Dagblaðið Vísir - DV - 19.07.1985, Side 13

DV. FÖSTUDAGUR19. JULI1985.
13
Kjamfóðursjóður
og markaðurinn
Um síðustu mánaðamót var gefin
út reglugerð sem felur í sér stór-
fellda hækkun á kjarnfóðurgjaldi og
nemur það nú 130% á innfluttar
fóðurblöndur.
Aðgerðum þessum er fyrst og
fremst ætlað að styrkja stöðu kinda-
kjötsframleiðenda í samkeppni
þeirri sem þeir standa í við fram-
leiðendur annarra kjöttegunda.
Þeim er einnig ætlað að bæta
rekstrarstöðu graskögglaverk-
smiðja víðs vegar um land, þrátt
fyrir að nýleg könnun bendi til að
skynsamlegast sé að draga verulega
úr framleiðslu þeirra eða hætta
henni alveg, vegna þess að stærsti
hluti framleiðslukostnaðar á gras-
kögglum er fólginn i innfluttri orku
sem notuð er til að knýja verk-
smiðjurnar áfram. Framleiðslu-
kostnaður á graskögglum er víða um
helmingi hærri en CIF-verð á kjam-
fóðri, komnu í höfn hér á landi.
Ráðamenn átta sig
ekki á breyttum
neysluvenjum
Sú stefna sem landbúnaðar-
ráðherra hefur nú beitt sér fyrir
mun, ef ekki verður gerð breyting á,
valda stórkostlegum hækkunum á af-
urðum svína- og aiifuglabænda. Þeir
ráðamenn, sem beita sér fyrir að-
gerðum sem þessum, virðast ekki
gera sér neina grein fyrir þeirri
þróim sem átt hefur sér stað á
siðustu árum hvað varðar breyttar
neysluvenjur þjóðarinnar, hvað þá
aö reynt hafi verið að koma til móts
viðóskirneytenda.
Á árunum 1983 til 1984 var heildar-
kjötneysla hér á landi á mann 67,2
kg. Þar af var neysla á kindakjöti
44,6 kg, en ekki nema 5,3 kg af svína-
kjöti og 3,3 kg af alifuglakjöti.
Hvergi í nálægum löndum er
neyslumynstur á kjöti í líkingu við
það sem hér hefur tíðkast, enda hafa
stjómvöld, með landbúnaðar-
ráðherra og Framleiðsluráð land-
búnaðarins í broddi fylkingar, reynt
að koma í veg fyrir að óskir neytenda
nái fram að ganga í þessum efnum.
Þessir aðilar hafa í sameiningu beitt
sér fyrir álagningu kjamfóðurgjalds
og annarra álaga á þær kjöttegundir
sem neytendur hafa óskað eftir í
meira mæli nú hin síðari ár. Aögerðir
þessara aðila hafa m.a. komið fram í
stórkostlegum tilfærslum fjármuna
frá svína- og alifuglabændum til
nautgripa- og alveg sérstaklega
sauðfjárbænda.
Endurgreiðslur úr
kjarnfóðursjóði
Á síðasta ári vom heildartekjur
kjamfóðursjóðs um 158 milljónir
króna, og hefur verið áætlað að um
helmingurinn sé kominn frá svína-
og alifuglabændum, eða um 79
milljónir kr. Af þessum 79 milljónum
vom endurgreiddar 500 þúsund
m „Því bændur og forystumenn
^ þeirra verða að gera sér grein
fyrir því að framleiðsla og sala á land-
búnaðarafuröum verður ávallt að taka
mið af markaðsaðstæðum.”
HÖRÐUR
HARÐARSON
SVÍNABÓNDIOG
RITARI SVÍNARÆKTAR-
FÉLAGS ÍSLANDS
krónur til að efia ráðunautastarf í
svínarækt. Allar aðrar tekjur kjarn-
„Sú stefna sem landbúnaðar-
ráðherra hefur nú beitt sér fyrir
mun, ef ekki verður gerð breyting
á, valda stórkostlegum hœkkunum
á afurðum svína- og alifugla-
bænda."
fóðursjóðs, að frádregnum inn-
heimtukostnaði og kostnaði vegna
víxla og verðbréfa, voru þannig
millifæröar og endurgreiddar til
nautgripa- og sauðfjárræktar, eða
alls um 157 milljónir kr.
Það má því öllum ljóst vera að
svína- og alifuglabændur eru þving-
aðir til aö taka með í verðlagningu á
afurðum sínum stóran hluta af
kostnaði sem hlýst af offramleiðslu á
kindakjöti.
