Dagblaðið Vísir - DV - 14.09.1983, Side 15

{SW.H.'Siaw.'irrqsíS! »rfi;n>'X!-«iwmy vn
DV. MIÐVIKUDAGUR14. SEPTEMBER1983.
Menning
Menning
Jökull Jakobsson, leikrítaskáldiö
vinsæla, fæddist á Norðfirði 14.
september 1933 og hefði því orðið
fimmtugur í dag, hefði hann lifað.
Hann var aðeins átján ára, þegar
hann sendi frá sér fyrstu skáldsög-
una, Tæmdur bikar. Það var upphaf-
iö aö afkastamiklum ríthöfundar-
ferli. Þegar hann lést, 25. apríl 1978,
hafði hann skrifað fimm aðrar skáld-
sögur, tíu leikrit í fullri lengd fyrir
svið, tíu einþáttunga og útvarpsleik-
rit, fjögur sjónvarpsleikrit, allmarg-
ar smásögur og þrjár ferðabækur.
Hann hafði gert fjöldann allan af vin-
sælum útvarps- og sjónvarpsþáttum,
skrífað margar greinar í tímarit og
blöð og þýtt skáldsögur og leikrit.
Fyrsta leikrit hans, Pókók, var
frumsýnt í Iðnó 1961 og fékk sæmi-
legar viðtökur. En næsta ár, 1962,
kom Hart í bak, sem öölaðist meiri
vinsældir en áöur voru dæmi til og
markaði tímamót í íslenskri leiklist-
arsögu.
,,Áður höfðu að vísu komið fram
mjög vinsæl íslensk verk,” segir
Sveinn Einarsson, sem á leikhús-
stjóraárum sínum kynntist Jökli vel,
„til dæmis Kjarnorka og kvenhylli
Agnars Þórðarsonar og Deleríum
búbonis þeirra Múlabræðra. En þau
voru fá og strjál. Með Hart í bak
hefst samfellt tímabil sem enn stend-
ur, þar sem bitastæð leikhúsverk
koma á hverju ári, eftir innlenda höf-
unda semkunna að skrifa.”
Krufði samtíð sína
og vandamál hennar
.Þriðia leikrit Jökuls var Sjóleiðin
til Bagdad Síðan komu Sumariö ’37,
Dómínó, Kertalog, Klukkustrengir,
Herbergi 213 (eða Pétur Mandólín).
Siðasta verk sem hann fylgdist með
æfingum á var Sonur skóarans og
dóttir bakarans (eða Söngurinn frá
My Lai) og loks var leikritið 1 ör-
uggri borg sýnt nokkru eftir að hann
lést.
„Jökull Jakobsson... varð einna
fyrstur til þess af íslenskum leikrita-
skáldum aö vinna sum verka sinna í
leikhúsinu sjálfu í samvinnu við leik-
ara og leikstjóra. I öllum verkum
sinum gengst hann af fullri alvöru
undir það hlutverk að reyna að skapa
lifandi leikhús, sem gegni þeirri
sjálfsögðu skyldu aö kryfja samtíð
sína og vandamál hennar,” skrifar
Fríða A. Sigurðardóttir í bók sinni,
Leikrit Jökuls Jakobssonar, sem út
kom 1980.
Hún segir ennfremur: „Allt frá
Hart í bak kveður við þann tón, sem
fylgir höfundi æ síöan... Það er tónn
fullur sársauka og angistar, sem
kveður um einangrun og sambands-
leysi manneskjunnar, um veruleika-
flótta yfir í drauma og hugaróra, en
jafnframt um leitina að lífsverðmæt-
um.”
Jökull var fyndinn rithöfundur, oft
kaldhæðinn. Þó var hann í aðra rönd-
ina mjög rómantískur og viðkvæm-
ur. Hann var af borgarastétt, faðir
hans prestur og föðurbróðir hans
ráðherra. Eins og Fríða bendir á (i
sinni ágætu bók) leitast Jökull í
verkum sínum við að sýna heim betri
borgara, kryfja h' nn og afhjúpa.
