Dagblaðið Vísir - DV - 07.01.1989, Page 17

LAUGARDAGUR 7. JANÚAR 1989.
17
Stór konsertflygill er í öðrum enda dagstofunnar og á gólfinu eru ekta aust- Á þremur veggjum borðstofunnar, sem er risastór, eru málverk máluð á
urlensk teppi. veggina, eins konar freskur. Húsgögnin, eins og þessi skenkur, eru inn-
byggð og hluti af innréttingu hússins.
á réttum stað því að eftir að hafa
spurt einu sinni til vegar kom í ljós
að við vorum nánast við húsið eða
höllina hennar Þóru.
Húsmóðirin
íslensk í fasi
Húsmóðirin, Þóra Campbell, er ís-
lensk í fari og fasi þó að hún tali
ekki íslensku. Framburður hennar á
íslenskum nöfnum er frábær og hún
segir nafn sitt með íslenskum fram-
burði en notar ekki „th“ tóninn sem
hún hefur þó alist upp við.
Það voru afi hennar og amma sem
fluttust til Vesturheims árið 1886.
Þau voru Jón B. Jónsson, sem í Utah
breytti nafni sínu í John B. Johnson,
fæddur árið 1857 á Öddstöðum í Vest-
mannaeyjum. Amma hennar var Vil-
borg Jónsson, fædd 1855 að Ketils-
stöðum í V-Skaftafellssýslu.
„Afi vildi ekki ganga í kirkjuna
vegna þess að þá var fjölkvæni við
lýði svo að hann tók ekki mormóna-
trúna. Amma undi sér ekki vel
hérna, hún þjáðist alltaf af heimþrá.
Sjóferðin til Ameríku hafði verið
mjög erfið og misstu þau eitt barn á
leiðinni yfir hafið. Það var þriðja
barnið þeirra, sjö og hálfs mánaðar
gamall drengur. Ég held að amma
hafi aldrei náð sér fyllilega eftir
barnsmissirinn. En hversu heitt sem
hún þráði að komast aftur heim til
íslands fór hún þangaö aldrei aftur.“
Amma og afi Þóru settust að í Span-
ish Forks þar sem afi hennar reisti
myndarlegt múrsteinshús sem byggt
var af íslendingum. Hann vann fyrir
járnbrautirnar. Hann lést árið 1930
en Vilborg, amma Þóru, lést árið
1943.
Faðir Þóru, Marinus Either John-
son, var fæddur í Spanish Forks árið
1896. Móðir hennar var Katahie
Holm Árnason, fædd í Winterquat-
ers. Foreldrar hennar voru þannig
einnig íslenskir að ætt og uppruna.
Móðurafi Þóru var Erlendur Árna-
son úrsmiður og móðuramma henn-
ar hét Kate Wild.
Þóra er fædd í Salt Lake City árið
1923, næstyngst fjögurra systkina.
Yngri bróðir hennar lést í æsku en
systur hennar og eldri bróðir komust
til fullorðinsára. Eldri systir hennar
er nú látin en yngri systir og bróðir
eru á lífi og búsett í Salt Lake City.
„Stríðsekkja"
með þrjú böm
Þóra ólst upp í fóðurhúsum og
stundaði nám í verslunarskóla og
fékk vinnu hjá hinu opinbera. Eitt
sinn er hún var í fríi í Arizona á síð-
ari heimsstyrjaldarárunum hitti hún
fyrri mann sinn, Williams. Hann var
flugmaður í hernum og þau gengu
fljótlega í hjónaband. Þau settust að
í Chicago þar sem tvær eldri dætur
þeirra, Shirley og Evelyn, eru fædd-
ar. Maður Þóru var lítið heima því
að hann flaug könnunarflugvélum í
grennd við Okinawa á Kyrrahafi. Er
hún var ófrísk að þriðju dótturinni,
Susan, var maður hennar sendur til
Afríku og fiuttist hún þá til Salt Lake
City til að geta verið í nágrenni við
foreldra sína. Á jóladag 1951 fórst
eiginmaðurinn í flugslysi.