Á hinn bóginn hafa bændumir í
þessum sömu búgreinum orðið að
bera sjálfir allt tap sem orðið hefur
vegna tímabundinnar offramleiðslu
á þeirra afurðum. Má m.a. benda á
að í byrjun síðasta árs lækkuðu svina-
bændur verðskrá sína um 20% í
nokkrar vikur. Arangurinn af þess-
ari lækkun varð sá að birgðir, sem
safnast höfðu upp, seldust og síðan
hefur framboð og eftirspurn haldist í
hendur og engar birgðir hlaðist upp.
Enda gera svínabændur sér fulla
grein fyrir því að ef framleiðslan fer
fram úr því sem markaðurinn þolir
verður ekki hægt að tryggja þeim
skráð verð fyrir afurðir þeirra.
I beinu framhaldi af tímabundinni
verðlækkun á síðasta ári sótti stjórn
Svínaræktarfélags Islands um
endurgreiðslur úr kjarnfóðursjóði að
upphæð 4,1 millj. kr., hliðstætt því
sem gert hafði verið undir svipuðum
kringumstæðum vegna uppbóta á
sauðf jár- og nautgripaafurðir.
Þessari beiðni hafnaði
Framleiðsluráö landbúnaðarins, en
samþykkti um svipað leyti að endur-
greiða 10,7 miEjónir króna á fram-
leitt nautakjöt, innan hámarks, árið
á undan. Á sama tíma og nautakjöts-
framleiöendur fengu sendar ávísanir
frá Framleiðsluráði, hlóðust upp
birgðir af nautakjöti, og óneitanlega
'vaknar sú spuming hvort ekki heföi
veri eðlilegra að nota þessa endur-
greiðslu til að lækka verð á nauta-
kjöti í tiltekinn tíma og losa þar með
um mestu birgðimar í stað þess að
greiða 10,7 miiljónir kr. í uppbót á
verðlagningu sexmannanefndar.
Aðgerðir landbúnaðarráð-
herra gætu orðið sauðfjár-
bændum til tjóns
Ef áfram verður haldið á sömu
braut verður þess ekki langt að bíöa
að aðgerðir þær sem nú hefur verið
gripið til, og ætlaö er að styrkja sam-
keppnisaðstööu sauðfjárbænda,
muni snúast gegn þeim sjálfum og
veröa þeim til óbætaniegs tjóns. Þvi
bændur og forystumenn þeirra verða
að gera sér grein fyrir því aö fram-
leiðsla og sala á landbúnaðaraf-
urðum verður ávallt að taka mið af
markaösaöstæðum, auk þess sem
bændur þurfa að eiga gott samstarf
við hagsmunasamtök neytenda og
vera ávallt tilbúnir að laga fram-
leiðslu sina að óskum neytenda eins
og þær eru á hverjum tíma.
A þann hátt verður best tryggt að
landbúnaður haldi áfram að vera
einn helsti burðarásinn í
þeirri viðléitni að halda sveitum
landsins í byggð.
Hörður Harðarson.
LIGGUR FRAMTÍÐ ÍSLANDS
í HEILNÆMIFISKFITU?
n? „I eina máltíð fyrir alla
Bandaríkjamenn þarf u.þ.b. 50.000
tonn af fiski.”
Nýlega lauk í Reykjavík ráðstefnu
vísindamanna frá niu löndum um
fituefni fæðunnar og rannsóknir á
þeim. Það sem vakti hvað mesta
athygli af þeim einstöku málefnum,
sem fyrir voru tekin, var samsetning
fiskfitu og lýsis og áhrif þeirra á
hjarta- og æðasjúkdóma. Rann-
sóknir prófessors Sigmundar Guð-
bjamarsonar, verðandi rektors, voru
örugglega eitt það allra merkileg-
asta sem rakið var á ráðstefnunni,
þrátt fýrir aö að saman væru komnir
helstu vísindamenn heims á þessu
sviði, a.m.k. fulltrúar flestra
merkari hópa rannsóknamanna utan
Japans.
En fjölmiðlum fannst þetta ekld
merkilegt þing. Það er sjálfsagt
ósanngjarnt að almenningur og þá
almennir fréttamenn geri sér grein
fyrir því hvaða þýðingu það hefur
fyrir Islendinga og íslenskt efna-
hagslif ef fiskur og lýsi verða viöur-
kennd hollustufæða sem eykur lífs-
líkur manna, lengir lifið. Og þó má
það kallast undarlegt að íslensk
„stórblöð”, sem eytt hafa blaðsíöu
eftir blaðsiðu í það að fjalla um
líftæknidrauma næstu alda skuli ekki
nota tækif ærið og auglýsa svona stór-
mál rækilega með fréttaflutningi.
Fréttaflutningur hér innanlands
hefur áhrif til þess að upplýsa menn
um hollustu fiskfitu. Og það þarf
BJÖRN
D AG B J ARTSSON,
ALÞINGI8MAÐÚR
FYRIR
SJÁLFSTÆDISFLQKKINN
enginn að segja mér þaö að fiskselj-
andi, sem trúir því eða veit það aö
fiskneysla lengir lífið, sé ekki betur í
stakk búinn til starfs síns.
