Dagblaðið Vísir - DV - 09.10.1982, Blaðsíða 10

Dagblaðið Vísir - DV - 09.10.1982, Blaðsíða 10
10 DV. LAUGARDAGUR 9. OKTOBER1982. Menning Menning Menning Menning 1972-1982 Septembersýningin 1982 kom eins og venjulega en staldraði aðeins Ör- skamma stund ao Kjarvalsstöðum. Myndirnar héngu uppi í rúma viku og er það alltof stuttur tími fyrir svo yfir- gripsmikla og f jölbreytilega sýningu. Byltingarmenn? Einu sinni byltingarmenn, nú viður- kenndir listmálarar, halda september- mennirnir sína árlegu samsýningu til að kynna listunnendum afrakstur vinnunnar. Þegar rætt er um septemberhópinn (eina reglulega listhópinn sem safnast utan um ákveðna hugmynd?) klingir í hugum margra: abstrakt, abstrakt!! Jú, þetta eru nokkrir af þeim lista- mönnum sem fyrstir kynntu abstrakt- listina hér á landi í lok 5. áratugarins. En hvernig stendur abstraktið í dag? Við getum sagt að septemberhópurinn sé einskonar „mælikvarði" á íslenska abstraktlist. Og hér á sýningunni kemur greinilega fram að hluti þessar- ar kynslóðar hefur snúið sér meir og meir að raunveruleikanum. Myndirn- ar hér á sýningunni eftir Jóhannes Jóhannesson sýna glögglega þessa breytingu sem raunar hefur verið að gerjast hjá listamanninum á síðast- liðnum árum. Jóhannes hefur mikið unnið með hálf-lífræn form og nú undirstrikar hann þessa náttúruskír- skotun meö þvi að setja inn áberandi sjóndeildarhring sem gef ur þessum líf- rænu formum ákveðnari og skýrari skyntengsl — svo sem laufblöö eða fuglar. En á sama hátt eru tengslin milli umhverfisins og formanna, milli forgrunnsins og bakgrunnsins fremur óskýr, þar sem formunum virðist nán- ast stillt upp í rýminu. Maður setur því ósjálfrátt spurningarmerki við þessar myndir sem vitna þó um athyglisvero- ar breytingar í málverki listamanns- ins. Myndin Stormur eftir Jóhannes er eflaust heillegasta og besta úrlausnin af þessum landsiags-a bstr aktionum. Kristián Davíðsson Minni breytingar koma fram í mynd- verkum Kristjáns Davíðssonar, sem sýnir hér ærslafullar og kraftmiklar expression abstraktionir sem vísa þó (eins og reyndaráður!) beintí ákveðin náttúrufyrirbrigði. En þessi náttúru- upplifun í verkum listamannsins er þó frekar afleiðing en forsenda að list- sköpun hans. Hér grundvallast mál- verkið á samhljómun lita og óendan- legri hreyfingu, sem listamaðurinn gefur ákveðið streymi á myndfletin- um. En þar sem verk listamannsins eru túlkunarlega séð opin og óráðin er eðlílegt að áhorfandinn lesi út úr þeim (þ.e. út úr þessu streymi) samsvar- andi form/hreyfingu sem hann getur fundið i islenskri náttúru eins og t.d. flæðarmál og hraun. Myndin „Rauða- sandsrima III" er mögnuð „synthesa" á expressionískri list hugmynd og næmri náttúruskirskotun. Valtýr Valtýr Pétursson er þó greinilega figuratifasti septembermaðurinn. Miklar breytingar hafa átt sér stað í myndverki listamannsins, sem yfirgaf abstraktið og málaði um tíma óráðið landslag. En á síðastliðnum árum hafa áhorfendur mátt greina nákvæmari og skýrari vinnubrögð hjá listamanninum sem lagt hefur áherslu á aö umbreyta okkar hversdagslega umhverfi í nán- ast geometrískar uppstillingar. Og þó svo við getum f undið ákveðna hvata að þessari myndgerð listamannsins segir hún okkur fyrst og fremst að Valtýr notar geometríska stilf ræði — sitt upp- haflega myndmál — til að þýða og