Þóra stóð þá uppi ung ekkja með
þrjár ungar dætur og varð að sjá sér
farborða. Hún fékk vinnu hjá járn-
brautunum eins og afi hennar á
árum áður. Hún bjó hjá foreldrum
sínum til ársins 1954 er hún gat fest
kaup á eigin húsi.
Ástvið
fyrstu sýn
Síðari mann sinn, E.W. Campbell,
hitti Þóra 1959. Þá er hann var í hern-
um á sínum tíma hafði hann hlotið
viðurnefnið „colonel“ eða höfuðs-
maðurinn og Þóra kallaði hann sjald-
an öðru nafni.
„Við hittumst eiginlega á „blind
date“ og ég held að það sé óhætt að
segja að það hafi verið ást við fyrstu
sýn. Þegar við hittumst í annað sinn
bað hann mín,“ segir Þóra um fyrstu
fundi hennar og síðari manns henn-
ar, E.W. Campbells.
„Systir mín þekkti „höfuðsmann-
inn“ og kom á fundi með okkur.
Henni fannst ég hafa grafið mig allt
of mikið með fjölskyldunm og vildi
að ég kæmist eitthvað út að lyfta mér
upp.
Höfuðsmaðurinn hafði misst kon-
una sína fimm mánuðum áður og
átti tvö börn en móðir hans hugsaði
um heimilið fyrir hann.
Þegar við hittumst í annað sinn bað
hann mín. Ég vildi ekki giftast hon-
um strax því að ég var nýbúin að
steypa mér í skuldir, hafði keypt
nýtt gólfteppi fyrir 1000 dollara!
Hann hélt nú ekki að það væri til
fyrirstöðu og sagðist skyldi hjálpa
mér að greiða gólfteppið og við gift-
um okkur skömmu seinna,“ sagði
Þóra.
Þau Þóra og „höfuðsmaðurinn"
áttu bæði heima í húsi sem stóð við
Yale götu í Salt Lake City þegar þau
kynntust. Síðar keyptu þau annað
hús við sömu götu og loks fyrir 27
árum bauðst þeim aö kaupa húsið
sem þau búa nú í, enn við sömu göt-
una, og þar hafa þau búið síðan.
Höfuðsmaðurinn og Þóra eignuð-
ust fjögur börn, Kimberley er gift og
fjögurra barna móðir. David er að
ljúka námi en vann við mormónatrú-
boðið á íslandi um tveggja ára skeið.
Hann er kvæntur og á eitt barn.
Yngstu dæturnar Christine og Heat-
her eru enn við háskólanám og bú-
settar í foreldrahúsum. Fimm börn
áttu þau samtals fyrir, hún dæturnar
þrjár og hann tvö börn.
Húsið við Yale götu nr. 1360 var því
síst of stórt fyrir fjölskylduna þegar
hún settist að þar en eins og áður
sagði eru herbergin í húsinu hvorki
meira né minna en 22 talsins og það
ekki nein smáherbergi. í dagstofunni
stendur konsert-flygill í öðrum end-
anum. Vanalega tekur shkt hljóðfæri
upp meginhluta þess herbergis sem
það stendur í. En ekki hjá Þóru. Stof-
an er svo stór að þú tekur varla eftir
því að þar standi stóreflishljóðfæri.
í borðstofunni, sem einnig er risa-
stór, eru handmálaðar myndir felld-
ar inn í viðarklæðningu á veggjum.
Hluti af húsgögnunum virðist til-
heyra innréttingunni í borðstofunni
sem er öll hin vistlegasta. Þóra getur
hæglega dúkað borð fyrir 24 matar-
gesti án þess að um nokkur þrengsli
sé að ræða.
Á gólfunum eru ekta austurlensk
teppi sem fylgdu er Þóra og höfuðs-
maðurinn keyptu húsið á sínum
tíma.
