Dagblaðið Vísir - DV - 06.07.1987, Síða 10

10
MÁNUDAGUR 6. JÚLÍ 1987.
Útlönd
DV
Blóðið flýtur í Nicaragua
Stríðið í Nicaragua kostar æ fleiri
mannslíf smáríkisins í Mið-Ameríku.
Rúmlega 3000 manns hafa látið lífið
í átökunum það sem af er árinu og,
er það mesta mannfall síðan stríðið
byrjaði 1982.
„Jafnvel þó maður taki tölum um
mannfall með varúð er ljóst að átök-
in mögnuðust og fleiri létu lífið eftir
að Bandaríkin tóku að senda skæru-
liðum contra vopn og vistir," sagði
evrópskur stjómarerindreki við
fréttamann Reuters í Nicaragua.
Contraskæmliðamir fá 100 milljón
dollara aðstoð frá Bandaríkjunum
til að koma stjóm sandinista frá
völdum. Aðstoðin var, að undirlagi
ríkisstjómar Reagans Bandaríkja-
forseta, samþykkt í öldungadeild
bandaríska þingsins á síðastliðnu
hausti. Frá Bandaríkjunum fá
contraskæruliðar allt frá hermanna-
stígvélum til fúllkominna loftvama-
eldflauga.
I ársbyijun tók aðstoðin að berast
skæruliðum og samkvæmt opin-
berum tölum hafa 20 manneskjur
látið lífið daglega síðan þá. Fyrir
þjóð, sem hefúr 3,2 milljónir íbúa,
er þessi daglegi tollur þung byrði.
Samkvæmt tölum stjómarinnar í
Managua, sem ná til 5. júní, hafa
534 stjómarhermenn fallið í stríðsá-
tökunum, tala látinna óbreyttra
borgara er 134 og fallnir contra-
skæmliðar em sagðir 2481. Saman-
borið við mannfall upp á 5119 á öllu
síðasta ári hafa 3149 hermenn,
skæmliðar og borgarar fallið á þeim
sex mánuðum sem liðnir em af árinu
1987.
„Mjúk“ skotmörk
Contraskæmliðar forðast bein
átök við stjómarher sandinista.
Skæmliðar beina spjótum sínum að
svokölluðum „mjúkum" skotmörk-
um og freista þess að veita stjómar-
hemum fyrirsát til að koma
andstæðingnum í opna skjöldu og
draga sem mest úr mannfalli í eigin
röðum.
„Mjúku" skotmörkin er til dæmis
samyrkjubú, samgöngutæki, orku-
ver og vegir og brýr. í lok apríl
síðastliðinn drápu skæmliðar verk-
fræðing frá Bandaríkjunum þegar
þeir gerðu skyndiárás á stíflu sem
Sandinistar fagna sigri yfir Somoza 1979. Reagan einsetti sér að koma þeim frá völdum. Tekst honum það?
Bandaríkjamaðurinn hjálpaði
sandinistum við að byggja.
Markmið contraskæmliða er að
lama efnahag Nicaragua og skapa
óánægju óbreyttra borgara. Skæm-
liðar vonast eftir liðsauka frá
almenningi þegar hann verður
þreyttur á vömskorti og geigvæn-
legri verðbólgu sem geisar í Nic-
aragua.
Um það bil 5000 contraskæruliðar
em nú taldir innan landamæra Nic-
aragua og aðrir 7000 em dreifðir í
nágrannaríkjum landsins. í febrúar
og mars árið 1983 ætluðu contra-
skæmliðar að reyna að ná fótfestu
í Nicaragua og „frelsa“ landsvæði
til geta stofnað ríkisstjóm í landinu
en það tókst ekki. Ekki síðan þá
hafa jafnmargir skæmliðar verið í
landinu. Þeir em þó ekki taldir ógna
að marki stjómarhemum sem í em
75.000 manns.