Hann leitar að nýjum heimi en finnur
hann ekki. Hann trúir hvorki á kenni-
setningar né „isma.” I verki eins og
Kertalog er aöalpersónan ung
stúlka, Lára, sem lent hefur á geö-
veikrahæli. En í raun er hún heilli og
sannari en „normala” fólkið. Hún
verður táknmynd andlegs heilbrigðis
sem ekki er pláss fyrir í spilltum
heimi.
Margar persónur Jökuls, ef ekki
flestar, skortir afl til að hrinda
draumum sinum í framkvæmd. Oft
eru þær eins og innilæstar í frysti-
kistu borgaralegra hefða. Þær þora
ekki að taka þá áhættu að reyna að
brjótast út.
Þar fór höfundurinn sjálfur aðra
leið. Hvað sem mönnum finnst um
dramatískt ris og þunga í verkum
þans, og um slikt eru ævinlega skipt-
ar skoðanir, þá lagði hann sjálfur allt
undir. Hans eigið líf var stöðug leit
og kannski sársaukafyllra en nokk-
urt verka hans. En eins og segir í
einu leikrita hans: ,,Að visu eyðist
kertið og bráðnar — en það logar. . .
hugsiði bara út í þetta: manneskjan
stafar frá sér birtu, af því líf hennar
eyðist.” -ihh.
Um þessar mundir er verið að gera kvikmynd eftir siðustu skáldsögu Jökuls,
Skilaboð til Söndru. (Leikarar: Bessi Bjamason og Benedikt Árnason.
Staður: Naustið.).
Fleur (Edda Björgvinsdóttir): Og hvert ferð þú?
Oli (Slgurður Sigurjónsson): Við förum eitthvað___þangað til við komum í
eitthvert lítið pláss — vlð getum kannski fengið okkur fáeinar hænur ... og
skektu til að róa á til fiskjar...
(Úr Sonur skóarans og dóttir bakarans.)
ti
15
HÖFUM TIL ÚTLEIGU
fyrír fundahöld, árshátíðir og einka-
samkvæmi glæsilegan veitingasai að
Trönuhrauni 8.
TESS,
SÍMI 51845 EFTIR KL. 13.
ATHUGIÐ!
Vegna mannlegra mistaka var röng yfirfyrirsögn á þessari
auglýsingu í blaðinu í gær. Þar stóð á Hvolsvelli, en á að vera á
Hellu.
Dvalarheimili
áHeUu
Tilboð óskast í að steypa upp kjallara viðbygging-
ar dvalarheimilisins Lundar, alls um 520 fm.
Einnig skal leggja lagnir. Verkinu skal að fullu
lokið 15. apríl 1984.
Útboðsgögn verða afhent á skrifstofu vorri, Borg-
artúni 7, gegn 1.500 kr. skilatryggingu.
Tilboð verða opnuð hjá Innkaupastofnun ríkisins
þriðjudaginn 26. september 1983 kl. 11.00.
INNKAUPASTOFNUN RÍKISINS
BORGARTÚNI 7 SÍMI 26844 PÓSTHÓLF 1441 TEIEX 2006
í^f Ryóvarnarskálinn
Sigtúni 5 — sími 19400
býður bifreiðaeigendum upp á:
Vélaþvott
Undirvagnsþvott
Undirvagnsryðvörn
Endurryðvörn
Ryðvörn í gólf
Venjulega ryðvörn
Ryðvörn á vörubíla og rútur
Ryðvörn á strætisvagna
Góð aðstaða tryggir góða vinnu
Pantiðtíma.

R ð
Ryóvarnarskalmn sjgtúni 5
Sími 19400
NVT DfiNÍSHDLM
Innritun og upplýsingar
í síma 52996 alla daga vikunnar
frá kl. 10—19 (10—7).
Reykjavík:
Safnaðarheimili Langholtskirkju,
Sólheimum.
Hafnarfjörður.
Iðnaðarmannahús Hafnarfjarðar,
Linnetstíg.
TAKMARKAÐ
ERf
HVERN
TÍMA._____________
Kennsla hefst mánudaginn 26. september.