Morgunblaðið - 28.10.1992, Page 20

20
H/UIÖ'ÍyIO )ttJOA<ítí5tlV8íM 0IOAf\tt\AU0HOií\
MORGUNBLAÐIfT MIÐVIKUDAGUR 28. OKTÓBER 1992
Hörður Sigurgestsson forstjóri Eimskips
Líta má á gjald-
skrána sem há-
marksgj aldskrá
HÖRÐUR Sigurgestsson forstjóri
Eimskips segir að það veki furðu
stjórnerula Eimskips að hækkun
flutningsgjaida skipafélaganna
skuli hafa verið gerð að umtals-
efni á Alþingi. Aldrei hafi þótt
ástæða til þess á undanförnum sjö
árum þegar flutningsgjöldin lækk-
uðu um að meðaltali 5% á ári.
„Flutningsgjöldin hafa lækkað um
35% á síðastliðnum sjö árum, sem
samsvarar um 5% raunlækkun á ári.
Fyrir það tímabil höfðu þau einnig
lækkað. Það vekur þess vegna dá-
litla furðu okkar að hækkunin skuli
verða umræðuefni á Alþingi nú þótt
sérstaklega standi á í efnahagsmál-
um. Aldrei á þessum sjö árum hefur
þótt ástæða til að taka það til um-
ræðu á Alþingi þegar flutningsgjöld
hafa lækkað og við með því skilað
verulegu framlagi til þess að lækka
verðlag. Hefur þó staðið á með ýms-
um hætti í efnahagsmálunum,“ sagði
Hörður þegar leitað var álits hans á
umræðum á Alþingi um fargjalda-
hækkun skipafélaganna.
í umræðunum sagði Jón Sigurðs-
son viðskiptaráðherra að verðlagsráð
myndi m.a. huga sérstaklega að því
hvers vegna skipafélögin hefðu ekki
dregið úr þeim afslætti sem þau
hefðu veitt fremur en að breyta gjald-
skránni almennt. Aðspurður um
þetta sagði Hörður að líta mætti á
gjaldskrá félagsins sem hámarks-
gjaldskrá. Hún hefði lengi verið
viðmiðunargrundvöllur við samninga
við viðskiptavini um flutninga. Hann
sagði að þau flutningsgjöld sem
raunverulega séu í gildi séu þau
flutningsgjöld sem samið hafi verið
um við viðskiptavinina á hveijum
tíma. Hörður sagði að ekki væri eðli-
legt að afnema afslátt. Hann hefði
þróast með mismunandi hætti, bæði
eftir markaðsástandinu á hveijum
tíma og eftir breytingum í flutninga-
tækni.
Varðandi þau ummæli viðskipta-
ráðherra að því hafi ekki verið svar-
að hvað hafí skyndilega gerst sem
valdið hafí því að fyrirtækin söðluðu
samtímis um og leggðu samkeppni
til hliðar, sagði Hörður: „Ég get ein-
göngu svarað fyrir okkur. Við höfum
ekki rætt þessi mál við Samskip. Við
höfum bent á að hér hafí ríkt óraun-
hæf samkeppni, og þá er átt við sam-
keppni sem leiðir til taps sem menn
hafa ekki efni á. En ég vek athygli
á því að áfram er samkeppni á þess-
um markaði þó menn leitist nú við
að ná rekstraijafnvægi á ný. Sam-
keppnin er áfram um verð og gæði,“
sagði Hörður Sigurgestsson.
