Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1887, Qupperneq 2

2
Sigurður Vigfússon hafði sent þetta hvíta efni frá Bergþórshvoli
í fjórum gler-krukkum, sem jeg veitti móttöku. Var sitt númerið
á hverri krukkunni bæði að utan og innan undir lokinu. Rann-
sóknin hófst í árs byrjun 1886 og var að mestu lokið tveim mán-
uðum síðar. f>að sem upplýst varð um hina kemisku samsetningu
efnisins, var samt sem áður eigi nægilegt til þess, að af því einu
yrði ráðið með nokkurri vissu, hvort væri hið upprunalega eðli og
ásigkomulag hins hvíta efnis. Hin kemiska samsetning benti að
vísu á, að efnið hlyti að vera af organiskum uppruna, en þar sem
megnið af efninu, eins og það nú kom fyrir sjónir, var þó óorgan-
iskt, lá næst að ætla, að það væri leifar af organisku efni, þar sem
hinir einkennilegustu og helztu partar, það er að segja, þeir hinir
organisku partar, er sízt halda sjer, hefðu að engu orðið við það,
að liggja lengi í jörðu. í hvíta efninu var þannig tiltölulega lítið
eptir af organiskum efnum, og það lítið, sem eptir var, var auðsjá-
anlega svo breytt og ummyndað, að eigi varð ráðið af hinni núver-
andi kemisku samsetningu þess með neinni vissu, hvernig það efni
hafi verið á sig komið, sem það upprunalega heyrði til. þ>að skipti
því mestu, að finna einhver þau einkenni á samsetningu hinna óorg-
anisku leifa, sem gætu gefið sennilegar líkur um ásigkomulag þess
efnis, sem leifarnar hefðu heyrt til í fyrstu; það segir sig sjálft, að
þær rannsóknir hvíta efnisins, sem að þessu lutu, voru langerfið-
astar viðfangs, og hlutu að taka lengri tíma, en fyrir varð sjeð í
byrjuninni. Khöfn 9. janúar 1887.
V. Storch.
Rannsókn hvíta efnisins.
Eptir því sem Sigurður Vigfússon segir frá í brjefi því, er fyr
var nefnt, fann hann hvíta efnið, er hann ljet grafa niður á þeim
stað, sem sagt er að skáli Njáls hafi staðið. Nú standa þar gömul
bæjarhús, og var því örðugt að komast þar að. Efst var moldar-
lag þriggja álna þykkt, þar undir var öskulag um tvær álnir á
þykkt. Djúpt niðri í þessu öskulagi var hvíta efnið, og mest allt
á einum stað. J>eir molarnir, sem voru í krukkunum nr. 1, 2 og 4,
voru teknir upp 1883; það sem var í krukkunni nr. 3 var tekið upp
1885. Sigurður Vigfússon gat þess, að stykkið í krukkunni nr. 1
hefði verið þjettara og rakara, þegar það var tekið upp, og ekki
eins holótt og þurt eins og þegar hann sendi það. Molarnir í
krukkunni nr. 2 sýndust líka hafa breyzt nokkuð síðan þeir voru
teknir upp; svo var að sjá, sem molarnir i nr 2 og 3 væru sama
efnis sem molinn í nr. 1. í krukkunni nr. 4 var dökkleitt efni, og