Morgunblaðið - 22.10.1998, Qupperneq 54

54 FIMMTUDAGUR 22. OKTÓBER 1998
MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ
HÁKONÍA JÓHANNA
PÁLSDÓTTIR
+ Hákonía Jó-
hanna Pálsdótt-
ir fæddist á Hamri á
Barðaströnd 4.
ágúst 1907. Hún
lést á sjúkrahúsi
Patreksíjarðar 24.
mars siðastliðinn og
fór útför hennar
fram frá Stóra-
Laugardalskirkju 4.
apríl.
Móðir mín var sam-
vinnuþýð og myndar-
leg kona, vildi öllum
vel, tók málstað þeirra
er minna máttu sín, og vildi gera
gott úr öllu. Þetta verða fátækleg
orð frá mér, aðrir hafa gert þeim
betur skil.
Mér þótti svo óskaplega vænt
um hana mömmu og bar mikla
virðingu fyrir henni. Virðingu sem
við vorum báðar meðvitaðar um, en
þannig var líka tíðarandinn í þá
daga. Heimilið var svo myndar- og
snjrrtilegt. Þar undi hún mamma
sér við heimilisstörfin og uppeldið,
kenndi okkur stúlkunum að prjóna
og sauma, hlustaði á útvarpssögur
og leikrit og las góðar og skemmti-
"* legar bækur. En það var líka mikill
gestagangur á heimilinu sem jafn-
framt var kirkjustað-
ur. Þá kom jafnan
prestur og kór fyrr á
árum heim í stofu og
þáði nýbrennt og mal-
að kaffi sem mamma
útbjó ásamt heima-
bökuðum kökum. Kök-
um sem mér eru minn-
isstæðar fyrir hve fal-
lega bakaðar þær
voru, þó engin væru
nútímatækin.
Það var sama hvort
drengimir hennar eða
stúlkumar fóm að
heiman, alltaf bað
mamma Guð að vera með okkur og
var sorgmædd yfir því að við færam
og að hljótt yrði í húsinu á eftir.
Ávallt var þó haldið heim á sumrin
til að taka þátt í búskapnum með
mömmu, pabba og Skúla föðurbróð-
ur. Hlutverk móður minnar var þá
mest í eldhúsinu, því margir voru
munnamir. Alltaf vorum við því feg-
in er hún kom með kaffið út á tún,
kallaði hópinn saman og sagði okk-
ur nýjustu veðurfréttir og annað
fróðlegt.
Eftir að barnabömin komu til
sögunnar var iðulega farið í sveitina
til ömmu og afa á sumrin. Á vetuma
var glaðst yfir pökkunum úr sveit-
inni sem í vora peysur og sokkar
sem amma hafði prjónað í vélinni
sinni. Yfir þessu gátu börnin glaðst
fram eftir öllum aldri.
Svo liðu árin og búskapurinn fór
smám saman minnkandi. Tímamir
breyttust og aldurinn færðist yfir.
Skúli frændi lést og bragðið var búi.
Gömlu hjónin fluttust í þorpið, en
við afkomendurnir reynum enn eftir
bestu getu að halda býlinu við og
gera það að sælureit fjölskyldunnar,
þar sem okkur gefst þá kostur á að
ganga að grafreit forfeðranna.
Hópurinn hennar mömmu stækk-
aði og var kominn í fimmta lið. Hún
mundi öll nöfnin, þó komin væra á
annað hundrað, og vandist þeim vel.
Vísu gerði hún um hvem nýjan af-
komanda sem goldin var með frétt-
um og myndum, sem nú eru varð-
veittar.
Þú náðir níutíu áram mamma mín
og er ég svo óskaplega þakklát fyrir
að hafa fengið að hafa þig svo lengi
á meðal vor og án langrar sjúkra-
legu. Hafðu þökk fyrir allt og allt.
Mér kenndi móðir
mitt að geyma
hjarta trútt,
þó heimur brygðist.
