Morgunblaðið - 06.01.1993, Blaðsíða 13

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 6. JANÚAR 1993
13
Hugleiðingar um heimsmál
eftir Rúnar
Kristjánsson
Við íslendingar búum við það
frelsi að geta sagt meiningu okkar
um stjómmál landsins og einstaka
pólitíska leiðtoga án þess að voðinn
sé vís. Hafa ber í huga að slík rétt-
indi em ekki sjálfgefín. Þau fela
einnig í sér þá siðferðilegu kröfu
til hvers og eins, að ábyrgð fylgi
orðum og gjörðum. Þjóðumálaum-
ræðan þarf að vera heilbrigð svo
hún skili jákvæðum hlutum. Það
er staðreynd að við þurfum að bera
meiri virðingu fyrir _því frelsi sem
við búum við hér á Islandi. Það er
þjóðfélagsleg nauðsyn að efla sem
best þann siðferðilega grunn sem
lýðræðisskipulag okkar og réttar-
kerfí hvílir á. Það þarf að skapa
beinni og skilvirkari tengingu milli
réttarkerfísins í landinu og réttlæt-
istilfínningar þjóðarinnar, þannig
að fólk sé betur meðvitað um það
að kerfíð þjóni tilgangi sínum. Við
þurfum að veita valdseiningum
þjóðfélagsins jákvætt aðhald með
ábyrgri og vakandi umræðu. í
mörgum löndum býr fólk langan
veg frá því frelsi og því réttarkerfí
sem heimilar því að segja meiningu
sína. Hin minnsta gagnrýni á
stjómvöld getur leitt til ofsókna,
fangelsisvistar og jafnvel lífláts.
Ofbeldi er í mörgum löndum virkur
hluti stjórnarstefnunnar og tæki
einræðissinnaðra valdhafa til að
koma í veg fyrir að lýðræðisöfl nái
völdum í krafti þjóðarfylgis. Það
er því mjög beisk staðreynd, að
menn sem sitja að völdum í skjóli
ofbeldis og einræðis, eru skoðaðir
almennt sem réttmætir fulltrúar
þjóða sinna, þó þær hafí aldrei leitt
þá til öndvegis af frjálsum vilja sín-
um. Þeir fá svo í opinberum heim-
sóknum til annarra landa, að njóta
þeirrar virðingar sem þjóðum þeirra
ber. Við höfum hér á íslandi tekið
á móti mönnum af þessu tagi og
veitt þeim alla virðingu. En við vit-
um að sannleikurinn vitnar á móti
slíkum mönnum, þeir eru ekki rétt-
ir fulltrúar þjóða sinna og eiga*'í
raun enga virðingu skilið. Þeir hafa
fallið á prófí lífsins og engin blessun
fylgir þeim. Þeir lifa sem sníkjudýr
á eigin þjóðarlíkama og öll umræða
í heiminum ætti að beinast að því
að fletta ofan af harðstjóm þeirra
og spillingu, svo þjóðir þeirra geti
brotið af sér klafa þeirra og gengið
fram veginn til góðs. Það er í alla
staði fráieitt að dæma heilar þjóðir
fyrir afbrot einstakra manna sem
stjómað hafa þeim með ofbeldi og
hervaldi. En sárt er til þess að vita,
að allt of oft hefur það gerst að
fjölmiðlar heimsins hafa neglt þjáða
og kúgaða þjóð fasta við persónu
harðstjóra síns. Hægt er að nefna
mörg dæmi um slíkt. Þannig hefur
stöðugt verið talað um íraka og
vísað til þjóðarinnar almennt, þegar
í raun er verið að tala um Saddam
Hussein og ógnarstjóm hans. Þetta
er mikið ranglæti, einkum þegar
höfð er í huga sú staðreynd, að
írakar sjálfír hafa orðið að líða
mest sem beinir þolendur harð-
stjómar þess manns sem á síðustu
áram hefur mest svarið sig í ætt
við Hitler. Fordómafullur frétta-
flutningur getur valdið miklu tjóni.
