Dagblaðið Vísir - DV - 22.05.1986, Side 14

14
DV. FIMMTUDAGUR 22. MAÍ 1986.
Frjálst, óháð dagblað
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELiAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og ÓSKAR MAGNÚSSON
Auglýsingastjórar: PÁLL STEFÁNSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjóm, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiðsla, áskrift,
ÞVERHOLTI 11, SlMI 27022
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð: HILMIR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Askriftarverð á mánuði 450 kr.
Verð i lausasölu virka daga 45 kr. - Helgarblað 50 kr.
Vegasérþarfir víki
Skiljanlegar eru sérþarfir vegaverktaka og sam-
gönguráðherra. Verktakana sárvantar verkefni í
lægðinni eftir framkvæmdastorm margra ára. Og ráð-
herrann dreymir um að verða leiðtogi „þjóðarátaks“ í
vegagerð. Hvorir tveggja veifa freistandi tilboðum.
Fyrst buðust verktakar til að útvega á innlendum
markaði lán handa ríkinu til þessa átaks. Þar með
þyrftu skattgreiðendur og ríkið ekki að borga fram-
kvæmdirnar fyrr en seinna. Og stjórnmálamenn vilja
gjarna fljúga núna, en borga síðar, - löngu síðar.
Enda varð samgönguráðherra mjög hrifinn. Hann sá
fyrir sér lausn á miklum erfiðleikum í samkeppni sinni
við aðra ráðherra um afar takmarkað fé ríkisins. í
þeirri samkeppni hafa hinir einmitt litið öfundaraugum
til vegafjárins og reynt að höggva af því hlut.
Greindir menn og Þjóðhagsstofnun sáu þó, að málið
var ekki svona einfalt. Mikil þrengsli eru á innlendum
lánamarkaði. Ef verktökum tækist með gylliboðum
vaxta að yfirbjóða ríkið og aðra lánshungraða í landinu,
yrði að sjálfsögðu þeim mun minna eftir handa öðrum.
Samkvæmt þessum upprunalegu hugmyndum hefði
þjóðarátakið falist í, að framkvæmdir í landinu hefðu
ekki aukizt, heldur hefði vegagerð aukizt á kostnað
allra annarra framkvæmda. Slíkt ójafnvægi fram-
kvæmda væri þjóðhagslega afar óhagkvæmt.
Eftir að þetta varð ljóst, kom fram ný hugmynd, sem
samgönguráðherra hefur gert að sinni. Hún felst í, að
væntanlegar verðlækkanir á benzíni verði frystar.
Menn haldi áfram að borga núgildandi verð, en ríkis-
sjóður taki mismuninn til að borga þjóðarátakið.
Þessi leið er þægileg að því leyti, að benzínnotendur
verða síður æfir yfir nýrri skattheimtu, ef þeir þurfa
ekki að greiða hærra verð, heldur missa eingöngu af
verðlækkun, sem þeir eru ekki búnir að fá í hús. Frysti-
skatturinn verður sennilega ekki tiltakanlega óvinsæll.
Auk þess hefur hún þann kost að draga úr því, að
menn fari að nota meira benzín. Hún dregur þannig úr
gjaldeyriskostnaði þjóðarinnar. Hátt benzínverð hefur
á undanförnum árum dregið úr eftirspurn um allan
heim og einmitt valdið verðhruninu, sem við nú njótum.
En þetta er ekki eina hlið málsins. Frysting benzín-
verðs hvetur til verðbólgu. Ef verðið fær að lækka í
friði, hefur það góð áhrif á vísitölur með því að vega
upp á móti ýmsum öðrum liðum, sem fara hækkandi.
Benzínlækkun mun stuðla að núverandi vinnufriði.
Enn verra er, að frystingin mundi auka spennuna í
atvinnulífinu. Þegar eru fyrir fleiri lausar stöður en
fólk er til að fylla. Slík umframeftirspurn stuðlar í sjálfu
sér að verðbólgu. Ef þjóðarátakið bætist ofan á, er lík-
legt, að verðbólgan fari aftur á fulla ferð.
Fylgjendur þjóðarátaksins veifa kenningum um, að
vegagerð sé afar hagkvæm, því að tækin séu til og as-
faltverð sé lágt um þessar mundir. En hliðstæðum
kenningum má einnig halda fram um hinar afar nytsömu
athafnir, sem yrðu að víkja fyrir þjóðarátakinu.
