Morgunblaðið - 06.01.1993, Blaðsíða 32

32
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 6. JANÚAR 1993
Gyða Guðmunds-
dóttir—Minning
Fædd 30. júlí 1907
Dáin 25. desember 1992
Gyða Guðmundsdóttir fæddist í
Reylcjavík, dóttir hjónanna Guð-
mundar Kristjánssonar og Margrét-
ar Jóhannesdóttur. Hún ólst upp
við venjuleg störf verkakvenna, eins
og þau gerðust á þeim dögum.
Hún giftist Bjama Guðmunds-
syni 30. október 1926. Bjami stund-
aði lengst af sjómennsku, var þá
oft stýrimaður eða skipstjóri á fiski-
skipum. Síðast vann hann við akst-
ur hjá Strætisvögnum Reykjavíkur
og ökukennslu. Þau slitu samvistir.
Bjami og Gyða eignuðust saman
sjö böm,.en þau em þessi eftir ald-
ursröð: Vigdís, Margrét Sigrún,
Jórunn Erla, Hreinn Elli, Reynir,
en hann er látinn, Guðmundur Már
og Guðríður. Þá ól Gyða einnig upp
dótturdóttur sína, Hafdísi Ernu
Harðardóttur, sem sitt bam.
Gyða, tengdamóðir mín, var mik-
il fjölskyldumanneskja.' Hún lét sér
mjög annt um alla sína afkomendur
og vini, sem vom margir og sérlega
tryggir henni. Hjá henni átti allt
þetta fólk athvarf, hvemig sem á
stóð. Á seinni ámm virtist hún lifa
og hrærast í því að fylgjast með
ferli afkomenda sinna og skeikaði
þar í engu hjá héhni.
Síðast nú nokkmm dögum fyrir
andlát sitt var hún af veikum mætti
að skipuleggja sendingar á gjöfum
og jólakortum til vina og ættingja.
Þannig var hugurinn til hinstu
stundar.
Ég á tengdamóður minni margt
gott að gjalda. Hún var öllum til
góðrar eftirbreytni. Hún var sér-
staklega nægjusöm og það var eins
og henni væri það í blóð borið að
líta jákvætt á málin, hvemig svo
sem á móti blési.
Síðasti afmælisdagur Gyðu, þeg-
ar hún varð áttatíu og fimm ára
30. júlí sl., var henni mikill ham-
ingjudagur. Þá kom til hennar um
eitt hundrað manns til að sýna
henni heiður og þökk.
Síðustu ævidagar Gyðu Guð-
mundsdóttur vom henni erfiðir, en
hún barðist hetjulega við sjúkdóm
sinn. Hún andaðist á jóladagskvöld
sl.
Með Gyðu Guðmundsdóttur sé
ég á eftir mætri konu, sem ég þakka
fyrir að hafa kynnst. Hún var ávallt
fastur punktur í tilvemnni, sem
gott var að leita til.
Ég vil votta bömum Gyðu Guð-
mundsdóttur og fjölskyldum þeirra
innilega samúð og bið góðan Guð
að styrkja þau í sorginni og söknuð-
inum.
Blessuð sé minning Gyðu Guð-
mundsdóttur.
Hörður Valdimarsson.
t
Faðir okkar og tengdafaðir,
BERGUR ARNBJÖRNSSON
fyrrverandi bifreiðaeftirlitsmaður,
andaðist að morgni 5. janúar.
Ólafur Bergsson, Þóra Stefánsdóttir,
Þorgerður Bergsdóttir, Hannes Hjartarson,
Guðrún Bergsdóttir, Gunnar S. Jónsson,
Björn A. Bergsson, Ingibjörg Ingólfsdóttir.
t
Ástkær fósturmóðir mín og amma,
GUÐRÚN ÓLAFSDÓTTIR
frá Stað í Ytri-Njarðvík,
lést 4. janúar á Garðvangi í Garði.