Fiskneysla í
Bandaríkjunum
Milljónir, tugir milljóna, Banda-
rfkjamanna fæðast, auka kyn sitt og
deyja án þess að borða nokkurn tím-
annfisk. „Meöalfjölskyldan” banda-
riska borðar sem svarar einni fisk-
máltíð hálfsmánaðarlega, eða rúmlega
6kgá mann á ári. Til einföldunar er
hægt að hugsa sér að önnur hver
bandarísk fjölskylda borði aldrei fisk
en hinar einu sinni i viku. I eina mál-
tíð fyrir alla Bandaríkjamenn þarf
u.þ.b. 50.000 tonn af fiski. Þessar
tölur gefa hugmynd um hvaö það
gæti þýtt fyrir fiskverð og sölumögu-
leika ef það yrði viðtekin vísindaleg
staðreynd, sem almenningur tæki
alvarlega, aö aukin fiskneysla yki
líkur á löngu lífi og góðri heilsu. Allt
tal um gæði og vöruvöndun er að
sjálfsögðu af hinu góða fyrir fisk-
verslun og hefur reynst okkur drjúgt
i gegnum tíðina. En mér segir svo
hugur um að þegar lífhræddir
Ameríkumenn og Evrópubúar,
hrjáðir af menningarsjúkdómum,
uppgötva lífskraft og lækningamátt
fiskfitunnar muni það valda byltingu
í eftirspurn og verði á fiskafurðum
sem haft getur ómetanlega þýöingu
fyrir okkur. Við þurfum að beita
allri okkar áróðurstækni og fjölmiðl-
un til þess að þessar góðu fréttir
komist til skila og við megum ekki
láta tækifæri eins og ráðstefnuna um
daginn fara ónotuð hjá garði.
Hvaða ráð eru tiltæk?
Það er auövitað svo að við hér úti á
Islandi höfum ekki sérlega greiðan
aögang aö heimspressunni, og
svipaða sögu er að segja um sam-
félag vísindamanna og vísindabók-
menntirnar. Þó er liklegt að rann-
sóknir prófessors Sigmundar hafi
þegar auðveldað öðrum íslenskum
vísindamönnum að fá hljóð á þessum
vettvangi vísindastarfseminnar.
Þess vegna er rétt að leggja aukna
áherslu á að þeir íslenskir vísinda-
menn, sem stundað hafa eða stunda
vilja rannsóknir á fiskfitu og áhrifum
hennar, séu styrktir tU þess og jafn-
framt hvattir til að birta niðurstöður
sínar sem víðast erlendis.
Islensk fyrirtæki, til dæmis Lýsi
hf., hafa þegar lagt fé í tilraunir og
rannsóknir á þessu sviði. Það er
bráðnauðsynlegt að þau fái þá lána-
fyrirgreiðslu sem þau þurfa í því
skyni. Millistigið milli vísindarann-
sókna, þar sem unnið er með dropa í
tilraunaglösum og verksmiðjufram-
leiðslu í tonnatali, vill sorglega oft
gleymast. Tilraunaframleiðslan er
óhjákvæmilegt þrep sem oft kostar
mikla peninga.
Fjölmiðlar og fréttamennska
gegna afskaplega þýðingarmiklu
hlutverki nú á dögum. Það að upp-
lýsa Islendinga er auövitað
þýðingarmikið, eins og áður sagði,
en hitt er líka ljóst að ýmsar fréttir
úr íslenskum fjölmiðlum rata sína
leið út í heim. Skemmtilega
skrifaðar fréttir eða frásagnir um
framúrskarandi langlífi Islendinga
og Japana, mestu fiskætuþjóða
heims, vekja vafalaust athygli.
Fleira má sjálfsagt tína til og rétt
er að hvetja til samstarfs við aðrar
þjóðir sem áhuga hafa á aukinni
fiskneyslu. Til að sýna að ekkert er
nýtt undir sólinni og að sannleikur-
inn var ekki uppgötvaöur í gær skal
hér að lokum vitnað í kafla úr Fjall-
kirkju Gunnars Gunnarssonar sem
líkast til er skrifaöur fyrir einum 60
árum.
„Það fólk sem þið þekkið er tólgar-
ætur, nærist aðallega á floti, en tólg
storknar í æðunum, heftir heilastarf-
ið — það gerir lýsið ekki, ekki lýsið.
Lýsið, börnin góð, ratar rétta boðleið
viðstöðulaust, seigla og árvekni sigla
í kjölfarið, árangurinn: útsjónar-
semi.” ' Bjöm Dagbjartsson.