Hlutfall þeirra sem hafa prófað hass
hækkar með auknu skrópi í skóla*
24,5%
Hlutfall þeírra sem hafa prófað hass
hækkar með versnandi námsgengi*
25,1%
24,5% þeirra sem skrópa
í hveni viku eða oftar
hafa prófað hass
7,3%
2,6%
25,1 % þeirra sem
gengur mjög illa í skóla
hafa prófað hass
Skrópa sjaldnaren íhverjum íhverriviku Gengur fremur
aldrei mánaðartega mánuði eða oftar mjög vel vel
*Úr skoðanakónnuninni „Ungt fólk ’92“: 9. og 10. bekkur gmnnskóla eða 15-16 ára unglingar
fremur
illa
Gengur
mjög illa
Könnun á högum ungs fólks á aldrinum 13-20 ára
Sterk tengsl á milli hass-
neyslu og árangurs í skóla
KYNNTAR hafa verið fyrstu niðurstöður úr könnun sem gerð var
á högum ungs fólks á aídrinum 13-20 ára og er sú umfangsmesta
sem gerð hefur verið á þessu sviði. Ætlunin er að kynna niðurstöð-
ur könnunarinnar smátt og smátt en í fyrstu var m.a. greint frá
samspili tóbaksreykinga og hassneyslu við íþróttaiðkun og árangur
í skóla. Fram kemur að sterk tengsl eru á milli hassneyslu og versn-
andi námsgengi. Þannig gengur rúmlega 25% þeirra sem prófað
hafa hass mjög illa i skóla en af þeim sem gengur mjög vel hafa
aðeins 2,5% prófað hass. Af þeim sem skrópa oftar en í hverri viku
hafa 24,5% prófað hass en aðeins 2,6% af þeim sem skrópa aldrei.
Morgunblaðið greindi frá helstu
niðurstöðum þessarar könnunar um
neyslu á áfengi og fíkniefnum fyrir
tæplega tveimur vikum en á blaða-
mannafundi í gærdag þar sem frek-
ari niðurstöður voru kynntar kom
fram í máli Ólafs G. Einarssonar
menntamálaráðherra að könnunin
væri óvenjuviðamikil bæði hvað
varðar fjölda einstaklinga og fjölda
viðfangsefna sem spurt var um.
Alls voru sendir út 26.000 spum-
ingalistar til allra nemenda landsins
á aldrinum 13-20 ára en tölvugögn
eru unnin úr úrtaki 13.582 af þeim
sem svöruðu, það er við skráningu
gagna var notast við 50% úrtak
fyrir 8. bekk, 100% fyrir 9. og 10.
bekk og 30% úr framhaldsskólun-
um. Fyrir utan áfengis- og fíkni-
efnaneyslu var m.a. spurt um at-
vinnumál nemenda, líðan þeirra,
þátttöku í íþrótta- og félagsstarfi
og viðhorf til heimabyggðar.
Menntamálaráðherra segir að
með könnuninni hafí verið komið
upp oafar umfangsmiklum gagna-
banka sem hægt væri að styðjast
við þegar teknar væru ákvarðanir
um ýmsar aðgerðir til úrbóta í
vandamálum unglinga.
Rannsóknastofnun uppeldis- og
menntamála vann könnun þessa og
Þórólfur Þórlindsson, forstöðumað-
ur hennar, kynnti þessar fyrstu nið-
urstöður. Hann segir að skekkju-
mörk á niðurstöðum séu mjög lítil
og í 9. og 10. bekk séu þau nánast
engin. Við samanburð á fyrri könn-
unum um hassneyslu unglinga verði
að hafa í huga að skekkjumörk
fýrri kannana eru töluverð. Þórólfur
bar kannanir frá 1974 og 1984
saman við þessa og samkvæmt
Wiesenthal-stofnunin í Jerúsalem
Ríkissaksóknara ritað bréf
vegna máls Eðvalds Hinrikssonar
Stofnunin kom til leiðar að brezka stríðsglæpanefndin tók málið upp
SIMON Wiesenthal-stofnunin í Jerúsalem hefur sent ríkissaksóknara-
embættinu bréf vegna máls Eðvalds Hinrikssonar (áður Evalds Mik-
sons). í bréfínu er spurzt fyrir um hvort stofnunin megi senda ríkis-
saksóknara gögn um mál Eðvalds, í þeirri von að embættið ákveði
á grundvelli þess, sem þar kemur fram, að hefja rannsókn á máli
hans. Hallvarður Einvarðsson ríkissaksóknari segir að erindi stofnun-
arinnar sé til meðferðar og því hafi enn ekki verið svarað.