Þess ber líka að gæta, að svokallaðir útreikningar á
hagkvæmni í vegagerð hafa reynzt afar villandi. Reynsl-
an sýnir, að hagkvæmni hefur verið og er enn verið að
reikna inn í margs konar vitleysu og jafnvel hreina
ævintýramennsku, oft í þágu stjórnmálamanna.
Hagsmunir vegaverktaka og samgönguráðherra eru
skiljanlegir, en ættu þó að víkja fyrir þeim þjóðar-
hagsmunum, að verðlækkun benzíns fái að vera í friði.
Jónas Kristjánsson
Heilsugæsla og
heitir pottar
í lögum um heilbrigðisþjónustu nr.
59 frá 1. júní 1983 er ákvæði til
bráðabirgða þar sem segir: „Heilsu-
vemdarstarf samkvæmt lögum nr.
44/1955 sbr. lög nr. 28/1957 skal hald-
ast óbreytt frá því sem er við gildi-
stöku laganna, þar til heilsugæslu-
stöðvar hafa verið skipulagðar til
þess að annast það, en þó ekki leng-
ur en til ársloka 1984.“
Óánægja
sveitarstjórnarmanna
í árslok 1984 og 1985 hafa þó verið
flutt sérstök írumvörp til að fresta
gildistöku þessa bráðabirgðaákvæð-
is í Reykjavíkurlæknishéraði og
heilsugæsluumdæmum í Kópavogi,
Garðabæ og Hafiiarfirði. Þær ástæð-
ur, sem gefiiar hafa verið fyrir
þessari fi-estun, eru að forsvarsmenn
sveitarstjóma á höfuðborgarsvæð-
inu töldu ýmis tormerki á því að
koma heilsugæslukerfinu á. Þessi
óánægja sveitarstjómarmanna með
nýsamþykkt lög um heilbrigðisþjón-
ustu varð til þess að heilbrigðisráð-
herra skipaði nefnd þ. 29. jviní 1984
til þess að endurskoða ákvæði áður-
nefndra laga og ennfremur að kanna
reynslu og kostnað af rekstri heilsu-
gæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu.
Nefhdina skipuðu Davíð Á. Gunn-
arsson og var hann formaður
nefndarinnar, Hilmar Björgvinsson,
Jón Gauti Jónsson, Katrín Fjeldsted,
Kristján Guðmundsson og Lúðvík
Ólafeson.
Niðurstöður
nefndarinnar
Nefhdin hefúr nú skilað niðurstöð-
um sínum í skýrslu sem afhent var
heilbrigðisráðherra í ágúst 1985.
Þessum niðurstöðum hefúr þó ekki
verið dreift enn eða þær gerðar opin-
berar. í skýrslunni er að finna ýmsar
mikilvægar upplýsingar um kostn-
aðarþætti og hagkvæmni almennrar
heilsugæslu á svæðinu svo og ýmsar
aðrar upplýsingar sem nauðsynlegt
er að komist til almennrar umræðu
áður en þær verða úreltar.
Niðurstöður nefhdarinnar eru m.a.
þær að reynsla af heilsugæslustöðv-
um og þjónustu þeirra sé góð.
Ennfremur, að rekstur þeirra á höf-
uðborgarsvæðinu sé kostnaðarlega
hagstæður borinn saman við önnur
rekstrarform og heilsugæslustöðvar
á landsbyggðinni.
Bráðlæti borgar-
stjórnarmeirihlutans
Það skýtur því óneitanlega skökku
við þegar meirihlutirm í borgarstjóm
leggur ofurkapp á að þvinga í gegn
tilraunaskipulagi í heilsugæslu nú á
síðustu dögum fyrir kosningar.
Fimmtudaginn 15. maí var sam-
þykktur í borgarstjóm samningur
milli Heimilislæknastöðvarinnar hf.
við Álftamýri og Heilsuvemdar-
stöðvarinnar. í samningi þessum er
Heimilislæknastöðinni ætlað að
sinna heilsuvemd og heimahjúkrun
fyrir íbúa í Háaleitis- og Laugames-
hverfi gegn greiðslu úr borgarsjóði.
