hafa viðfangsefnin verið
regluleg landsmálablanda. Alltaf
eitthvað nýtt að læra á hveijum
degi. Mál sem oft hefði ekki verið
hægt að leysa nema með hjálp
færra íslenskra embættis manna,
hafa veitt mér innsýn í íslenskar
aðstæður, fyrir utan þau dýrmætu
sambönd sem þannig er stofnað
til. Og þá hlýt ég að nefna sam-
starfið við íslensku dönskukenn-
arana, sem ekki hafa létt verk að
'vinna. Einkum þeir sem kenna
yngstu nemendunum. 12-15 ára
unglingur á af eðlilegum ástæðum
erfitt með að skilja gagnsemi eða
í mörgum tilfellum nauðsyn þess
að læra annað norrænt mál. I
flestum greinum er í gangi blóm-
legt norrænt samstarf, þar sem
samskiptin fara fram á „skand-
inavískri" tungu. Sá sem kann
dönsku skilur líka norsku og
sænsku, sem ekki er alltaf rétt
sé þessu snúið við. Sjálf hefí ég
alltaf haft mikið gagn af því að
hafa tvö norræn mál á valdi mínu
og langfelstir íslendingar skilja
annað hvort þeirra. Eg hefi ekki
reynt að tala íslensku sjálf, en
hefi lært að skilja hana, þótt ég
nái ekki alltaf því sem lesa má
milli línanna í innanríkispólitísk-
um greinum. Þar verð ég að leita
á náðir íslenskra vina minna“
Þetta leiðir talið að norrænni
samvinnu á alþjóðavettvangi, sem
Kersti segir af langri reynslu að
sé mikilvægari en mætir auga-
nu. Á árunum 1973-77 var hún
pólitískur ráðgjafi í sendinefnd
Dana hjá Sameinuðu þjóðunum
og hún segir:„í þessu samfélagi
þjóðanna njóta Norðurlöndin mik-
illar virðingar og þá sem heild.
Auðvitað eigum við ágreiningsmál
og getum klofnað í atkvæða-
greiðslum, t.d. um öryggismál. Á
alþjóðavettvangi gætir í öllum
hópum mismunandi afstöðu og
það skilja allir. En það breytir
ekki því að heimurinn lítur á okk-
ur sem eina heild og í því er
mikill styrkur."
„Eg kom til Danmerkur á árinu
1946, til að skrifa ákveðna bók-
menntagrein. Hafði stundað nám
í bókmenntum, sögu, ensku og
trúarbragðasögu. Sat mikið í há-
skólabókasafninu við þetta
verkefni. Því má skjóta hér inn í
að þá var handritamálið komið
af stað og þarna fékk ég m.a. að
sjá nokkur handrit sem nú eru
komin til íslands. En svo gifti ég
mig dönskum manni og eignaðist
börn. Ég lærði að tala dönsku,
en gat að sjálfsögðu ekki haldið
áfram að skrifa í blöð þar í landi,
eins og ég var byrjuð á heima í
Svíþjóð. Hvað gat ég þá gert? Ég
fékk starf við að lesa yfir bækur
á erlendum málum hjá bókafor-
lagi, m.a. ítalskar, spænskar og
hollenskar bækur. Þá var ég farin
að skrifa blaðagreinar og vinna
einstaka útvarpsþætti, en ekki er
mikið upp úr slíku að hafa þar
fremur en hér. Þegar ég var orð-
in fertug fannst mér tími til
kominn að vinna fyrir launum sem
ég gæti lifað á og 1965 fór ég í
utanríkisþjónustuna."