Contarskæmliðar eiga hauk í
homi þar sem er Reagan Banda-
ríkjaforseti. Reagan telur sandinista
rót alls ills í Mið-Ameríku og hefur
einsett sér að koma ríkisstjóm þeirra
frá völdum. Sandinistar byltu ein-
ræðisherranum Somoza árið 1979 en
Somoza naut stuðnings Bandaríkja-
manna eins og fleiri einræðisherrar
álfunnar hafa gert, bæði fyrr og síð-
ar.
í haust ætlar Reagan að fara fram
á það við þingið að það samþykki
aukna aðstoð við contraskæmlið-
ana, en búist er við að það gangi
treglega að sannfæra meirihluta
demókrata í báðum deildum um
nauðsyn og réttmæti aðstoðarinnar.
Einkum þegar haft er í huga Irans-
málið og eftirleikur þess sem stór-
lega hefur skaðað utanríkisstefnu
forsetans og gert hana ótrúverðuga.
Stjóm sandinista í Nicaragua er
það huggun að Reagan á aðeins eft-
ir eitt og hálft ár í embætti. Það er
þess vegna ólíklegt að hann muni
leysa „vandamálið Nicaragua" eins
og hann lofaði að gera á forsetatíð
sinni.
„Reagan verður ekki forseti þegar
við munum halda upp á tíu ára af-
mæli byltingarinnar árið 1989,“
sagði háttsettur embættismaður i
Nicaragua við fréttamann Reuters.
Ottast um virðingu
krúnufjölskyldunnar
Meðan Diana, prinsessa af Wales,
skemmti sér á Wimbledontennismót-
inu í síðustu viku gekk eiginmaður
hennar, Karl erfðaprins, um stræti
fátækrahverfa Lundúnaborgar og
kynnti sér hagi þeirra sem þau
byggja. Prinsessan flissaði og lýsti
hrifningu sinni á íþróttastjömunum
meðan prinsinn lýsti yfir hneykslan
sinni við fömneyti sitt á niðurlæg-
ingunni sem búin er fátækum
þegnum hans.
Ólíkar áttir
Þessi munur á athöfnum hjóna-
komanna Karls og Díönu eina
dagstund kann að virðast lítilvægur
við fyrstu sýn. Hann er Bretum þó
áhyggjuefiii sem enn ein vísbending
um að krúnuerfingjamir séu óðum
að fjarlægjast hvort annað. Meðan
Karl hefúr mesta ánægju af listum,
tónlist og íþróttum og reynir að
sinna ábyrgð þeirri sem talin er hvíla
á væntanlegum þjóðhöfðingja em
það rokktónleikar, næturklúbbar og
stefiiumót við ógifta karlmenn sem
heilla Díönu.
Prinsessan þykir ábyrgðarlaus,
daðurgjöm og skemmtanafíkin og
hefúr jafnvel gefið tilefiii til þess að
grunsemdir hafa vaknað um
ótryggð. Hefur hún verið bendluð
við bankamann nokkum, að nafni
Philip Dunne, og á að hafa eytt helgi
á sveitasetri hans án tilhlýðilegrar
siðgæðisvörslu.
Elísabet áhyggjufull
Elísabet drottning mun vera
áhyggjufull vegna framferðis prins-
essunnar. Nýlega sá drottningin
ástæðu til að taka Díönu á hvalbein-
ið vegna sambandsins við Dunne og
segja heimildir Elísabetu hafa notað
sama tækifæri til þess að lesa
tengdadótturinni pistilinn varðandi
æskilegt hegðunarmynstur kónga-
fólks.
Díana er þó alls ekki sú eina úr
fjölskyldunni sem gérir drottning-
una órólega. Sarah, eiginkona
Andrew, hertogaynja af Jórvík, þyk-
ir jafntilkippileg í sollinn og prins-
essan. Þær hafa skemmt sér mikið
saman og þykja við slík tækifæri lík-
ari óstýrilátum stelputrippum en
virðulegum fulltrúum- krúnunnar.
