Þjóðviljinn - 28.03.1976, Síða 2

Þjóðviljinn - 28.03.1976, Síða 2
2 StÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagur 28. mars 1976 Umsjón: Vilborg Harðardóttir. I. Nú þegar kvennaárið er liðið, leiða margir hugann að þvi, hvað hafi unnist og hvert framhaldið verði. Þótt engar stórvægilegar eða áþreifanlegar breytingar hafi átt sér stað, hefur þó verið stigiö mikilvægt skref i átt til jafnréttis, meö alþjóölegri viðurkenningu á þeirri staðreynd að hlutur kynj- anna er ekki jafn i heiminum. Islenskar konur sýndu með þátttöku sinni i aðgerðunum 24. Vart þarf að kynna áhugafólki um jafnréttismál höfund eftirfarandi greinar, Gerði óskarsdóttur, skólastjóra í Neskaupstað, sem verið hefur virk í baráttu rauðsokka allt frá upphafi og oft túlkað málefni hinnar nýju kvenfrelsishreyfingar bæði hér á síðum Þjóðviljans og á öðrum vettvangi. I eftirfarandi grein opnar Gerður umræðu um at- riði, sem dálítið hefur verið að brjótast um í hluta hreyf ingarinnar að undanförnu og áreiðanlega á eftir að valda talsverðum deilum, þ.e. hvort jafn- rétti sé nægilegt, einsog málum er komið, eða hvort tímabundin forréttindi kvenna séu nauðsynleg til að jafna metin. Gerður G. Óskarsdóttir: Áaö berjast fyri r for- komi jafnt fram sem karla, svo viðfangsefni verksins og boð- skapur varði jafnt stúlkur sem drengi og bæði kyn þekki þar sjálfan sig og sin vandamál. Kennslubókahöfundar og kenn- arar þurfa að vera sér vel með- vitaðir um misréttið, hvar það leynist og hvernig má berjast gegn þvi. Á meðal þeirra endur- hæfinganámskeiða kennara, sem haldin eru af Kennaraháskóla ís- lands á hverju sumri, þurfa að vera námskeið i meðferð jafn- réttismála, þar sem kennarar verða bæði þjálfaðir i breyttum viðhorfum til nemenda út frá þessu sjónarmiði og búnir undir að fara i jafnréttisnámsefni með nemendum, sem tengt væri öðr- um samfélagsíræðum. Mismunandi einkunna- takmörk? t sambandi við framhaldsnám réttindum kvenna um sinn? okt. sl., að þær gera sér grein fyr- ir þvi, að þær eru misrétti beittar. Nú þarf ekki lengur að eyða orku i að opna augu þeirra fyrir stað- reyndunum, — þær eru vaknað- ar! Verkefnin framundan eru að draga misréttið fram i dagsljósið hvar sem það leynist og siðan að neyta allra bragða til þess að út- rýma þvi. Jafnframt þarf að upp- örva og þjálfa konur markvisst til átaka og fá þær til þess að trúa á sjálfar sig. t þeirri baráttu verður hlutur karla ekki siður mikilvæg- ur. Ekki uppörvandi Á vettvangi Sameinuðu þjóð- anna var gerð samþykkt á sl. ári um að næstu 10 ár skyldu notuð til útrýmingar misréttisins alls staðar þar sem þvi verður við komið. Hvað gerum við islending- ar i þessum efnum á árunum 1976—1985? Við skulum ekki láta okkur dreyma um, að þatta gerist sjálfkrafa frekar en aðrar úrbæt- ur. Hindranirnar i veginum eru erfiðari en það. Konur hafa misréttið stöðugt fyrir augunum, þær sjá kynsystur sinar fyrir sér lægra settar en karla. Finna að störf þeirra eru lægra metin til launa og störfum þvi skipt i karla- og kvennastörf. bær heyra að fram hjá þeim er gengið um stöðuveitingar. Þær eru alltaf i minnihluta á fundum og i nefndum og ekki er tekið tillit til skoðana þeirra, þegar mikil- vægar ákvarðanir eru teknar. Þær fáu sem sitja fundi með körl- um þora ekki að tjá sig af ótta við - að hafa ekki vit á málunum. Aftur • á móti tala konur á kvennafund- um eða þar sem konur eru i meirihluta. Kynin hafa nefnilega ekki vanist þvi að vinna saman. Konum er ljóst, að til þess er ætlast að þær vinni þjónustuhlut- verkin á heimili og i f jölskyldu, og að aðrar vonir eru bundnar við stúlkur heldur en drengi. Siðast en ekki sist horfa þær upp á það, að kona þarf aö vera meðalkarl- manni langtum fremri, eigi hún að vera metin til jafns við karl- menn i starfi. Þetta er ekki uppörvandi. bað þarf sterkan einstakling til þess að standast þessa raun og hafa i sér þor og