lýsa nærtækum veruleika. Og ennfremur að þrátt fyrir hversdagsleg myndefni þá eru þetta myndir sem byggjast á rök- réttri innri samsetningu þar sem raðað er upp möguleikum og samspili geometríska eininga. Myndin Uppstill- ing er ágætt dæmi um hvernig lista- maðurinn einfaldar hversdagslegt um- hverfi í geometrískan formheim. Það verður því fróðlegt að sjá hvort lista- maöurinn nálgist abstraktionina enn frekar og hvort hans fígúratífa reynsla eigi eftir að gefa honum endurnýjað sjónarhorn á hugtakiö abstraktion. Abstrakt listmálari Guðmunda Andrédóttir er abstrakt- málari, sem markað hefur sér nokkuð þröngt svið þar sem hún hefur leitað og gert athyglisverðar rannsóknir á rými, línu og nokkrum formgerðum. Síðast- liðinár hafa málverk hennar einkennst af hreyfi- og flatarmöguleikum hring- formsins, sem átti eftir að ala af sér bylgjuformin, sem í senn voru lifandi en þó ávallt bundin á myndflötinn. Við finnum enn þessar rannsóknir hjá listakonunni, en auk þess hafa komið inn í myndverk hennar, eins og t.d. Rökkur nýir rythmar, línur með öra hreyfingu sem endurtekin er yfir myndflötinn. Þessi „línurit" gefa myndverki Guðmundu dýnamískara yfirbragð, sem skemmtilegt verður að fylgjast með í hinni nákvæmu úr- vinnslu listakonunnar. Þorvaldur Skúlason Þorvaldur Skúlason kemur enn einu sinni fram með endurnýjaðar og heil- steyptar myndir. Hann hef ur fjarlægst hin hvössu flugform sem liðu gjarnan yf ir djúpt myndrýmið. Hann vinnur nú með myndbyggingu utan um einn eða fleiri kjarna. Það er sem formhreyfing fyrri mynda listamannsins hafi verið u n b TH f b K v li u lí S ei n a 0 Þ ú: ir li Rökkur "82 aftír Guðmundu Andrósdóttur. hlýir rythmar eru komnir inn i myndverk listakonunnar sem fengið hafa dýnamiskara yfirbragö. Rauðasandsrima '82 eftír Kristján Davíðsson. Hér grundvallast málverkið á samhljómun lita og óendanlegri hreyfingu sem listamaðurinn gefur ákveðið streymi. Málverk "82 eftír Þorvald Skúlason. Það er sem formhreyfíng fyni mynda listamannsins hafi verið heisluð é myndfletinum sem nú elur af sér magn- aða spennu milli hringforma og boglína. beisluð á myndfletinum. En við þaö skapast ákveðin spenna milli hring- formanna eða milli hringformanna og boglínanna sem umleika þau. Þessi spenna er síöan mögnuö með því að „lýsa upp" litinn umhverfis línur og form. Þannig framkallast viss „víbra- tion" sem þó er ávaflt hugvitsamlega beisluð. Þessi sería gaf áhorfendum gott tækifæri til að kynnast fjölda úrlausna á einni formhugmynd. KariKvaran Karl Kvaran sýndi f jögur stór mál- verk og sýndu þrjú þeirra okkur athyglisverðar breytingar hjá lista- manninum. Karl sem ávallt hefur unnið með skýrt afmörkuð form og afgerandi litaandstæður, vill nú gefa litnum nýjar sjónrænar víddir. Þetta gerir hann með því að grisj'a yfirborö myndarinnar með hvitum lit, sem um leið hleypir i gegn hógværum lit- brigðum. Teikningin sem hefur ávallt verið allsráðandi í myndverki lista- mannsins hefur dregist inn í hvítt heildarf ormið sem dreift er yf ir mynd- flötinn. En þessi verk eru langt frá því að vera einlitamyndir því listamaður- Stormur '82 eftir Jóhannas Jáhannesson. Ustamaðurinn hefur mikið unnið hálf-lifræn form en undlrstrtkar nú þessa náttúruupplifun mað fíariægum sjóndeildarhring.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.