Morgunblaðið - 06.01.1993, Blaðsíða 1

56 SIÐUR B/C
3.tbl. 81.árg.
MIÐVIKUDAGUR 6. JANÚAR 1993
Prentsmiðja Morgunblaðsins
Finnland
Milljarða
aðstoð til
að bjarga
bönkunum
Helsinki. Frá Lars Lundsten, fréttaritara
Morgunblaðsins.
FINNSKA ríkisstjórnin leggur
til að veittir verði 50 milljarðar
marka (600 milljarðar ÍSK) til
að bjarga finnsku viðskipta-
bönkunum. Esko Aho forsætis-
ráðherra og Iiro Viinanen fjár-
málaráðherra segja að þessi
upphæð eigi að nægja til að
bjarga bönkunum. Ríkið hefur
þegar lagt fram 20 milljarða
marka.
Aðgerðir bankanna miða að því
að koma í veg fyrir algert hrun
bankakerfisins. • 6/e hlutar þing-
manna þurfa að samþykkja ráð-
stafanir af þessu tagi en það er
mun meira en fylgi stjórnarinnar
á þinginu. Stjórnarandstaðan mun
líklega ékki leggjast gegn áform-
um ríkisstjórnarinnar vegna þess
að að öðrum kosti er gjaldþrot
allmargra banka óumflýjanlegt.
Skilmálar ríkisins
Finnsku bankarnir þurfa að tak-
ast á við a.m.k. 90 milljarða marka
vanskil. Framlag ríkisins á að vera
með því skilyrði að bankarnir end-
urgreiði ríkinu áður en hluthöfum
verði greiddur arður. Ríkisstjórnin
vill einnig heimila bönkunum að
stofna eignarhaldsfélög sem hafa
það eitt hlutverk að kaupa van-
skilaskuldir og erfiðar eignir. Rík-
ið myndi leggja þessum félögum
til stofnfé.
------...........
Ræða um
smíði nýrr-
ar risaþotu
Seattle. Reuter.
STÆRSTU flugvélaframleið-
endur heims eiga nú í viðræðum
um samstarf um þróun og smíði
nýrrar rúmlega 600 sæta breið-
þotu. Talsmaður Boeing-verk-
smiðjanna staðfesti það í gær.
„Viðræðumar eru á frumstigi,"
sagði talsmaður Boeing. Meðal
annarra fyrirtækja sem taka þátt
í þeim eru McDonnell Douglas í
Bandaríkjunum, British Aerospace
í Bretlandi, Aerospatiale í Frakk-
landi, Mitsubishi, Kawasaki og
Fuji í Japan, Deutsche Aerospace
í Þýskalandi og fyrirtæki í Rúss-
landi.
Samstarfið mun fyrst í stað
snúast um könnun á arðsemi
650-800 farþega risaþotu. Talið
er að þróun og smíði þotunnar
muni kosta um 25 milljarða doll-
ara, jafnvirði l.s575 milljarða ÍSK.
Þar af kosti flugvélin 15 milljarða
dpllara og hreyflarnir 10 milljarða.
Talsmaður Boeing sagði enga
niðurstöðu fengna í viðræður um
þróun og smíði risabreiðþotunnar.
Olíuskip með um 85.000 t innanborðs strandar á leið frá Noregi til Kanada
Líkur á að skipið brotni í tvennt
Líklegt var talið í gær að olíuskipið Braer myndi brotna í tvennt. Sagði yfirmaður strandgæslunnar í Leirvík að þá væri ekki hægt að hindra
hörmulegt umhverfistjón. Bjargbrúnin fyrir ofan skipið var girt af og lokað fyrir umferð af ótta við sprengingu í skipinu.
Olíuleki ógnar lífríki
við Hialtlandsstrendur
Sumburgh. Reuter. The Daily Telegraplu
OLlUSKIP strandaði í gær við syðsta
odda Hjaltlands. Olía byrjaði fljótlega
að leka úr skipinu. Hætta er talin á
miklu umhverfistjóni, einkum hafa
menn áhyggjur af viðkvæmu fuglalífi
við strendur Hjaltlands. „Við vitum
enn ekki hver áhrifin verða af þessu
slysi. Maður bíður morguns. Ég held
að íbúar séu ekki orðnir teljandi
hræddir, enda er það siður Hjaltlands-
eyinga að bíða átekta,“ segir Ágúst
Alfreðsson sem rekur fiskeldfsstöðina
Shetland Norse á Yell.
