Alþýðublaðið - 01.12.1963, Qupperneq 3

Alþýðublaðið - 01.12.1963, Qupperneq 3
HANDBÓK í ÖHAGSÝNI UNDIR FONN. Bókin flyt- nx frásag-nlr Ragnhildar Jónasdóttur um dýr og menn með lítilsháttar ívafi frá öör um. Ægisútgáfan CGuðm. Jak- obsson), R-vík 1963, 228 bls Þessi bók Jónasar er eiginleg „samtalsbók“. Hún er ekki form- leg ævisaga viðmælanda hans, Ragnhildar Jónasdóttur frá Fann- ardal; bókin er frásagnasafn Ragn- hildar, einkum um dýr, fellt í um- gerð úr samtölum þeirra Jónasar og sumarlýsingu hans frá Norð- firði. Þau koma bæði við söguna, Ragnhildur og Jónas, og hans þátt ur í verkinu er ekki bara sá að skrá setja frásagnir hennar: Ragnhild- ur ieggur til og er sjálf söguefnið hins ítrasta á frásögn Ragnhildar sjálfrar- Vel má það vera að Jón- as hyggist skapa Ragnhildi eðli- legt og raunhlítt umhverfi í sög- unni með þessu móti, lýsing Sig- urðar þess Breiðfjörðs sem hann segir frá á nokkrum stöðum í bók- ' inni, (og hótar að skrifa um sér- staka bók við tækifæri) eigi t.d. að vera einhvers konar andstæðu- mynd Ragnhildar. En mikil ósköp er þetta sögubragð þá yfirborðs- legt og laust við það auki sög- unni víðerni. Umhverfislýsingin hæfir einmitt lýsingu Ragnhild- ar að því leyti að hvorugt verk- efnið er tekið meira en yfirborðs- legum lausatökum; stíll bókarinn- ar ber vott um góða blaðamanns- F U J FUJ Jónas ræður mótun þess og fram- setningu, tekur eigin afstöðu til Ragnhildar og umhverfis hennar; og með þessu móti lýsir hann sjálf um sér í bókinni ekki síður en henni. Sérstaða samtalsbókanna er komin undir þessari aðferð: þær eru ekki byggðar úr lieimildasöfn un og úrvinnslu, en samtali tveggja manna þar sem annar segir af kynnum sínum við hinn, rekur minningar hans frásagnir eða hug leiðingar. Undir Fönn má því vera dæmi samtalsbóka almennt og ætti að veita nokkra nasasjón af kost- um og ágöllum þessa vinsæla sögu forms, möguleikum þessa og tak- mörkunum- Ekki vil ég segja aukatekið orð til ámælis Ragnhildi Jónasdóttur. Hún er eflaust góð kona og merk svo mikið verður ljóst af bók Jón- asar; og mann grunar við lestur bókarinnar að ævi hennar gæti orðið gildum höfundi, sem liefði skáldsýn til efnisins, fulla einurð- og afdráttarleysi við sögugerðina, mikið og minnisvert söguefni. Skipti Ragnhildar og vinátta við dýr er bersýnilega snar þáttur í lífi hennar og ber henni fegurst vitnið; hinn einfaldi hjartahreini kveðskapur hennar er líka mjög geðfelldur og kímniglöð, raunsæ lífsviðhorf hennar eins og þau birtast í frásögn Jónasar. Jónasi Árnasyni bregzt ekki lipurleg stíl- gáfan, og dýrasögur Ragnhildar eru prýðilega notalegar og skemmt ilegar í meðförum hans svo langt sem þær ná. En duga þær til að fylla heila bók? Þessi spurning hefur bersýnilega vafizt eittlivað fyrir Jónasi, og hann tekur þann kostinn að auka frásögnina þátt- um frá sumardvöl sjálfs sín á Norðfirði og segja lauslega af fund um sínum við aðra kunningja þar eystra um leið og