Eitt vakti sérstaka athygh okkar
og það var hve eldhúsið í þessu mikla
húsi var lítið. Það var varla mikið
stærra en eldhús í litlum leiguíbúð-
um en hins vegar var þar „anrettu-
herbergi“ sem algengt var í stórum
húsum fyrr á öldinni. Húsið, sem í
senn er bæði stórt og virðulegt, ber
þess fá merki að hafa verið byggt um
aldamótin önnur en þau að við bygg-
ingu þess hefur ekkert verið til spar-
að og því síðan verið á þann veg við
haldið að fáir fara fram hjá því án
þess að veita þvi eftirtekt sakir glæsi-
leika.
Síðustu árin sem foreldrar Þóru
voru á lífi bjuggu þau hjá henni.
Móðir hennar lést 1968 en faðir henn-
ar ekki fyrr en 1975.
Líf mormóna-
konunnar
Þóra hefur verið mormóni frá
barnæsku en rösklega helmingur
íbúa Utah-ríkis játar mormónatrú.
Maður hennar, „höfuðsmaðurinn“,
vann sem trúboði á sínum yngri
árum og dvaldi þá í tvö ár á Nýja-
Sjálandi. Allan sinn starfsaldur, að
styrjaldarárunum undanskildum,
var hann bókhaldari hjá útvarps-
stöð. Eftir að hann lét af störfum fyr-
ir aldurs sakir hóf hann gerð minnis-
blokka í kjallaranum og er það heil-
mikil starfsemi. Hann er einnig hátt-
settur innan kirkjunnar og er þar
aRa sunnudaga frá því eldsnemma
um morguninn og stundum fram að
kvöldmat.
Þóra fer einnig í kirkju á sunnu-
dögum. Kirkjan er snar þáttur í lífi
mormóna og í hverri viku er boðið
upp á alls kyns nám í hagnýtum
fræðum hvað varðar heimilishald,
barnauppeldi, leirkerasmíð og list-
málun. Safnaðarfólki er gefinn kost-
ur á að hlusta á heimsfræga fyrirles-
ara og listamenn sem koma og miðla
af list sinni og fróðleik. Loks er boðið
upp á sérstaka kennslu í gerð hinna
frægu quilt-teppa en það eru teppi
sem búin hafa verið til í Bandaríkj-
unum frá upphafi byggðar þar.
Mormónateppin eru fræg fyrir falleg
mynstur og góða handavinnu. Slík
teppi er hægt að kaupa í handa-
vinnu- og listmunaverslunum og
kosta þau allt upp undir þúsund doll-
ara stykkið.
Vill fá íslendinga
í heimsókn
Þóra þekkir ekki mikið til fjöl-
skyldu sinnar á íslandi, að minnsta
kosti ekki nóg til þess að hafa náiö
samband við hana. En hún þráir að
hitta íslendinga og fá þá í heimsókn
til sín.
„Ég vil endilega fá íslendinga í
heimsókn hingað til mín. Mig langar
til að sýna þeim hvað vestrið hefur
upp á að bjóða. Hér höfum við allt
sem hugurinn girnist. Menningarlíf
er hér afar fjölbreytt með listsýning-
um, sinfóníuhljómleikum og heims-
frægum kórum. Hér er hægt aö fara
í ein bestu skíðalönd í Bandaríkjun-
um aö vetri til og á sumrin er hægt
að njóta þess að vera úti í náttúr-
unni. Dalurinn okkar og fólkið er
vinalegt og veðrið er mjög gott.
Sumrin okkar eru heit en þurr svo
að það er gott að leita skjóls við
skuggsæl tré. Veturnir eru harðir,
með miklum snjó, en mér finnst dá-
samlegast að upplifa árstíðaskiptin,"
sagði Þóra.
Þessi íslenska mormónakona, sem
hefur aldrei til íslands komið, á sér
þá ósk heitasta að geta ferðast þang-
að einn góðan veðurdag. Við kvödd-
um Þóru og fjölskyldu hennar með
loforði um að koma aftur í heimsókn
einhvem tímann seinna. Það verður
engin kvöð að uppfylla það loforð því
að mikið er að sjá í Salt Lake City
og nágrenni sem ekki vannst tími til
að gera yfir eina helgi.