Laxeldi á nú stærstan þátt í vöruútflutningi
Hjaltlands að sögn Ágústs. Framleiðsla er um
10-12 þúsund lestir á ári. Hann sagði að við
fyrstu sýn virtust stöðvar á suðvesturodda
eyjarinnar í mestri hættu, en þar er röskur
fjórðungur framleiðslunnar. Það yrði hinsveg-
ar að koma í ljós hvernig olían dreifðist. Ef
mengunin yrði mest í fjöru, kynni eldi að
sleppa að mestu þar sem kvíarnar eru nokkuð
frá ströndinni og fiskurinn þolir væga slikju
á yfirborði.
Olíuskipið Braer, sem er skráð í Líberíu,
var á leið frá Noregi til Kanada. Um borð í
skipinu voru 84.500 tonn af hráolíu sem er
um helmingi meira en í olíuskipinu Exxon
Valdez sem fórst við Alaska árið 1989 en
svipað magn og í La Coruna sem brotnaði við
Spán 3. desember síðastliðinn. Vél skipsins
stöðvaðist í gærmorgun þegar sjór komst í
eldsneytisleiðslur og tókst að bjarga 34 manna
áhöfn þess um borð í þyrlur. Skipið var þá
tíu mílur undan landi en fimm tímum síðar
strandaði það við klettaströnd á Garth’s Ness
í nágrenni Sumburgh-höfða.
Á Hjaltlandi er miðstöð olíuvinnslu Breta á
Norðursjó. Að sögn Ágústs lágu öflugir drátt-
arbátar sem notaðir eru við olíuborpallana í
höfn nyrst á eynni. Þegar ljóst var að Braer
ræki að landi, var bátunum siglt til móts við
skipið. Vegna veðurhams komu þeir þó ekki
að skipinu fyrr en hálftíma áður en það strand-
aði. Reynt var árangurslaust að koma taug í
skipið. Ekki var heldur hægt að beita flotgirð-
ingum eða vatnsdælum.
Hvassviðrið heldur olíunni í skefjum
Á það var bent að bót væri í máli að farm-
ur skipsins var Norðursjávarolía sem er létt-
ari en önnur olía. Hún brotnaði því fyrr upp
í sjónum en ella. Ennfremur kynni að hjálpa
til hve öldugangurinn væri mikill. Ölduhæðin
var allt að 13 metrar. Vindur stóð á land upp
og hélt þannig olíunni í skefjum.
Sjá fréttir á bls. 20.
Aldraðir í Saraievo frjósa í hel
Sarqjevo. Reuter. fU
FULLTRÚAR hjálparstofnana Sameinuðu þjóðanna sögðu í gær að
framvegis yrði lögð mest áhersla á að koma í veg fyrir að fólk frysi
í hel í Sarajevo, síður á matarflutninga til borgarinnar. Margir ótt-
ast að gamalt fólk hrynji niður á næstunni vegna vetrarkulda. Frétta-
menn könnuðu aðstæður á óupphituðu elliheimili í grennd við víg-
stöðvarnar umhverfis Sarajevo þar sem vistmenn eru að veslast upp
af kulda og hungri án þess að fámennt starfsliðið fái rönd við reist.
Hjálparstofnun SÞ lét fyrir
skömmu hefja könnun á dreifingu
matvæla til Sarajevo-búa vegna
orðróms um að vopnaðir menn
hefðu klófest hluta af birgðunum.
„Við erum að breyta áherslunum,
. . . ætlum að einbeita okkur að
viðarofnum, eldiviði, kolum og
svefnpokum,“ sagði Jose Maria
Mendiluce, yfirmaður hjálparað-
gerða SÞ í ríkjum fyrrverandi Júgó-
slavíu. Hann sagði að tækist ekki
fljótlega að stöðva stríðið í Bosníu-
Herzegóvínu, sem staðið hefur í níu
mánuði, gæti allt að milljón
óbreyttra borgara verið í lífshættu.
Skortur hefur verið á vatni og
rafmagni í Sarajevo í margar vik-
ur. Ungir og hraustir karlar eru á
vígstöðvunum en konur, börn og
aldrað fólk reynir að lifa af í borg-
inni sem hefur nær hálfa milljón
íbúa og sætir stöðugum árásum
leyniskyttna og öðru hverju stór-
skotahríð.
Allt að 14 stiga frost var i
Sarajevo í gær. Starfsfólk á áður-
nefndu elliheimili, þar sem um 100
vistmenn búa við ægilegar aðstæð-
ur, sagði að franskir SÞ-hermenn
hefðu komið með átta viðarofna og
eldivið í gærmorgun, flutt á brott
lík hinna látnu til greftrunar en
látið hjá líða að koma ofnunum
fyrir, ekki einu sinni ijarlægt um-
búðirnar. Engir skorsteinar eru í
húsinu.