„Starfið hefur verið mjög
áhugavert, að vísu oft erfitt en
spennandi," segir Kersti
Marcus.„Ekki er alltaf auðvelt að
vera kona þar fremur en í öðrum
' forustustörfúm. Við erum svo til-
tölulega fáar, að fólk á oft erfitt
með að skilja að maður hafi þessa
stöðu sem maður skipar. Ekki
laust við að geti stundum gætt
niðurlægingar í framkomu karl-
manna. 0 g kynsystumar eru
heldur ekki alltaf sem skilnings-
ríkastar. Þetta er kannski skiljan-
legt. Margar konumar vinna fyrir
karlmenn og þá er miklu síður
spennandi að fá konu í yfirmanns-
stöðuna. En þetta er langt því frá
að vera stórt vandamál og hefur
ekki á nokkurn hátt skyggt á
ánægju mína í starfi eða með við-
fangsefnin, sem í raun eru mjög
áhugaverð og oft ögrandi að ta-
kast á við þau. Það er helst í
samkvæmum sem maður brýtur
hinar óskráðu reglur, sem gera
ráð fyrir því að maður sitji með
konunum. En oft langar mann
fremur til að taka þátt í umræðum
um þau málefni sem maður er að
vinna að - sem fara fram meðal
karlmannanna. Ekki svo að skilja
að konurnar tali ekki um
skemmtileg málefni.
„Mér hefur stundum dottið í
hug í þessu sambandi atvik úr
Louisiana safninu," bætir Kersti
við.„Þar er steinhringur, steinum
hefur verið raðað í hring og innan
í honum alveg sams konar gólf
og utan við hann. Allir leggja
lykkju á leið sjna og ganga utan
við hringinn. En ég kom þar með
níu ára bamabami, sem horfði á
þetta og spurði: „Má ekki ganga
inni í hringnum?" Auðvitað mátti
hann það. I samfélaginu er allt
fullt af svona óskráðum reglum,
sem fólk fer eftir. En ég er nú
svo frek að 10 villtir hestar gætu
ekki dregið mig þaðan sem ég vil
vera, svo ég læt slíkt ekkert á
mig fá.“
Um það leyti sem við höldum
í paskafrí hefur Kersti Marcus
tekið upp tjaldið sitt og flogið
suður á bóginn, í vorið í Strass-
bourg, til að takast á við ný
viðfangsefni. Þótt hún segist
sakna Islands og vinanna hér,
hefur nýja staðan þá kosti að hún
flytur sig nær dætrum sínum, sem
báðar búa nú í Frakklandi, nærri
Bordeaux. Sígauninn slær því nið-
ur tjaldi sínu á góðum stað.
E.Pá.
Aundanförnum
fimm árum hafa
tónleikagestir í
Reykjavík og annað
listaáhugafóik veitt at-
hygli hárri, dökkhærðri
og reisulegri konu, sem
ekki hefur látið sig vanta
á sýningar og aðra menn-
ingarviðburði í borginni.
Og með tímanum hafa æ
fleiri kynnst þessari
konu. Þetta er Kersti
Marcus, sendiráðsfulltrúi
við danska sendiráðið á
íslandi. Og nú er hún eðli
sendiráðsstarfsfólks sam-
kvæmt að kveðja og halda
til nýrra heimkynna, eins
og farfuglarnir. Kannski
er líkingin ekki hárná-
kvæm, því farfuglarnir
fara fram og aftur milli
tveggja staða, en leið
starfsmanna í utanríkis-
þjónustu liggur sífellt á
nýjar slóðir, eins og
Kersti Marcus bendir á.
Sjálf hefur hún verið í
New York, París, heima
i Kaupmannahöfn og í
Reykjavík og flytur nú til
Strassborgar á vit dönsku
sendinefndarinnar hjá
Evrópuráðinu.
Ljósmynd Morgunblaðið/Bjami
Kersti Marcus, sendiráðsfulltrúi, í stofunni sinni út við sjóinn á Seltjamarnesi. Að baki henni má sjá nokkra af þeim fallegu munum
sem hún hefur eiguast á ferðum sinum um heiminn, fomar styttur frá Mexiko, Fílabreinsströndinni, Grikklandi, Israel og assirisk
glerverk.