Þaðan er mér kominn
la-aftur vináttu;
Astin ótrauða,
sem mér aldrei deyr.
Þín dóttir,
(Benedikt S. Gröndal)
Jóna.
ARNBJORG
GUÐLA UGSDÓTTIR
+ Arnbjörg Guð-
laugsdóttir var
fædd í Stóra-Laug-
ardal 17. júní 1930.
Hún lést á sjúkra-
húsi Patreksfjarðar
19. ágúst síðastlið-
inn og fór útför
hennar fram frá
Patreksijarðar-
kirkju 29. ágúst.
Minningin lifir í
hjarta mínu er ég horfi
tÖ baka til fyrri ára, er
ég var send til Öddu
stóru systur minnar, þá unglingur,
og átti að létta undir með henni er
hún var að eignast sín fyrstu böm.
Eg var nú ekki farin að huga mikið
að eldamennsku né öðrum
heimilisstörfum, en hafði nú séð
undirstöðuatriðin hjá móður okkar.
Þetta var þó reynt eftir bestu getu
með aðstoð hennar góða
eiginmanns, sem lét ekki sitt eftir
liggja með góðum ráðum og
léttleika. Var þetta heilt ævintýri
fyrir mig, sem fékk þama að fara
úr sveitinni í kaupstaðinn.
Svo liðu árin og alltaf fjölgaði
bömunum hjá Öddu systur sem
Blómolmðjn
C\Otf3 skom
v/ PossvogskipUjugapð
Sími.* 554 0500 J
Persónuleg,
alhliða útfararþjónusta.
Áraiöng reynsla.
Sverrir Olsen,
útfararstjóri
Sverrir Einarsson,
útfararstjóri
Útfararstofa Islands
SuðurhUð 35 ♦ Sími 581 3300
AUan sólarhringinn. www.utfararstota.ent.iS/
fannst nú ekki mikið
þó bættist eitt og eitt í
hópinn, hún væri nú
hvort eð er heima að
sinna hinum.
Húsaskjól veitti hún
mér er ég fór að vinna
í hennar byggðarlagi,
ekkert var
sjálfsagðara. Hafði ég
þá einstaka ángæju af
að dvelja þar, innan
um litlu frændsystkini
mín, fá að leika við þau
eða líta eftir, og taka
þátt í lífi
fjölskyldunnar. Oft var margt um
manninn, sem ieit inn í
eldhússpjall, enda alltaf heitt á
könnunni að Túngötu 15. Það var
sama hvað klukkan var, því Öddu
fannst alltaf nógur tími til
hlutanna. Hún vann líka dag og
nótt við prjóna- og saumasakap,
bæði fyrir sig og aðra. Hún var
einstaklega handlagin og smekkleg
og hafði ekki langt að sækja það.
Bömin hennar voru sömuleiðis
klædd eftir því og er við hittumst
með bamahópinn í afmælis- eða
fermingarveislu, var hún iðulega
búin að vaka nóttina áður við að
klára flíkina á eitthvert þeirra.
Aldrei fannst henni hún vera
þreytt, því nóttin var hennar.
Er ég fór að búa sjálf og þurfti
aðstoð, sendi Adda systir mér hana
með dætram sínum. Henni fannst
þær hefðu líka gott af
tilbreytingunni við að fara eitthvað
að heiman. Þannig hélst alltaf
samband í gegn um árin, með bréfi
eða símtölum. Svo þegar ég sem
oftar var á ferð að sumarlagi í
sveitinni okkar, fannst mér alltaf
tilheyra að rennna fyrst niður í
plássið til stóra systur minnar.