Ólafur Gunnarsson,
Hulda Pétursdóttir,
Guðrún Mjöll Ólafsdóttir.
t
Vinur okkar,
MARTEINN LÚTHER ANDERSEN,
áðurtil heimilis
á Hverfisgötu 117,
andaðist þann 4. janúar í Landspítalanum.
Soffía og Árni Heiðar.
t
Eiginmaður minn, faöir, tengdafaðir og afi,
ANDRÉS GUÐMUNDUR JÓNSSON
rennismiður,
Hrisateigi 30,
lést á heimili sínu 4. janúar.
Svanhvft Skúladóttir,
Helga Jóna Andrésdóttir, Róbert H. Sigurjónsson,
Jón Viðar Andrésson, Anna Björg Arnljótsdóttir
og barnabörn.
t
Útför mannsins míns, mágs og svila,
JÓNS ÞÓRARINS BJÖRNSSONAR
bakarameistara,
Kleppsvegi 40,
fer fram frá Fossvogskapellu 7. janúar kl. 15.00.
Sólveig Jóhannsdóttir,
Adam Jóhannsson, Sigurlína Björnsdóttir.
Á því merkisári íslandssögunnar
1904 fluttust foreldrar Gyðu, Guð-
mundur Kristjánsson og Margrét
Jóhannesdóttir, suður yfír Faxaflóa
frá Akranesi til Reykjavíkur, ásamt
þremur ungum bömum sínum, Sig-
rúnu, Sigurrósu og Kristjáni Sæ-
mundi. Seinna bættust fleiri böm
við; Guðbergur Ingvar 1905, Gyða,
sem hér er kvödd, 1907, Aðalsteinn
1909, Þórður Sigurel 1911, Fjóla
1914, dáin 8 mánaða gömul, og
yngst Þórdís Sigurlín, 1916, sem
nú er ein á lífi þessara systkina.
1918 dó Guðmundur úr spönsku
veikinni. Stóð þá Margrét ein með
átta böm á aldrinum 2ja til 19 ára.
Tvö þeirra, Sigrún og Þórður Sigur-
el, létust úr berklum rúmlega tvítug
að aldri.
Gyða réðst ung til bamagæslu
og heimilisstarfa hjá fjölskyldu
Þórðar Sveinssonar læknis á
Kleppsspítala. Þar kynntist Gyða
ungum manni, Bjarna Guðmunds-
syni, til heimilis hjá frænkum sínum
Vigdísi og Jómnni, yfírhjúkranar-
konu og ráðskonu spítalans. Bjarni
og Gyða gengu í hjónband þegar
Gyða var 18 ára og Bjami 19 ára.
Fyrsta bam þeirra, Vigdís, fæddist
1925, Margrét Sigrún 1927, Jórann
Erla 1930, Hreinn Elli 1933, Reyn-
ir 1935, dáinn 1992, Guðmundur
Már fæddur 1938 og yngst Guð-
ríður fædd 1942. Meðan bömin
vora ung stundaði Bjami sjóinn og
lenti því umsýsla heimilisins og
uppeldi bama á herðum Gyðu. Eft-
ir að bömin stofnuðu heimili var
oft leitað til Gyðu um bamapössun.
Eitt bamabam, Hafdís, ólst alfarið
upp hjá Gyðu. Um 1960 slitu Bjami
og Gyða samvistum.
Gyða lifði það að verða langa-
langamma og eignast flölda afkom-
enda.
Seint verður metið að verðleikum
starf húsmóður sem elur upp böm
án utanaðkomandi aðstoðar, saum-
ar og gerir við föt, eldar og bakar,
þrífur og þvær, endalaus viðvera
og vinnuskylda, ekkert frí, engir
veikindadagar, þó veik sé.