Einnig skapar þetta ranglæti sem
þjóðinni er sýnt erlendis frá, hættu
á því að fólk beinlínis sjá sér enga
aðra leið færa en að standa með
harðstjóranum. Það sé hvort sem
er talið á hans bandi og engin von
um lausn sýnileg. Örvænting leiðir
fólk sjaldan til vitrænnar afstöðu
eins og kunnugt er.
Bandaríkin söfnuðu saman íjöl-
þjóðaher í nafni Sameinuðu þjóð-
anna og hófu „krossferð" gegn of-
beldi Saddam Husseins. í öllum íjöl-
miðlum var talað íjálglega um hið
yfírlýsta markmið, að frelsa Kúvæt
og setja Saddam Hussein frá völd-
um í írak og láta hann svara til
saka fyrir glæpi sína. Þúsundir ír-
aka vora drepnir og hræðileg eyði-
legging átti sér stað í landi þeirra
af völdum linnulausra loftárása fjöl-
þjóðaliðsins. Og hver varð svo nið-
urstaða stríðsins?
Hinn arabíski Hitler fékk að
halda völdum og þjóðin sem áður
fékk að blæða fyrir ógnarstjóm
hans, sat áfram í eldi kvalarans og
fékk nú í viðbót að blæða fyrir til-
verknað þeirra sem þóttust ætia að
frelsa hana en bragðust þeirri
skyldu. Endurspegla svona vinnu-
brögð ekki tvöfalt siðgæði? Harð-
stjórinn í Bagdad nýtti sér af læ-
vísi þrengingar þjóðarinnar og hélt
uppi stöðugum áróðri um það, að
vestræn ríki vildu írösku þjóðina
feiga. Var það nokkur furða að
hann spilaði á þá strengi, honum
var gefíð gullið færi til þess áróðurs.
Fjölmiðlar töluðu um Saddam
Hussein og írösku þjóðina sem eitt
og hið sama. Sú samtenging er frá-
leit og skaðar írösku þjóðina, en
styrkir blóðhundinn Saddam í sessi.
En stóra spurningin er, hvað olli
því að yfirlýstur tilgangur Persa-
flóastríðsins fór að hluta til í vask-
inn? Allt bendir til þess, að pólitísk
martröð vestrænna forastumanna
út af klerkaveldinu í íran hafí leitt
til þess, að ákveðið hafí verið að
Saddam Hussein héldi völdum sem
besta mótvægið gegn íslömsku of-
stækismönnunum í Teheran. Örlög
írösku þjóðarinnar urðu í einu vet-
fangi að smávægilegu aukaatriði.
Pólitíkin svívirti enn einu sinni öll
siðferðileg og mannleg gildi. Heims-
byggðin stóð um stund á öndinni
af hneykslun yfir þessu háttalagi
sigurvegaranna, enda höfðu flestir
sem ritað höfðu og rætt um „kross-
ferðina" verið hafðir að fíflum.
En oft vill svo fara að menn
gleymi því fljótt sem óþægindum
veldur að muna. Bush forseti
Bandaríkjanna hefur þó að öllum
líkindum tekið út sín laun fyrir nið-
urstöðu Persaflóastríðsins.
Það er hlálegt að hann skuli inn-
an skamms hrökklast frá völdum,
en Saddam Hussein sitji sem fastast
í Bagdad. En traust bandarísku
þjóðarinnar á forseta sínum beið
hnekki við óvænta niðurstöðu
„krossferðarinnar“ og réttlætis-
kennd þúsunda bandarískra borg-
ara var misboðið.
Seta Saddam Husseins á valda-
stóli er í augum fjölmargra Banda-
ríkjamanna óþOlandi ögran. Hún
segir okkur líka þá sögu, að til séu
þær meinsemdir í bandarísku
stjómkerfí, sem leitt hafa til stefnu
sem sáð hefur ógn og skelfíngu
víða um heim.
