Alþýðublaðið - 01.12.1963, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 01.12.1963, Blaðsíða 3
ÖHAGSÝNI UNDIR FONN. Bókin flyt- ur frásaguir; Ragnhildar Jónasdóttur um dýr og menn \ með lítilsháttar ívafi frá 'öðr um. Ægisútgáfan (Guðm. Jak- obsson), R-vík 1963, 228 bls Þessi bók Jónasar er eiginleg „samtalsbók". Hún er ekki form- leg ævisaga viðmælanda hans, Ragnhildar Jónasdóttur frá Fann- ardal; bókin er frásagnasafn Ragn- hildar, einkum um dýr, fellt í um- gerð úr samtölum þeirra Jónasar og sumarlýsingu han& frá Norð- firði. Þau koma bæði við söguna, Ragnhildur og Jónas, og hans þátt ur í verkinu er ekki bara sá að-skrá setja frásagnir hennar: Ragnhild- ur leggur til og er sjálf söguefnið hins ítrasta á frásögn Ragnhildar sjálfrar- Vel má það vera að Jón- as hyggist skapa Ragnhildi eðli- legt og raunhlítt umhverfi í sög- unni með þessu móti, lýsing Sig- urðar þess Breiðfjörðs sem hann segir frá á nokkrum stöðum í bók- inni, (og hótar að skrifa um sér- staka bók við tækifæri) eigi t.d. að vera einhvers konar andstæðu- mynd Ragnhildar. En mikil ósköp er þetta sögubragð þá yfirborðs- legt og laust við það auki gög- unni víðerni. Umhverfislýsingin hæfir einmitt lýsingu Ragnhild- ar að því leyti að hvorugt verk- efnið er tekið meira en yfirborðs- legum lausatökum; stíll bókarinn- ar ber vott um góða blaðamanns- FU J FUJ Jónas ræður mótun þess og fram- setningu, tekur eigin afstöðu til Ragnhildar og umhverfis hennar; og með þessu móti lýsir hann sjálf um sér í bókinni ekki síður en henni. Sérdaða samtalsbókanna er komin undir þessari aðferð; þær eru £kki byggðar úr heimildasöfn un og úrvinnslu, en samtali tveggja manna þar sem annar segir af kynnum sínum við hinn, rekur minningar hans frásagnir eða hug leiðingar. Undir Fönn má því vera dæmi samtalsbóka almennt og ætti að veita nokkra nasasjón af kost- um og ágöllum þessa vinsæla sögu forms, möguleikum þessa og tak- mörkunum- Ekki vil ég segja aukatekið orð til ámælis Ragnhildi Jónasdóttur. Hún er eflaust góð kona og merk svo mikið verður ljóst af bók Jón- asar; og mann grunar við lestur bókarinnar að .ævi hennar gæti orðið gildum höfundi, sem hefði skáldsýn til efnisins, fulla einurð- og afdráttarleysi við sögugerðina, mikið og minnisvert söguefni. Skipti Ragnhildar og vinátta við dýr er bersýnilega snar þáttur í lífi hennar og ber henni fegurst vitnið; hinn einfaldi hjartahreini kveðskapur hennar er líka mjög geðfelldur og kímniglöð, raunsæ lífsviðhorf hennar eins og þau birtast í frásögn Jónasar. Jónasi Árnasyni bregzt ekki lipurleg stíl- gáfan, og dýrasögur Ragnhildar eru prýðilega notalegar og skemmt ilegar í meðförum hans svo langt sem þær ná. En duga þær til að fylla heila bók? Þessi spurning hefur bersýnilega vafizt eitthvað fyrir Jónasi, og hann tekur þann kostinn að auka frásögnina þátt- um frá sumardvöl sjálfs sín á Norðfirði og segja lauslega af fund um sínum við aðra kunningja þar eystra um leíð og hann teygir til undur; tilraunir hans til smásagna gerðar eru t.d. allar heldur mis- lánaðar. En hann hefur til að bera merkilega frásagnargáfu, list rænan blaðamann^hæfileika sem er harla fátíður hér um slóðir; hann hefur næmt skyn fyrir mann legum viðfangsefnum, hinu stóra í því sem virðist smátt; haiui megn ar að gera „hversdagslegasta" fólk atvik og fyrirbæri minnisvert í frásögn. Þessara kosta njóta hin fyrri frásagnasöfn hans, Fólk, Sjór og menn, Veturnóttakyrrur, og þar blómgast stílgáfa hans og hlýlegt, mannlegt skopskyn- Beztu þættir hans í þessum bókum eru góðar og gegnar bókmenntir, og allir eru þeir nokkurs verðir; þann ig tjáir það lítt, óvöldum mönnum, að fara að skrif/upp Pétur Hoff- mann Salómonsson eftir frásagnir Jónasar af honum. Þessir þættir Jónasar njóta listrænnar skyn- semi hans sem kennir honum að ætla sér af, hnitmiða frásögn sína og reyna ekki að gera annað úr söguefni sínu en það stendur und- ir. En þessi leiðsögn skynseminn- ar virðist því miður hafa brugðizt honum í samtalsbókagerð hans seinni árin. Efalaust hefði Jónas getað gert um Ragnhildi Jón$s- dóttur minnisverðan þátt, stuttan eða langan eftir atvikum, þar sem konunni væru gerð fullgóð listræn skil, þar sem lýsingin á dýrunum hennar og vináttu henn- ar við þau og þar með mynd sjálfr ar hennar væri þeim mun full- /coranari og áhrifameiri sem frá- sögnin væri hnitmiðaðri og ein- beittari að meginatriðum. Þennan kost velur Jónas