Hver era þá launin? — Engin, jú
Ekki kom mér það til hugar er
ég kvaddi Steinar Siguijónsson að
morgni 2. október sl., en þá hélt
hann utan með sitt hafurtask til
dvalar, að hann væri að leggja af
stað í lengri ferð. „Kíkjum í glas
saman næsta sumar, ég verð ríkur
fljótlega," var með því síðasta sem
okkur fór á milli. Steinar ætlaði að
setjast að á meginlandinu og hugð-
ist reyna fyrir sér á ritvellinum þar.
Steinar virtist eiga mikið eftir
og framtíðaráætlanir og draumar
vora margir. Hann hélt utan til að
skrifa og verða loksins ríkur, en
það þóttist hann sjá í stjömunum.
Steinari fannst hann ekki hafa
notið sannmælis hér á landi fyrir
verk sfn, en hann skildi ekki gildi
velferð afkomenda, verðmæti sem
mölur og ryð fá ei grandað. Gyða
var ætíð sú sem veitti.
Ég undirritaður kveð móðursyst-
ur mína með þakklæti fyrir vinsemd
og umhyggju. Sá er ríkur sem á
góða að.
Sæmundur Gunnarsson.
Og dauðinn þig leiddi í höll sína heim
þar sem hvelfingin víð og blá,
reis úr húmi hnígandi nætur
með hækkandi dag yfir brá.
Þar stigu draumar þíns liðna lífs
í loftinu mjúkan dans.
Og drottinn brosti, hver bæn þín var orðin
að blómum við fótskör hans.
(Tómas Guðmundsson)
Á jóladagskvöld rann út stunda-
glasið hennar Gyðu Guðmundsdótt-
ur. Löng ævi að baki og hvíldin
þreyttum Ifkama kærkomin. Þess
vegna væri réttara að gleðjast
hennar vegna en að syrgja. Þó er
það svo að í hugum eftirlifandi verð-
ur ætíð autt sæti þess sem farinn
er - sæti sem engum öðram er
ætlað - og þvf fylgir söknuður. Á
auglýsinga og yfirborðsmennsku í
íslenskum bókmenntaheimi og neit-
aði oft viðtölum og kynningum í
fjölmiðlum. Hann skildi ekkert í
sumum mönnum sem vildu hefja
hann til skýjanna á opinberam vett-
vangi þótt með góðum huga væri
gert. Hann var ekki að rembást við
að skrifa fyrir hinn svokallaða al-
menning heldur hélt sínu striki sem
brautryðjandi og taldi sjálfur skrif
sín aðgengileg og auðsicilin. Hann
hafði ímugust á þeim kollegum sín-
um sem vora áberandi í fjölmiðlum
og taldi verk þeirra ekki eiga langt
líf fyrir höndum.
Steinar var lengst af atvinnurit-
höfundur og hann var iðinn við
skriftimar þótt tölvan og undra-
kveðjustund er mér efst í huga
þakklæti fyrir að hafa fengið að
kynnast góðri konu og njóta sam-
vista við Jiana um stund en jafn-
framt fínn ég að sá sem hefur
margt að þakka hlýtur einnig að
sakna. Svo er því líka farið um
bömin mín sem kveðja kæra
Iangömmu sína með þökk í huga.
Ég kann ekki að rekja upprana
eða ættir Gyðu, fyrir mér var hún
sjálf hin mikla ættmóðir sem vakin
og sofin bar hag ástvina sinna fyr-
ir bijósti. Hún var líka hetjan sem
bognaði hvergi þótt í móti blési, og
fór þó ekki varhluta af margvísleg-
um erfiðleikum sem lífið útdeilir
meðal mannanna bama. Hún sóttist
ekki eftir metorðum eða skærum
glömpum sviðsljósa en skilaði í hóg-
værð dagsverki sem margur af
minni kynslóð ætti án efa fullt í
fangi með. í húsi hennar var ævin-
lega sjálfsagt að ljá skjól þeim sem
á þurftu að halda, eins þótt utanað-
komandi virtist ekkert húsrými af-
lögu. En hjartarúmið var sannar-
lega ekki af skornum skammti og
mörg bömin í stóram afkomenda-
hópi áttu sitt fyrsta heimili hjá
henni. Og aldrei skildi ég hvemig
hún gat munað ótrúlegan fjölda
afmælisdaga ekki aðeins bama-
bama heldur einnig langömmu-
bama, ef ekki enn lengra upp eftir
ættartrénu.