kjark til þess að berjast gegn henni. Við getum ekki ætlast til sliks af öllum konum. Forréttindi til að ná jatnrétti? Hér þurfa markvissar aðgerðir að koma til eigi einhverjar veru- legar breytingar að verða. Hin svonefnda nýja kvennabar- átta hefur hingað til verið alger- lega á móti öllum forréttindum kvenna. Baráttan hefur beinst að jöfnum réttindum karla og kvenna. En að undanförnu hefur sú hugmynd stöðugt gerst áleitn- ari á huga minn, að þetta sé ekki raunhæft. Konum verði að búa viss timabundin forréttindi svo jafnrétti veröi náð. Karlmenn hafa hingað til notið forréttinda fram yfir kvenfólk, hvernig væri nú að snúa þessu við á nokkrum sviðum næstu 10 árin og veita konum ýmis forréttindi fram yfir karla i þeim tilgangi að jafna muninn og uppfylla þannig okkar skerf i 10 ára baráttu Sameinuðu þjóðanna til jafnréttis kynjanna? Margur hneykslast sjálfsagt á hugmyndum um forréttindi kvenna, en mér er spurn, hvað er þá hægt að gera, sé á annað borð vilji fyrir jafnrétti? 1 sambandi við atvinnulifið gætu opinberir aðilar, riki og sveitarfélög, hætt að kyngreina starfsheiti og lagt niður þann ósið að auglýsa sérstaklega eftir karli eða konu i starf. Jafnvel mætti banna með lögum slikar auglýs- ingar. Utan við almenna kjarasamn- inga gæti a.m.k. hið opinbera hækkað öll hefðbundin kvenna- störf um launaflokk eða launa- flokka (t.d. fóstrur, hjúkrunar- fræðinga, ljósmæður, hreingern- ingarfólk, ritara og simaverði), bæði til þess að sýna i verki að þessi störf eru metin til jafns við önnur störf og til þess aö fá karla til þess að vinna þau (öllum ætti að vera ljóst hve mikils virði væri t.d. að fá karla i fóstrustétt). Hver er vilji verka- lýðshreyf ingarinnar? öðru máli gegnir um einkaaðil- ana. Þeir framkvæma sjálfsagt seint kauphækkanir i þessum dúr. bað er þeim i hag að nýta konur sem ódýrt vinnuafl og varavinnu- afl. En hér reynir á verkalýðs- hreyfinguna, hversu hörð hún yrði i baráttunni fyrir hækkun tekna þeirra lægst launuðu og hvort hún vill fórna einhverju fyr- ir konurnar. Þær þurfa að sjálf- sögðu að berjast sjálfar, en þær eiga ekki að þurfa að standa einar i þeirri baráttu. Við stöðuveitingar ætti hið op- inbera að gera sér það að reglu um sinn að láta konu ganga fyrir um starf, sæki karl og kona um, sem talin eru hafa sömu hæfileika til að gegna þvi. Hér er i raun að- eins um umsnúning að ræða. Karlar hafa haft þessi forréttindi hingað til. Aukin félagsleg þjón- usta er skilyrði Koma verður upp dagheimilum fyrir öll börn frá vissum aldri, sem þess þurfa. Þar þarf að koma til rikisframtak og menn verða að venja sig af barlómi um kostnað við slik heimili og sifellt nag um að „með þeim sé borg- að”. (Það er lika dýrt að malbika götur og þar er „borgað með” einkabilnum. Þaðer eins „borgað með” ibúum einbýlishúsa, þar sem i slikum hverfum þarf að leggja og halda við mun lengri leiðslum og lengri götum að með- altali á ibúa. Að ekki sé talað um meðgjöf með skólum og sjúkra- húsum). Lita þarf á dagheimili sem hverja aðra skóla (sbr. að i sum- um löndum er skólaskylda mun fyrr en hér t.d. i Bretlandi við 5 ára aldur) og búa vel að þeim og starfsfólki þeirra svo þau geti unnið það uppeldisstarf, sem ætl- ast er til af þeim. Aðra félagslega þjónustu þarf einnig að efla eins og t.d. heimil- ishjálp við aldraða, mötuneyti I skólum og á vinnustöðum o.s.frv. Jaf nréttisnefndir Koma þarf upp jafnréttisnefnd- um i öllum sveitafélögum og veita þeim fé til starfa. Við skulum vona að þær megi svo leggja nið- ur að 10 árum liðnum. Sama gild- ir um jafnréttisnefnd á vegum rikisins. Hlutverk þeirra er að gera úttekt á stöðunni, gefa út fræðsluefni, kanna vilja kvenna til opinberra framkvæmda og margt fleira en ekki slst er hlut- verk þeirra að vera vakandi og stöðugt á verði fyrir öllu misrétti (t.d. um launamismunun eöa stöðuveitingu). Sjálfstæöir skatt- greiðendur Leiðrétta