Þáttur Bandaríkjastjómar í at-
burðunum við Persaflóa er sannar-
lega ekki í anda Washingtons, Jeff-
ersons og annarra framkvöðla sem
mótuðu í upphafi hugsjónir hins
mikla vestræna lýðveldis. Þeir vora
sjálfum sér samkvæmari. Það er
margt sem bendir til þess, að
Bandaríkin séu um þessar mundir,
eins og bundinn risi í pólitísku tóma-
rúmi. Þau hafa týnt óvininum sem
allt hafði miðast við. Sovétríkin
í Kaupmannahöfn
FÆST
í BLAÐASÖLUNNI
Á JÁRNBRAUTA-
STÖOINNI,
KASTRUPFLUQVELLI
OG Á RÁÐHÚSTORQI
„Óhrein meðul eru
óhrein meðul. Það
blessar engan málstað
að nota þau. Samviska
heimsins má ekki sofa
við neinar aðstæður og
raddir þjóðanna þurfa
að sameinast um alla
veröld í voldugum frið-
arkór.“
heyra sögunni til og forastan í
Hvíta húsinu og Pentagon er enn
ekki búin að átta sig á gjörbreyttri
heimsmynd. Rauða hættan funar
enn í hugsun margra í háköstulum
ríkisvaldsins vestanhafs. En í dag
er ábyrgð Bandaríkjamanna enn
meiri en nokkra sinni fyrr á afdrif-
um þessa heims og vægi þeirra í
málefnum þjóða sterkara en áður.
Því er nauðsynlegt að nýir valdhaf-
ar í Washington aðlagi sig sem fyrst
breyttri heimsmynd og gangi fram
með grundvallarhugsjónir banda-
rískrar sögu að markmiði og verði
þannig veröld allri til heilla.
Það er nauðsynlegt aðhver hugs-
andi maður geri sér grein fyrir því,
að ranglæti sem framið er í Evrópu
er ekki voðalegra í sjálfu sér en
samsvarandi ranglæti í Afríku eða
Asíu. Munurinn er fyrst og fremst
sá að ranglæti eða ofbeldi sem við-
gengst í Evrópu er nær okkur. Og
því nær okkur sem ofbeldið kemur
því meir dregur úr öryggiskennd
okkar. Því virðast atburðirnir í
Júgóslavíu snerta okkur dýpra en
ástand mála í Sómalíu og Afganist-
an. Einnig kemur til aukin umfjöli-
un fjölmiðla vegna þess að atburðir
gerast í meiri nálægð. Við megum
samt ekki láta ijarlæg<3ir deyfa
skyn okkar á því sem er að gerast
hverju sinni. Menn mega aldrei vera
hlutlausir gagnvart ranglæti og of-
beldi. Sérhver rödd sem lætur til
sín heyra, gerir gagn með því að
mótmæla ranglæti. Samfélag þjóð-
anna nær yfír allan heiminn. Of-
beldi særir svartan mann jafnmikið
og hvítan. Það hefur skeð á okkar
tímum, að heilar þjóðir hafa verið
sviptar nánast öllu vegna stjórn-
málalegra hagsmuna þeirra sem
fara með völd í skjóli hemaðarlegra
yfírburða. Þar má nefna Palestínu-
menn og Kúrda. En það má aldrei
þegja yfír ranglætinu eða reyna að
réttlæta það út frá því hver gjörand-
inn er. Óhrein meðul era óhrein
meðul. Það blessar engan málstað
Rúnar Kristjánsson
að nota þau. Samviska heimsins
má ekki sofa við neinar aðstæður
og raddir þjóðanna þurfa að sam-
einast um alla veröld í voldugum
friðarkór. Slík samstaða er lífsnauð-
syn í heimi sem er langt kominn
með að loka fyrir eigið súrefni. í
Bók bókanna stendur, að kærleikur-
inn sé mesta gjöf Guðs til okkar
mannanna. Við skulum því nota þá
gjöf miklu meira en hingað til í lífí
okkar, því það mun vissulega sam-
verka öllum til góðs.
Höfundur býr & Skagaströnd.
"fcundur"
)brekku 25 Kópavogi
Kennum alla samkvæmisdansa:
Suðurameríska, standard og gömlu
dansana. Einnig barnadansa fyrir
yngstu kynslóðina.
Einkatímar eftir samkomulagi.
Innritun og upplýsingar dagana 4. - 9. jan.
Frákl. 13.00 í síma: 641111.
Kennsluönnin er 17 vikur,
og lýkur með balli
Ath. fjölskyldu- og systkinaafsláttur.
ÍD Betri kennsla - betri árangur
iupadance skðr á dömur og herra.
'gurðar