Þótt almúgastelpur megi ef til vill
pota með regnhlíf í bakhluta vina
sinna af gagnstæðu kyni, flissa og
fíflast opinberlega og „detta í það“
ef þær vilja þykir slíkt ekki sæma
prinsessum og hertogaynjum. Enda
hafa uppátæki vinkvennanna
tveggja gengið svo langt að breskir
fjölmiðlar, sem forðast yfirleitt slíkt
umtal um kóngafólkið, em famir að
skýra frá þeim.
Þá þykja yngri prinsamir tveir,
Edward og Andrew, ekki stillast með
aldri og þroska eins og vonast hafði
verið til. Nýlega efndu þeir ásamt
Söm og Onnu prinsessu, systur
sinni, til skemmtunar í góðgerðar-
skyni. Skemmtun þessi þótti óvirðu-
leg og kjánaleg og engan veginn
samboðin þeirri ímynd sem Bretar
vilja að fjölskylda þjóðhöfðingja
þeirra haldi.
Svo langt hefur þetta gengið nú
að málið hefur verið tekið upp í leið-
ara dagblaðsins Sundaý Times í
Lundúnum. Leiðarahöfundur lýsti
andúð sinni á hegðun kóngafólksins,
en benti jafnframt á að Elísabetu
drottningu væri ef til vill að ein-
hveiju um að kenna, því hún fengi
unglingunum alls ekki nóg að gera.
Mælti hann með því að þeim yrði
einfaldlega gert að inna af hendi ein-
hver ákveðin störf, sem gætu dregið
athygli þeirra frá skemmtunum og
takmarkað þann tíma sem þeim gefst
til trúðsleikja.
Karl ábyrgur
Það mun þó vera Bretum og
drottningu þeirra nokkur huggun
Elísabet Bretadrottning mun hafa af því þungar áhyggjur að börn henn-
ar og tengdabörn sýna ekki hegðunarmynstur sem sæma þykir kónga-
fólki. Karl erfðaprins mun þó undantekning því hann heldur virðingu
sinni og alvöru að því marki að hinum mun finnast hann leiðinlegur.
að Karl erfðaprins hefur sýnt að
hann er meðvitaður um ábyrgð sína
og leitast við að sinna hlutverki
þjóðhöfðingja af natni.
Af verkum prinsins má ráða að
hann hyggist vera virkur í að veita
ríkisstjóm landsins það aðhald sem
hann getur og ekki hika við að
benda á það opinberlega ef hann
þykist finna brotalöm á starfsemi
hennar.
Ferð Karls um fátækrahverfi
Lundúnaborgar í síðustu viku er
dæmigerð að þessu leyti. Þar lýsti
prinsinn megnustu andúð á þeim
aðstæðum sem fátækustu þegnum
Bretaveldis er gert að búa við. Eink-
um vom það innflytjendur sem hann1
virtist hafa samúð með og benti hann
á að þótt Bretar þættust taka við
þessu fólki til að forða því frá óvið-
unandi aðstæðum í heimalandi þess,
væm því búnar lítt skárri kringum-
stæður í fátækrahverfum Bretlands.
í ummælum hans fólust skýr fyrir-
mæli til Thatcher, forsætisráðherra
Bretlands, um að bæta hag þessa
fólks. Þótt fyrirmælin væm óbein
vom þau eins skýr og ríkisarfi getur
haft ábendingar til stjómvalda.
Hvort Elísabetu drottningu, hugs-
anlega með fulltingi Karls, tekst að
hemja hina „unglingana" getur
tíminn einn leitt í ljós. Bretum þykir
þó þörf á, því þótt væntanlegur kon-
ungur sé ábyrgur getur hegðan
fjölskyldu hans grafið undan krún-
unni, svo að jafnvel grói aldrei um
heilt að nýju.