Hún var sönn og einlæg í vináttu
sinni og gleymdi engum, jafnvel
þegar leið að lokum og sjúkleiki
hafði gengið nærri henni hafði hún
mestar áhyggjur af að það færist
fyrir að gleðja afmælisbam. Þannig
var umhyggja hennar tl hins síð-
asta.
Nú skiljast leiðir um sinn en ég
efast ekki um að þegar ég legg á
fljótið mikla verður Gyða á meðal
þeirra sem bíða mín á ströndinni
fyrir handan.
Ég bið Guð að geyma langömmu
bamanna minn og ylja minningar
þeirra, sem og annarra ástvina allra
sem nú kveðja.
Þórdís Guðjónsdóttir.
heimur hennar hafi ekki síður dreg-
ið hann til sín en andagiftin. Tólf
til átján tíma á dag þóttist hann
stundum sitja við og blygðaðist sín
þá fyrir að fara að sofa.
Ég var svo Iánsamur að skáldið
dvaldist í mínum húsum síðustu
vikumar sem hann lifði, en þá var
hann meðal annars að venja sig af
reykingum vegna kransæðasjúk-
dóms sem síðar dró hann til dauða.
Það var mikið rökrætt og voram
við stundum langt frá því að vera
sammála.
Steinar þoldi ekki múgmenningu
og var auðvelt að angra hann í
þeim efnum. Hann dáði kvartetta
Beethovens, en ekki var hægt að
njóta þeirra helgidóma nema helst
í myrkri með andakt í þögn og
kyrrð. Þá hlustaði hann á hljóðfær-
in tala saman, það veitti honum
andagift.
Honum fannst það ekki við hæfi
að listamaðurinn væri að eltast við
nautnir og reyna að hafa það gott.
Hann reyndi sjálfur að skipuleggja
líf sitt með spartneskum aga, en
var ekki alltaf sjálfum sér sam-
kvæmur í þeim efnum. Honum
fannst það hollt fyrir skáld að sem
mest vont henti þau og óhamingja
og þunglyndi besti efniviðurinn.
Ekki var ég sammála honum í þessu
þótt ágætt sé að skáldin upplifi sem
mest. Hann sagði við mig stuttu
áður en hann fór: „Ég hef komist
að því að allir helstu rithöfundar
sögunnar hafa verið hundleiðinlegir
menn. Ég mun því skammast mín
ef ég verð óvart skemmtilegur."
Ég held Steinar hafi átt erfitt með
að fara eftir þessu.
Steinar var sannur og tilfínninga-
ríkur listamaður sem var brautryðj-
andi og stóð því fyrir utan alla tíð.
Þrátt fyrir sérvisku var hann Ijúfur
í umgengni. Það var því sárt að
þegar virtist vera að birta til og
hann var með mörg verk í smíðum
skyldi hann falla frá.
Vonandi hefur hann fengið verð-
ugt verkefni á sínum nýja stað og
fær að njóta verðskuldaðrar virð-
ingar.
+
Bróðir okkar,
PÉTUR GÍSLASON,
sem andaðist 22. desember, verður jarðsettur frá Eyrarbakka-
kirkju fimmtudaginn 7. janúar kl. 14.00.
Ketill Gíslason,
Ólafur Gíslason,
Sigurður Gislason,
Guðrún Gisladóttir.
Faðir minn,
ÞORGEIR ÞORVARÐSSON
frá Bakka,
Hagamel 23,
verður jarðsunginn frá Neskirkju 7. janúar kl. 13.30.
Fyrir hönd aðstandenda,
Þórdís Þorgeirsdóttir.
Steinar Sigmjóns-
son - Minning
Þorri Jóhannsson