ekki, þess í stað reynir hann að gera heila bók- Framh. á 10 síðu Dansleikur í Burst í kvöld. Ný hljómsveit — Skuggasveinar leika. , Það verður f jör í Burst í kvöld. Nefndin. FU J FUJ JONAS AKNASON gáfu, en hvergi gætár neinnar list rænnar nýsköpunar efnisins eða skáldlegrar sýnar þess- Maður þyk ist sjá í sögu Ragnhildar Jónas- dóttur efnivið, eða tilefni, til list- ræns bókmenntaverks — ef skáld tækist það á hendur. Því tilefni sinnir Jónas Árnason ekki, og á kannski ekki kost á því með þeim vinnubrögðum sem tíðkast -við samtalsbókagerð. Hins vegar syndg ar hann gegn raunverulegu verk- efni sínu í bókipni, og háttum góðs blaðamanns, með því að teygja það óhóflega á langinn og blása sundur í tilbreytingarlítinn orðalopa. Þess vegna verður bók- in alltof losaraleg í sniðum og daufleg aflestrar, brestur þunga- miðju í sýh höfundar til viðfangs efnis síns: efni hennar, prýðilega mannlegt og skemmtilegt, endist ekki á 228 sannfærandi síður. Það er leitt hversu lítið Jónasi Árnasyni virðist ætla að verða úr ágætum' hæfileikum sínum- Jónas er ekki frumlegur, nýskapandi höf Háteigsprestakall Stuðningsmenn séra Lárusar Halldórssonar eru beðnir að baf a samband við kosningasfcrif- stofuna Stórholti 20. Bílasímar 23785 — 15000. Stuðningsmenn. Viljum ráoa stúlku til starf a eftir hádegi í verzlun vora í Hafnar- stræti 23. Nánari upplýsfegar gefur verzlunarstjórinn. DRÁTTARVÉLAJR H/F. FNT TIL SKÁL Kristniboðsfélag karla Reykjavik Hin árlega kaffisala félagsins til ágóða fyrir kristniboðið í KONSÓ, er í dag í kristniboðshúsinu Laufásvegi 13. Borgarbúar, styrkið gott málefni. kvöldkaffið í dag í BETANÍU. Drekkið síðdegis og Stjórnin. HANNA KRISTJONSDOTT- IR: SEGDU ENGUM. Skáldsaga. Skuffgsjá- 158 bls. Það skemmtilegasta í sögum Hönnu Kristjónsdóttur er orðfæri hennar. Sögur Hönnu eru lagða.r í munn reykvískum smástúlkum, sagðar á eðlilegu og lifandi máli þeirra eins og það heyrist dag- lega á götunni, í skólum, kaffi- húsum og sjoppum bæjarins. Per- sónusköpun í söguna er háð þessu málfari: Hanna bókfestir vel og trúlega daglegt tal stúlkna sinna, daglégan hugsanagang þeirra, um skólann, og stráka, ástina og líf- ið og fullorðna fólkið- í'„Segðu j engum" örlar aukinheldur á kímni (kannski alveg ó.meðvitaðri) þar sem sbguhetjan, Sigrún, gerist sem allra hátíðlegust. Fyrri bók Hönnu ,Ást á rauðu ljósi' sýndi að húrí kann að segja bláþráða- og und- anbragðalausa sögu sem heldur at- hygli lesandans; sú leikni nýtist betur í ,Segðu engum' þar sem söguþráðurinn er trúverðuglegri, og minni ærsl í atburðarás og mannlýsingum. Hins vegar lætur Hönnu miður að lýsa ástríðum og sterkum geðshræringum, stúlkur hennar eru reyndar ósköp kaldar innvortjs og ósnortar af því sem fyrir þær ber þótt þær grípi gjarn- an til einhverra kostulegra „ör- þrifaráða". ¦ Þess vegna verður við ureign Sigrúnar og Evu, ástkonu föður hennar og síðan stjúpu, held ur en ekki tilþrifalítil þrátt fyrir stór orð: Hönnu Kristjónsdóttur virðist það einna sízt gefið að lýsa fullþroska konum svo vel sé, og verður mynd Evu líka mjög ó- skýr í sögunni; svipmyndir feðr- HANNA KRISTJONSDOTTIR anna tveggja eru hinsvegar snöti> ar svo langt sem þær ná. Og ást- maðurinn, Arnljótur, er skemmti- leg piltlýsing fyrir það að hann er allan tímann séður augum Sig- rúnar, en óskýrður að öðru leyti- Vitaskuld hefur ,Segðu engum' harla lítið skáldskapargildi til að bera: til þess er sagan alltof grunnfærki og yfirborðsleg. Saga Sigrúnar segir engum manni neitt nýtt, en hún er skemmtileg sem yfirborðsmynd úr lífi reykvískrar nútímaæsku. Úr þeim heimi (þár sem mörg hin yngri skáldmenni okkar lifa þó og hrærast) eigum við fáar eða alls engar nýtilegar frásagnir. Þess utan vottar sagan góðar og loflegar framfarir frá fyrri bók Hönnu: hún er betur gerð, jafnbetur skrifuð. Trúlegt er að hún geti orðið velmetin skemmt ilestur ekki síður en hin fyrri- En höfundur með jafnótvíræða hæfi- leika og Hanna Kristjónsdóttur hlýtur þó að setja sér hærra mark en skrifa skemmtisögur af ein- faldasta tagi. Hanna á enn eftir að færast eiginlegt skáldskaparverk- efni í fang; þá fyrst verður séð til hvers hæfileikar hennar and- ast henni. Bókin er mjög snyrtilega úr garði gerð af Skuggsjá í Hafnarfirði, kápumynd óvenju snotur og smekkleg á bók sem sjálfsagt er stefnt til „metsölu". — Ó. J. ALbYÐUBLAÐIÐ 1. des. 1963 J

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.