Kirkjublaðið - 01.05.1896, Blaðsíða 10

Kirkjublaðið - 01.05.1896, Blaðsíða 10
90 vísindi, að minnsta kosti, niðurstöðurnar, og þær eru: if/norabimus (o: vjer vitum ekki og við það gkal sitja!)« Þessi framsetning má virðast öfgakennd, en þó mun hún rjett vera. En — hvaðan er þessi mótsetning komin? Til þess að svara þossu verðum vjer að hverfa langt til baka og láta söguna svara þvi — auðvitað mjög stutt og einfaldlega. Forngrikkir og Rómverjar kunnu engan kristindóm, eins og menn vita, en frá þeim, og einkum Grikkjum, stafa flestar vísindagreinir í nýju sögunni; þó má þakka hinum spönsku Serkjum (Márum) hitia fyrstu lífskveikju náftúruvísindanna á miðöldunum, þótt þeir optast viöhefðu orð og aðferð Aristótelesar. Orðin alkenií, almanak, ziffrar o. fl. eru arabisk. Þessi fornvísindi náðu líka til hinna hæztu hugmynda, um upruna heimsins, guða og manna, og önnur metaíýsisk (djúpspekileg) efni. Þó máttu þegar í þá daga kenningar spekinga ekki koma um of í bága við truarbrögð ríkjanna, sem voru pólitísk og varin með lögum og heigu valdi (átóríteti) rikisins. Nú kom kristin- dómurinn og varð loks ríkistrú, varin af sama valdi ept- ir siðvenju heiðninnar, Löngu áður en Konstantínus mikli lifði stofnaðist biskupsvaldið, sumpart eptir eðlis- þörf kristninnar i öndverðu, sumpart eptir íyrirmynd guðstjórnarinnar (teókrati) hjá Gyðingum; og loks mynd- aðist páfi og páfadómur. Skiptu því völdum heimsins milti sín konungar og biskupar með páfanum í broddi fylkingar, og æ óx vald páfanna, svo að fyrir míðjar miðaldir (o: um 800) taldi páfinn sig ofar öllum veraldar- höfðingjum. Því þótt svo skyldi heita, sem veraldleg stjórn ætti að vera í höndum konunganna, breiddi páfi og kirkja biessandi hendur eða bannfærandi yflr öll kristin lönd og þeirra maktarvöld. Páfinn var ekkí einungis æðsti prestur, heldur og æðsti löggjafl þjóðanna, siða- fræðari, fóstri og faðir. Svo hófust miðaldavísindin, hin svo nefnda gkólaM, og hún var líka með öllu kirkjuieg ok kirkjuvaldi háð. Hin fornu eða klassísku vísindi voru þá týnd, nema taeinar bækur, t. d. nokkrar eptir Aristó- tcles (gegnum Serki). En þótt vísindaþekking þá væri í bernsku byrjaði þó þá þegar deilan um trú og þekking,

x

Kirkjublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Kirkjublaðið
https://timarit.is/publication/137

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.