hann teygir til undur; tilraunir hans til smásagna gerðar eru t.d. allar heldur mis- lánaðar. En hann hefur til að bera merkilega frásagnargáfu, list rænan blaðamann„hæfileika sem er harla fátíður hér um slóðir; hann hefur næmt skyn fyrir mann legum viðfangsefnum, hinu stóra í því sem virðist smátt; hann megn ar að gera „hversdagslcgasta" fólk atvik og fyrirbæri minnisvert í frásögn. Þessara kosta njóta hin fyrri frásagnasöfn hans, Fólk, Sjór og menn, Veturnóttakyrrur, og þar blómgast stílgáfa hans og hlýlegt, mannlegt skopskyn- Beztu þættir hans í þessum bókum eru góðar og gegnar bókmenntir, og I allir eru þeir nokkurs verðir; þann ' ig tjáir það lítt, óvöldum mönnum, að fara að skrifa upp Pétur Hoff- mann Salómonsson eftir frásagnir Jónasar af honum. Þessir þættir Jónasar njóta listrænnar skyn- semi hans sem kennir honum að ætla sér af, hnitmiða frásögn sína og reyna ekki að gera annað úr söguefni sínu en það stendur und- ir. En þessi leiðsögn skynseminn- ar virðist því miður hafa brugðizt honum í samtalsbókagerð hans seinni árin. Efalaust hefði Jónas getað gert um Ragnhildi Jónas- dóttur minnisverðan þátt, stuttan eða langan eftir atvikum, þar sem konunni væru gerð fullgóð listræn skil, þar sem lýsingin á dýrunum hennar og vináttu henn- ar við þau og þar með mynd sjálfr ar hennar væri þeim mun full- /coranari og áhrifameiri sem frá- sögnin væri hnitmiðaðri og ein- beittari að meginatriðum. Þennan kost velur Jónas ekki, þess í stað reynir hann að gera heila bók- Framh. á 10 síðu Dansleikur / Burst í kvöld. Ný hljómsveit — Skuggasveinar leika. „ Það verður fjör í Burst í kvöld. Nefndin. F U J FUJ H áteigsprestakall Stuðningsmenn séra Lárusar Halldórssonar eru beðnir að hafa samba<nd við kosningasfcrif- istofuna Stórholti 20. Bílasímar 23785 — 15000. Stuðningsmenn. JONAS AítNASON gáfu, en hvergi gætir neinnar list rænnar nýsköpunar efnisins eða skáldlegrar sýnar þess- Maður þyk ist sjá í sögu Ragnhildar Jónas- dóttur efnivið, eða tilefni, til list- ræns bókmenntaverks — ef skáld tækist það á liendur. Því tilefni sinnir Jónas Árnason ekki, og á kannski ekki kost á því með þeim vinnubrögðum sem tíðkast við samtalsbókagerð. Hins vegar syndg ar hann gegn raunverulegu verk- efni sínu í bókinni, og háttum góðs blaðamanns, með því að teygja það óhóflega á langinn og blása sundur í tilbreytingarlítinn orðalopa. Þess vegna verður bók- in alltof losaraleg í sniðum og daufleg aflestrar, brestur þunga- miðju í sýn höfundar til viðfangs efnis síns: efni hennar, prýðilega mannlegt og skemmtilegt, endist ekki á 228 sannfærandi síður. Það er leitt hversu lítið Jónasi Árnasyni virðist ætla að verða úr ágætum hæfileikum sínum- Jónas er ekki frumlegur, nýskapandi höf Viljum ráða stúlku til starfa eftir hádegi í verzlun vora í Hafnar- stræti 23. Nánari upplýsíngar gefur verzlunarstjórinn. DRÁTTARVÉLAJR H/F. SIEfNI III SKÁIDSKAPAR Kristniboðsfélag karla Reykjavík Hin árlega kaffisala