^niTXiixxjg
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
Erfidrykkjur
Simi 562 0200
M
M
M
M
M
M
M
M
M
M
Margs er að minnast og margt
kom upp í hugann nú er ég dvaldi
nýverið á sólarströnd. Eg minnist
eins og gerst hefði í gær, þeirra
tveggja ferða sem ég fór með þeim
hjónum Öddu og Halla á sólríkar
strendur. Ekki síst þeirrar síðari,
er ég var orðin ein og misst hafði
manninn. Þá voru þau boðin og
búin að taka mig með. Ekki kom
annað til greina en að reyna að
lyfta mér upp. Það tókst og á ég
ljúfar minningar og myndir frá
þeim tíma. En Öddu entist ekki
aldur, eða ég of sein að hugsa til að
endurgjalda henni þetta. Okkur
fannst svo gaman, höfðum með
okkur handavinnu, því við myndum
nú ekki geta verið þrjár vikur að
heiman án þess að taka í prjón eða
nál. Við komumst hinsvegar fljótt
að því að svo margt var að sjá og
skoða, auk þess sem sólin traflaði
allar handavinnuhugleiðingar.
Þama var fleira sem gladdi, þar á
meðal tónlistin og lífið á kvöldin.
Eru mér þá minnisstæðir
ferðafélagar okkar sem ávallt
höfðu samband á milli herbergja
og spurðu Halla hvert
diskódísimar hans ætluðu það
kvöldið. Fór þá ekki á milli mála
hverjar réðu ferðinni. Alltaf var
Adda hrókur alls fagnaðar, þó
stundum væru stór orð látin falla.
Nú eruð þið öll þrjú farin til
annarra stranda og takið vafalaust
á móti mér, þegar að því kemur.
Blessuð sé minning ykkar. Guð
hefur nú linað þjáningar þínar
Adda mín. Verst hvað þú þurftir að
þjást áður en yfir lauk.
Þið krakkar mínir, þó fullorðin
séuð: Móðir ykkar var hetja, bæði í
veikindum sínum og utan þeirra.
Hún hefði svo sannarlega þurft að
vera lengur hjá ykkur og gleðjast
með komandi kynslóð. Guð styrki
ykkur í sorginni, sem ekki kemur
síður eftir á. Ég vona að samband
okkar haldist eftir sem áður.
Guð geymi þig Adda mín.
Minningin lifir.
Þín systir,
Jóna.
Handrit afmælis- og minningargreina skulu
vera vel frá gengin, vélrituð eða tölvusett.
Sé handrit tölvusett er æskilegt, að disk-
lingur fylgi útprentuninni. Auðveldust er
móttaka svokallaðra ASCII-skráa, öðru
nafni DOS-textaskrár. Ritvinnslukerfin
Word og Wordperfect eru einnig auðveld í
úrvinnslu. Senda má greinar til blaðsins í
bréfasíma 569 1115, eða á netfang þess
(minning@mbl.is) — vinsamlegast sendið
greinina inni í bréfinu, ekki sem viðhengi.
Nánari upplýsingar má lesa á heimasíðum.
Það eru vinsamleg tilmæli að lengd greina
fari ekki yfir eina örk A-4 miðað við meðal-
línubil og hæfilega línulengd - eða 2.200
slög. Höfundar eru beðnir að hafa skírnar-
nöfn sín en ekki stuttnefni undir greinunum.
GÍSLI
ERASMUSSON
+ Gísli Erasmus-
son í Kotey, var
fæddur 5. apríl
1918. Hann lést 23.
september síðastlið-
inn. Foreldrar hans
voru Erasmus
Árnason, f. 4. júní
1873, d. 26. nóvem-
ber 1953 og Ragn-
hildur Sveinsdóttir,
f. 6. september
1884, d. 18. júlí
1969. Þau Erasmus
og Ragnhildur
bjuggu fyrst á Leið-
velli í Meðailandi
1907-1920 en eftir það í Kotey í
sömu sveit til dauðadags.
Útför Gísla Erasmussonar fór
fram frá Langholtskirkju í Með-
allandi, laugardaginn 3. októ-
ber.