Morgunblaðið ræddi í gær sím- Wiesenthal-stofnunarinnar í mál-
leiðis við Efraim Zuroff, forstöðu- inu, sagði Zuroff að haldið yrði
mann Wiesenthal-stofnunarinnar.
Hann var meðal annars spurður
álits á ákvörðun stríðsglæpanefnd-
ar brezka þingsins að rannsaka mál
Miksons eftir að hann kom í heim-
sókn til ættingja sinna í Skotlandi.
„Það er mitt verk. Það er hægt að
þakka mér fyrir það,“ sagði Zuroff.
„Ég er hins vegar hinn versti yfir
því að ég skyldi ekki hafa veður
af því fyrr að Mikson var í Skot-
landi. Hefði hann verið áfram í
Skotlandi hefði orðið mikið mál úr
veru hans þar. Þeir á skozka sjón-
varpinu voru ævareiðir að missa af
honum. Þeir eru þekktir fyrir and-
stöðu sína við stríðsglæpamenn
nazista og hafa gert mikið til að
fletta ofan af þeim í Bretlandi."
Aðspurður hver yrðu næstu skref
áfram að safna sönnunargögnum í
Eistlandi, þar sem meintir stríðs-
glæpir Eðvalds eiga að hafa farið
fram. Sjálfur væri hann að skipu-
leggja ferð þangað. „Við höfum
einnig verið að velta fyrir okkur
að kaupa auglýsingar í íslenzkum
blöðum og höfum hugmyndina um
opinber réttarhöld á Islandi enn til
alvarlegrar skoðunar. Það gæti svo
farið að ég kæmi til íslands að
skipuleggja slík réttarhöld. Við höf-
um rætt við ýmsa um að gera biaða-
mat úr sögu Miksons og ég veit að
Politiken í Danmörku mun fljótlega
birta stóra grein um málið," sagði
Zuroff.
Hann sagði að í máli Martins
Jensen, sem hefði verið undirmaður
Eðvalds Hinrikssonar í eistnesku
lögreglunni, hefðu komið fram
gögn, sem bendluðu hann mjög
sterklega við stríðsglæpi. „Við vökt-
um athygli yfírvalda í Kanada á
veru Jensens þar. Nákvæm rann-
sókn á máli hans var í gangi og
farin að skila miklum árangri. Það
kom aðeins upp eitt vandamál; hr.
Jensen dó 8. ágúst,“ sagði Zuroff.
„Það var afar óheppilegt því að
sönnunargögnin gegn honum voru
mjög góð og hann hefði án nokkurs
vafa verið dreginn fyrir rétt í
Kanada.“
Zuroff sagði að undir engum
kringumstæðum myndi stofnunin
láta málið niður falla. „Ég held að
hr. Mikson sé að komast í klípu,
því að bráðlega munum við sjá til
þess að hann geti ekki farið eitt
eða neitt. Hann getur nú þegar
ekki farið til Bandaríkjanna, þar
sem hann er á bannlista, og hann
getur ekki heldur farið til Bretlands
framar. Vonandi mun það sama
eiga við annars staðar. Við ráðum
yfír öllum meðulum til að tryggja
að hr. Mikson verði mjög upptekinn
og þrúgaður."
Þórólfur Þórlindsson skýrir frá
niðurstöðum á blaðamannafund-
þeim samanburði kemur fram að
fjöldi þeirra sem prófað höfðu hass
minnkar nokkuð milli áranna 1984
og 1992 hjá nemendum í efsta bekk
framhaldsskóla, eða úr 30,3% árið
1984 í 21,3% í ár. Hins vegar hefur
16 ára nemendum sem prófað hafa
hass fjöjgað á sama tíma úr 8,2%
í 9,5%. I máli Þórólfs kemur fram
að það virðist vera þróunin í þessum
efnum að aldur þeirra sem segjast
hafa prófað hass fer stöðugt lækk-
andi. Hér má geta þess að í umfjöll-
un Morgunblaðsins fyrir tæpum
tveimur vikum var greint frá því
að rúmlega 3% grunnskólanema í
8. bekk sögðust hafa prófað hass
oftar en 10 sinnum.