Klassík
Háskólabíó fimmtudaginn 5. janúar, kl.
20.30
Stjórnandi: Páll P. Pálsson, píanóleikari
Guðmundur Magnússon
Verk eftir Mozart, Beethoven og Stra-
vinski
Ef nefna ætti einn þátt tónlistar-
innar, sem hvað mestum breyting-
um tók í stílbyltingu klassíska
tímabilsins, er það sennilega hryn-
urinn. Til einföldunar má segja að
hljómakerfið sé hin stóra uppgötv-
un barokksins en hrynurinn það
sem mest þróaðist hjá klassísku
tónskáldunum.
Algengast er að nota orðið aðeins
um hljóðfall í laglínu. í raun tekur
hrynur líka til dæmis til þess
hversu tíð hljómskipti, tónteg-
undaskipti eða blæbreytingar eru
í tónverki.
Þessir þættir orka á skynjun okk-
ar á hryn verks. Þeir valda því
hversu oft geislar þessum him-
neska krafti af verkum Mozarts.
Þeir útskýra jafnframt að það er
aðeins í takmörkuðum skilningi
sem segja má að einfold popptónlist
sé hrynrík eða rytmísk.
Hæla má sinfóníunni fyrir vel
valin verk á efnisskrá þessara tón-
leika. Sinfónía í C eftir Stravinskí,
sem leikin var eftir hlé, var rýni
tuttugustu aldarinnar í klassíska
tímabilið. Það birtist fyrir hlé í for-
leik Mozarts að Töfraflautunni og
fyrsta píanókonsert Beethovens.
Það hefur lengi tíðkast meðal
gáfumenna í Evrópu að fjargviðr-
Guðmundur Magnússon píanó-
leikari.
ast yfir klassískum hneigðum Stra-
vinskís og svikum hans við hug-
sjónina eða nauðsynina að end-
urnýja tónmálið.
Nauðsynleg ómstríða
Hvað sem um það má segja sést
mönnum oft yfir þau listrænu
markmið sem hann náði í nýklass-
ískum verkum sínum, að hvaða
leyti hann var samt sem áður á
undan sinni samtíð.
Fyrir honum er ómstríðan litræn
(sic) nauðsyn, hún er sprotfin af
hljóminum sem verkið á að hafa
og fær sjálfkrafa þegnrétt í hversu
stórri formbyggingu sem vera skal.
Og það er aldeilis enginn tregi
tengdur henni.
Stravinskí er svo fullkomlega
samkvæmur sjálfum sér í notkun
ómstríðra hljóma að orðið ómstríð-
an verður algert rangnefni. Hér er
bara um sérstakan og heilsteyptan
blæ að ræða.
Nokkuð skorti á að sinfóníu-
hljómsveitin næði þeirri hrynrænu
reisn sem efnisskráin bauð upp á.
Sinfónía Stravinskís byijaði vel
en svo þvarr mönnum móður þegcir
á leiö.
Píanókonsert Beethovens byrjaði
heldur of hægt. Það var skemmti-
legt að heyra í nýjum íslenskum
________________Menning
píanóleikara, Guðmundi Magnús-
syni. Hann má vel við frammistöðu
sína una, sýndi ágæta tækni en
kannski ekki nógu ákveðnar skoö-
anir á verkinu.
Óviss samleikur
Ekki þekkti ég kadensuna. Hún
var ágætlega leikin en helsti of
löng. Aherslur píanósins í upphafi
rondókaflans voru eitthvað á reiki,
óhentugt í dansættuðu stefi.
Leikgleði hljómsveitarinnar var
ekki eins og best gerist og samleik-
ur píanós og hennar stimdum
óviss.
Full ástæða er til að gefa Guð-
mundi gaum sem konsertpíanó-
leikara. Menn vaxa gjaman við
traust sé þeim treystandi. Guð-
mundur virðist til margs vís.
Sinfóníuhljómsveitin mun og fá
mörg tækifæri til að sýna þann
mátt sem hún býr yfir.
AI