Engin rök eða forsendur háfa verið
lagðar fram til að réttlæta að slíku
tilraunaskipulagi sé komið á né
heldur nokkuð það sem sýnir að það
sé hagkvæmara en það rekstrarform
sem þegar hefur verið samþykkt á
Alþingi í lögum um heilbrigðisþjón-
ustu.
Ljóst er að inargar mismunandi
skoðanir em á því hvemig best væri
að skipuleggja heilsugæslu á höfuð-
borgarsvæðinu og er umræða um
þau mál einungis skammt á veg
komin. Þó er víst að einkareksturs-
form á heilsugæslu ermjög umdeilt.
Upplýsingar um ýmsa þætti
heilsugæslu, m.a. kostnaðarliði, hafa
ekki legið fyrir en margar þessara
upplýsinga er einmitt að finna í
þeirri skýrslu sem áður var nefnd
en þær hafa ekki enn komist til vit-
undar eða í umræðu þeirra sem um
málið ættu að fjalla.
Stefna og skyldur
heilbrigðisráðherra
Heilbrigðisráðherra hefur nýlega
kunngjört nýja stefnumörkun í heil-
brigðismálum þar sem í meginatrið-
um er lögð rík áhersla á fyrirbyggj-
andi heilsugæslu og heilbrigðis-
fræðslu. Þessi stefnumörkun er gerð
með hliðsjón af átaki Alþjóða heil-
brigðismálastofnunarinnar um
Kjallarinn
Guðrún Agnarsdóttir,
þingkona fyrir samtök
um Kvennaiista.
„Heilbrigði öllum til handa árið
2000“. Er það sannarlega bæði ják-
vætt og löngu tímabært að stjóm-
völd taki upp slíka stefnu.
Uppbygging heilsugæslustöðva er
vissulega í samræmi við slíka stefnu
en hún hefur setið á hakanum hér
á höfúðborgarsvæðinu og má segja
að skipulag heilsugæslu á svæðinu
hafi lengi verið óviðunandi.
Samkvæmt upplýsingum frá
Sjúkrasamlagi Reykjavíkur em nú
um 11.000 Reykvíkingar, 17 ára og
eldri, án heimilislæknis og þá em
böm ekki meðtalin.
Það er þvi áríðandi forgangsverk-
efni að skipuleggja og koma á fót
viðunandi heilsugæslu á höfuðborg-
arsvæðinu.
Slíkt verður hins vegar ekki gert
án þess að viðhlítandi upplýsingar
liggi fyrir í þeirri umræðu sem fram
hlýtur að fara milli allra þeirra er
málið varðar áður en ákvarðanir
verða endanlega teknar.
Það er því brýnt að heilbrigðisráð-
herra leggi fram oþinberlega skýrslu
þeirrar nefiidar sem kannað hefur
reynslu og kostnað af rekstri heilsu-
gæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu.
Ósæmileg
sýndarmennska
Þau flausturskenndu vinnubrögð,
sem beitt hefur verið til að þvinga í
gegn tilraunaskipulagi í heilsugæslu
á síðustu dögum fyrir kosningar,
bera vott um sýndarmennsku og em
ekki vænleg sem grundvöllur að
framtíðarskipulagi í heilsugæslu
höfuðborgarbúa.
Fleiri framkvæmdatáknum hefur
verið hampað þessa dagana, horn-
steinar lagðir, klippt á borða við
opnun langþráðra mannvirkja, t.d.
íbúða fyrir aldraða, heitra potta fyr-
ir sundlaugargesti og fleira mætti
nefna sem vissulega kemur borgar-
búum til góða en allt þetta brambolt
nú ber vott um sýndarmennsku og
betur má ef duga skal.
Enn em um 1100 aldraðir á bið-
lista eftir húsnæði, þörf fyrir dagvist-
arrými handa bömum er afar brýn
og langt frá því að vera fullnægt og
þannig mætti lengi telja.
Það er ekki nóg að sinna þörfum
borgarbúa í maímánuði rétt fyrir
kosningar. Umhyggjan fyrir velferð
þeirra þarf að vera langtum meiri
og stöðugri, annað er ekki sæmandi.
Guðrún Agnarsdóttir.
„Það er ekki nóg að sinna þörfum borgar-
búa í maímánuði rétt fyrir kosningar.
Umhyggjan fyrir velferð þeirra þarf að
vera langtum meiri og stöðugri, annað er
ekki sæmandi.“