Sr. Hjörtur Hjartarson jarðsöng
og samkór Ásaprestakalls söng við
athöfn Gísla sem fór fram skv.
gömlum samningi milli sr. Hjartar
og hins látna. Var þar harðbannað
að flytja venjulega líkræðu. Þess í
stað talaði sr. Hjörtur um kynnin
við hinn látna og skoðanir hans á
málefnum, mönnum og pólitík.
Þótti ræðan með ágætum og
brostu margir undir henni og vel
það. Á eftir fór allt fram, innan
kirkju, með hefðbundnum hætti og
menn krossuðu yfir kistuna við
kirkjudyr og sumir fylgdu að gröf-
inni. Eftir það var farið í erfis-
drykkju í samkomuhúsinu í Efri-
Ey. En hér er siður að fara ekki
frá líkkistu í opinni gröf og lík-
menn urðu eftir til að ganga frá
gröfinni. Er því var lokið var, að
ósk hins látna, tekinn upp koníaks-
fleygur, skálað og afganginum helt
yfir moldimar.
Það var eitthvað við athöfnina
sem minnti á gömlu þorrablótin
sem Gísli var lengi fremstur í
flokki að halda. Húmorinn í besta
lagi við annálsgerð, oft á síðustu
stundu. Einu sinni var klukkan
orðin 10 kvöldið fyrir blótið þegar
við byrjuðum, þrír, annálsgerðina í
Kotey. Því var lokið kl. 4 um morg-
uninn og var talinn ágætur annáll.
Það var alger nauðsyn að þeir sem
lentu í sviðsljósinu hefðu embætt-
istitil. Það vantaði slíkt tilfinnan-
lega á sólarlandafara. „Meðreiðar-
sveinn“ sagði Gísli. „Þetta er alveg
prýðilegur titill“, sögðum við.
„Skiljanlega, en sleppum því“
sagði Gísli. En svo að væri örugg-
ara með anda orðsins stóð ein kon-
íaksflaska á borðinu. Gísli í Kotey,
en svo var hann alltaf neíndur, var
manna greiðugastur og naut ég
þess ekki síður en aðrir. Við smöl-
uðum hvor hjá öðrum og hallaði
áreiðanlega á Gísla í þeim við-
skiputum. Þeir bjuggu lengi sam-
an bræðumir Gísli og Sveinn og
það var gaman að smala hjá þeim
þótt misjafnt gengi. Það var svipað
með æmar í Kotey og heilögu
kýmar í Indlandi, þær urðu sumar
að verða eftir í smölun, ef þær
vildu, og hver að fara um alveg
sérstakt hlið eða gat á girðingu er
þeim var sleppt. Ég minnist stóra
heimagangssauðanna. Ef þeir
stóðu uppi á þúfum gnæfðu þeir
yfir Svein. Oft sá ég þá koma til
hans, reka snoppumar niður í
vasana og leita að fóðurbæti. En
þótt þeir fyndu ekkert þá báru
þeir svo mikla virðingu fyrir Sveini
að þeim datt ekki í hug að hnubba
hann. Þeir voru látnir lifa meðan
hægt var.
Og svo var það síðasti hundur-
inn hans Gísla, hann Kolli, afkom-
andi hundsins sem lifði af Geys-
isslysið á Vatnajökli. Kolli var
mjög stór og það fór mikið fyrir
honum þar sem hann lá hringaður
í rúmi eigandans. En ef litið var
inn var hann fljótur frammúr.
Vissi að fætumir voru ekki alltaf
nógu hreinir því æm-
ar voru stundum nær-
göngular við útidyrn-
ar og þáðu fóðurbæti,
þótt hásumar væri. Og
Kolli skildi mannamál,
það leyndi sér ekki og
ekki efaðist Gísli um
að hann var mikill
mannþekkjari. Gísli'
átti lengst af ævinni
góðhesta sem hann
hélt mikið upp á. Ég
man sérstaklega eftir
Stjama og Brenni-
víns-Blesa.