Þegar skoðað er samspil hass-
neyslu við aðra þætti sem spurt var
um í könnuninni kemur í ljós að
hlutfall þeirra sem hafa prófað hass
lækkar með aukinni íþróttaþátt-
töku. Þannig höfðu 7,6% þeirra
nemenda í 9. og 10. bekk sem aldr-
ei stunda íþróttir prófað hass en
aðeins 3% þeirra sem stunda íþrótt-
ir ijórum sinnum eða oftar í viku.
Og mjög sterk fylgni er á milli
þeirra sem reykja tóbak og þeirra
sem prófað hafa hass. Þannig hafa
27,5% þeirra sem reykja daglega
prófað hass en aðeins 2% af þeim
sem reykja ekki.
Tóbaksreykingar og
námsgengí
Þegar skoðaðar eru tölur yfír
tengsl milli tóbaksreykinga og
námsgengis koma fram mjög svip-
aðar niðurstöður og í hassneysl-
unni. Þannig fer hlutfall þeirra 9.
og 10. bekkjar nemenda sem reykja
sígarettur hækkandi með auknu
skrópi í skóla. Rúmlega 16% þeirra
sem reykja skrópa aldrei en tæplega
60% þeirra sem reykja skrópa í
hverri viku. Og um 12% þeirra sem
reykja gengur mjög vel í námi en
58% þeirra sem reykja gengur mjög
illa í námi.
Þórólfur Þórlindsson segir að
könnunin sé bæði traust og haldgóð
og með henni sé hægt að skoða
betur en áður samspil ýmissa þátta
hjá unglingum. Þannig megi sjá að
fylgni er á milli neikvæðrar sjálfs-
ímyndar hjá unglingum og hass-
neyslu og það skipti máli að styrkja
sjálfsímynd unglinga og gera þá
jákvæðari ef vinna skal á þessu
vandamáli. Einnig komi fram fylgni
á milli þess hve vel foreldrar fylgj-
ast með bömum sínum og hve mik-
ið þau reykja. „Foreldrar ráða miklu
í þessum efnum og það er mikil-
vægt að virkja þá,“ segir Þórólfur.
„Ef við tökum tóbaksreykingar sem
dæmi hafa þær stöðugt farið
minnkandi samkvæmt könnunum
frá árinu 1974 þar til nú að þessi
þróun virðist vera að snúast við og
reykingar að færast í aukana í 9.
og 10. bekk.“
Meðal þeirra sem sátu blaða-
mannafundinn var Þorsteinn Páls-
son dómsmálaráðherra. Hann segir
að áhugi dómsmálaráðuneytisins á
þessari könnun hafí verið vegna
þess að hluti hennar nær til lög-
gæslu í landinu. „Mér sýnist að
niðurstöður bendi til þess að það
þurfí aðgerðir á mörgum sviðum til
að takast á við þetta vandamál,“
segir Þorsteinn. „Samstarfsnefnd
nokkurra ráðuneyta sem vinnur að
tillögugerð í þessum efnum mun
geta nýtt sér könnunina og hún
leggur góðan grunn að því sam-
starfí."
-------♦ » 4--------
Stalvörum
fyrir 1,3
milljónir
LÖGREGLAN í Reykjavík hand-
samaði í gær mann sem játaði
að hafa brotist inn í verslun
Hans Petersen í Bankastræti að-
faranótt síðastliðins sunnudags,
og stolið þaðan vörum fyrir um
1,3 miHjónir króna.
Lögreglumenn veittu því athygli
í gær að umræddur maður var með
í fórum sínum hlut sem þeir töldu
að stolið hefði verið í innbrotinu í
Hans Petersen og leiddi það til
handtöku hans. Hann játaði síðan
við yfírheyrslur að hafa brotist inn
í verslunina.
Maðurinn hafði stokið myndavél-
um, linsum, leifturljósum og mynd-
bandsupptökuvélum.