félagsins til ágóða fyrir kristniboðið í KONSÓ, er í dag í kristniboðshúsinu Laufásvegi 13. Borgai'búar, styrkið gott málefni. — Drekkið síðdegis og kvöldkaffið í dag í BETANÍU. Stjórnin. HANNA KRISTJONSDOTT- IR: SEGÐU ENGUM. Skáldsaga. Skuggsjá- 158 bls. Það skemmtilegasta í sögum Hönnu Kristjónsdóttur er orðfæri hennar. Sögur Hönnu eru lagðar í munn reykvískum smástúlkum, sagðar á eðlilegu og lifandi máli þeirra eins og það heyrist dag- lega á götunni, í skólum, kaffi- húsum og sjoppum bæjarins. Per- sónusköpun í söguna er háð þessu málfari: Hanna bókfestir vel og trúlega daglegt tal stúlkna sinna, daglégan hugsanagang þeirra, um skólann, og stráka, ástina og líf- ið og fullorðna fólkið- í „Segðu engum“ örlar aukinheldur á kímni (kannski alveg ó.meðvitaðri) þar sem söguhetjan, Sigrún, gerist sem allra hátíðlegust. Fyrri bók Hönnu ,Ást á rauðu ljósi' sýndi að hún kann að segja bláþráða- og und- anbragðalausa sögu sem heldur at- hygli lesandans; sú leikni nýtist betur í ,Segðu engum' þar sem söguþráðurinn er trúverðuglegri, og minni ærsl í atburðarás og mannlýsingum. Hins vegar lætur Hönnu miður að lýsa ástríðum og sterkum geðshræringum, stúlkur hennar eru reyndar ósköp kaldar innvortjs og ósnortar af því sem fyrir þær ber þótt þær grípi gjarn- an til einhverra kostulegra „ör- þrifaráða". Þess vegna verður við ureign Sigrúnar og Evu, ástkonu föður hennar og síðan stjúpu, held ur en ekki tilþrifalítil þrátt fyrir stór orð: Hönnu Kristjónsdóttur virðist það einna sízt gefið að lýsa fullþroska konum svo vel sé, og verður mynd Evu líka mjög ó- skýr í sögunni; svipmyndir feðr- HANNA KRISTJÓNSDÓTTIR anna tveggja eru hinsvegar snotr- ar svo langt sem þær ná. Og ást- maðurinn, Arnljótur, er skemmti- leg piltlýsing fyrir það að hann er allan tímann séður augum Sig- rúnar, en óskýrður að öðru leyti- Vitaskuld hefur ,Segðu engum‘ harla lítið skáldskapargildi til að bera: til þess er sagan alltof grunnfærin og yfirborðsleg. Saga Sigrúnar segir engum manni neitt nýtt, en hún er skemmtileg sem yfirborðsmynd úr lifi reykvískrar nútímaæsku. Úr þeim heimi (þár sem mörg hin yngri skáldmenni okkar lifa þó og hrærast) eigum við fáar eða alls engar nýtilegar frásagnir. Þess utan vottar sagan góðar og loflegar framfarir frá fyrri bók Hönnu: hún er betur gerð, jafnbetur skrifuð. Trúlegt er að hún geti orðið velmetin skemmt ilestur ekki síður en hin fyrri- En höfundur með jafnótvíræða hæfi- leika og Hanna Kristjónsdóttur hlýtur þó að setja sér hærra mark en skrifa skemmtisögur af ein- faldasta tagi. Hanna á enn eftir að færast eiginlegt skáldskaparverk- efni í fang; þá fyrst verður séð til livers hæfileikar hennar end- ast lienni. Bókin er mjög snyrtilega úr garði gerð af Skuggsjá í Hafnarfirði, kápumynd óvenju snotur og smekkleg á bók sem sjálfsagt er stefnt til „metsölu". — Ó. J. ALÞÝÐUBLAÐIÐ — 1. des. 1963 J

x

Alþýðublaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.