Síðustu árin gerði aðstoð frá
heimilinu á Syðra-Bakkakoti þeim
bræðrum kleift að vera við búskap
og sérstaklega eftir að Gísli var
orðinn einn. Ingunn Hilmarsdóttir
var hans önnur hönd og Smári Sig-
urjónsson sá þá um búið. Það er
talað um að sérviskan vaxi með
aldrinum og um óþol æskunnar.
En ég var hriftnn af því hvað
Smára tókst vel að sigla milli skers
og báru.
Gísli í Kotey var af miklum
prestaættum, sérstaklega í fóður-
ætt. Ekki gaf hann mikið fyrir það.
Taldi presta marga hafa verið
kvensama og drykkfellda nísku-
púka. Þó fannst honum fyrirgefan-
legt með tvö fyrri atriðin. Menn
geta þurft hressingar við og alltaf
vafaatriði með takmörkin. Og svo
voram við sammála um að ekki
hefði veitt af hér áður að breyta um
litninga í þessu nauðaafskekkta
héraði svo ekki væri allt hvað und-
an öðra. Og þyrfti því ekki að lasta
það þótt sumar formæðumar hefðu
verið nokkuð lausgirtar. En nískan,
það var ókosturinn sem Gísli forð-
aðist þótt efni væru lengi af skom-
um skammti.
Árið sem Gísli fæddist drap
Kötlugosið allt sauðféð á heimilinu
sem var bammargt og svo kom
kreppan milli heimstyrjaldanna.
En tíminn líður og ekkert stendur
í stað. Systkinin fóru að heiman og
sum dóu og foreldramir dóu. Eftir
1969 vora þeir tveir bræðumir eft-
ir í Kotey, þar til Sveinn dó fyrir
fáum áram, og allan þann tíma
kom Jóhanna systir þeirra í fríum
sínum að hjálpa þeim. Gísli stund-
aði lítið vinnu utan heimilis og átti
fátt sauðfé lengst af ævinni, svo
varla var talið duga fyrir tóbaki að
öllu frádregnu. En einhvem veg-
inn varð að bjarga sér. I Kotey var
fjárhús, talið leifar af bænhúsi.
„Eina bænhúsið sem hér er emb-
ættað í,“ sagði Magnús í Kotey. Þá
átti Gísli að hafa verið þar með öl-
gerð og auðvitað mátti sjóða þetta.
En húsið var rifið eftir 1950.
Svo var það löngu seinna að
Svanhildur og Olafur Gaukur
höfðu skemmtun á Klaustri. Þar
var mjög fjöragt og við fóram
nokkrir með Gísla heim að Kotey
eftir ballið. Vomóttin var stórkost-
leg og fuglalífið í hámarld. Maríu-
erlan sniglaðist á hlaðinu og í loft-
inu lék gaukurinn listir sínar fyrir
þá heittelskuðu. „Komið þið hér
inn í hesthúsið,“ sagði Gísli. Stall-
urinn var fullur af moði og Gísli
gróf þar upp mjóa glæra plast-
slöngu með tappa í. „Fáið ykkur að
drekka," sagði Gísli. Þetta var ekki
ólíkt hvítöli en það spurði enginn
um tegund eða tæknibúnað. En
þama varð ágætis fundur, þar sem
ýmis mál voru rædd áður en heim
var farið. En nú er öllu lokið hér
og Gísli í Kotey farinn yfir móðuna
miklu. Og er ég alveg viss um að
þeir Kolli og Stjami hafa tekið á
móti honum á hinum bakkanum.
Seinna hittumst við sjálfsagt á
samkomu fyrir handan rúm og
tíma. En óvíst er að sú verði nokk-
uð betri en fundurinn í gamla Kot-
eyjarhesthúsinu.
Vilhjálmur Eyjólfsson,
Hnausum.