Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1887, Page 17

jeg hafði látið skyrið standa um hríð í skápnum, gjörðist það brúnt
á lit, stökkt og varð eins og frauð, og holurnar voru eggmynd-
aðar eins og í hvíta efninu í krukkunni nr. 1. Sje venjulegur ost-
ur þurkaður á sama hátt, bráðnar hann og verður fyrst seigur, en
síðan fer úr honum allt vatn, ef hitinn er rúmar ioo° C, og verður
hann þá loksins stökkur og nokkuð holóttur, en holurnar eru með
öðru móti en þær sem fram koma í skyri, þegar það er þurkað.
Hinar einkennilegu eggmynduðu holur virðast því vera bundnar
við visst ástand ostefnisins, liklega koma þær helzt fram, þegar sýra
hefir gjört ostefnið seigt og samloðandi.
f egar ostefnið í skyrinu er þurkað, eins og fyr var sagt, þá
er það lítt leysanlegt í vatni; fitan í og umhverfis hið þurkaða ost-
efni hlifir því auðvitað líka fyrir áhrifum vatnsins. Ef farið er ept-
ir skyrrannsókninni hjer að framan, má reikna út, að í þurkuðu
skyri sje rúmlega 17 af hundraði fita. í hvíta efninu var enginn
vottur um fitu, og hlýtur þvi fitan að hafa sunduriiðazt og horfið
við það að efnið lá í jörðu. Eðlilegt er að sveppir og bakteríur
hafi lagzt á skyrið þar sem það lá í deigri jörð og ösku, því að
holurnar í skyrinu hafa optast verið fullar af vatni og skyrið þann-
ig orðið ágæt fæða fyrir sveppi. Sveppirnir hafa þegar tímar
liðu fram með þráðcellum sínum vaxið inn í ostefnið, sem hefir
verið orðið mjúkt af bleytu, og þróazt bezt við holurnar, sem full-
ar voru af vatni (samanber lýsinguna hjer að framan, þar sem segir
að hinar brúnu þráðcellur hafi helzt verið umhverfis holurnar í hvíta
efninu, sjá myndina 7 á spjaldinu II). fessir sveppir hafa smátt
og smátt sundurliðað ostefnið og eytt því. Að organisk efni úr
skyrostefninu eru þó eptir í hvíta efninu, er eflaust því að þakka,
að sveppir og bakteríur hafa ekki lengur getað lifað á leifunum,
sökum þess hvernig þær voru samsettar að efnum til. En að
nokkuð af skyrinu frá Bergpórshvoli hefir getað haldizt til
þessa tíma er sjálfsagt leirjörðinni að þakka, hún hefir runn-
ið inn í skyrið, uppleyst í vatninu, sem Ijek um það í jörð-
inni, og sameinast fosforsýrunni í skyrinu. Ef fosforsýran hefði
eigi sameinast leirjörð og þannig orðið að óleysanlegu sambandi,
þá hefði varla neitt orðið eptir af hinum mínerölsku pörtum
skyrsins í rústunum ; vjer verðum sem sje að hugsa eptir því,
að í skyri er svo mikið af fosforsýru í samanburði við basisk efni,
að hún hlýtur að vera þar sem súr sölt, en þau eru annaðhvort auð-
leyst í vatni, eða þó ekki með öllu óleysanleg.
Enn er eptir að gjöra grein fyrir því, hvort hvíta efnið úr
krukkunni nr. 2, 3 og 4 sje einnig leifar af skyri eða ekki. Hol-
urnar í þessum stykkjum voru minni en í stykkinu í krukkunni nr.
3