verður það óþolandi ástand sem nú rikir i skattamál- um og leita leiða til að konur verði sjálfstæðir skattgreiðendur. Þær leiðir fyndust eflaust ef vilji væri fyrir hendi, en mega þó ekki vera þannig aö þær verði til að snúa þróuninni við og draga úr vilja kvenna til atvinnuþátttöku. Mér dettur i hug t.d. prósentuskattur einsog útsvarið samfara hækkuð- um barnalifeyri sem kæmi i stað 50% frádráttarins nú. Þáttur f jölmiðla Gera þarf rikisfjölmiðlum út- varpi og sjónvarpi skylt að huga sérstaklega að jafnri þátttöku karla og kvenna I fréttaflutningi, umræðum og skemmtiefni næstu 10 árin, til þess að vekja athygli kvenna og karla og einkum barna og unglinga, á að kynin eru jafn- miklum hæfileikum búin og skoð- anir og viðhorf beggja jafnverð- mæt. Otvarpiö þarf að leita að kvenfréttamönnum, það þarf að setja sér það mark að hafa jafn- margar konur og karla i umræðu- þáttum, fréttamenn þurfa að leita jafnt eftir skoðunum kvenna og karla, þegar þeir fara með hljóð- nema á vettvang, reyna þarf að hafa hlut kvenlistamanna sama og karllistamanna og lengur mætti telja. Banna á auglýsingar i sjón- varpi, sem sýna misrétti eða halda við hefðbundinni hlut- verkaskiptingu kynjanna. Agætt væri að jafnréttisnefnd rikisins dæmdi um hæfni auglýsinga (ath. auglýsendur ' vilja auglýsa og mundu þvi beygja sig undir slikar hömlur). Skólarnir mikilvægir bá er komið að skólunum. 1 reglugerð með grunnskólalögun- um þarf aö semja ýtarlega áætlun um það, hvernig þvi jafnrétti verður náð, sem i lögunum segir að rikja eigi i skólum. Það þarf að útrýma kynskiptingu, sem enn viðgengst i ákveðnum náms- greinum (handavinnu, iþróttum og heimilisfræðum). Allar námsbækur þarf að endurskoða með tilliti til jafnrétt- is og hefðbundinnar hlutverka- skiptingar kynjanna. 1 sögu- kennslubókum þarf að draga fram hlut kvenna i framvindu sögunnar og þróun þjóðfélagsins, i lestrarbókum og málakennslu- bókum þarf að breyta útliti og stöðu kvenna, sem eilift er stillt upp með svuntu og eru eingöngu i heimilisstörfum, þrátt fyrir þá staðreynd að meira en helmingur kvenna vinnur utan heimilis, i bókmenntakennslubókum þarf að velja sögur og ljóð jafnteftir kon- ur sem karla (þar er af nógu að taka). Einnig þarf aö gæta þess að aðalpersónur séu jafnt konur sem karlar og að viöhorf kvenna þarf að útiloka kynskiptingu i fjölbraut, hafa t.d. ekki sérstaka braut, sem beinist að hefðbundn- um kvennasförfum eins og ritara- og afgreiðslustörfum eða snyrt- ingu. Hvetja þarf konur til þess að fara út i undirbúningsnám undir störf, sem nú eru hefðbundin karlastörf. Einnig að beina strák- um i kvennastörf. 1 sambandi við háskólanám vil ég benda á fordæmi frá D.D.R., þar sem aðsókn er mjög mikil i alls kyns tækninám. Þar sem ein- kunnatakmörk eru notuð til þess að tempra aðgang að slíku námi komast stúlkur inn með lægri einkunn en strákar. Þarna eru viðurkenndir uppeldislegir for- dómar umhverfisins, sem leiða til mismunandi undirbúnings kynj- anna. (Hvað skyldu karl læknar og læknastúdentar hér segja, ef konur þyrftu lægri einkunn á prófum i læknadeild til þess að fá að halda áfram? Er ekki hætt við að þeir myndu óttast um kjörin: — þvi fleiri konur, þvi lægra kaup! Er hér kannski ráð til þess að mjókka bilið milla lækna og annarra stétta!) Hvað gerir sósíaliskur stjórnmálaf lokkur? Gaman væri að lokum að velta þvi fyrir sér, hvernig 10 ára jafn- réttisáætlun sósialisks stjórn- málaflokks liti út. A öllum fram- boðslistum til alþingis og sveita- stjórna ætti að reyna eftir megni að stilla konum og körlum upp til skiptis. En það er ekki hægt að kippa fólki óundirbúnu til slfkra starfa. Þaö þarf að ala konurnar upp, fela þeim áður alls kyns störf og hvetja þær til þátttöku og ekki sist til þess að sýna hinum ýmsu málum áhuga og setja sig inn i þau.l öllum nefndum á vegum flokksins eiga að sitja jafnmarg- ar konur og karlar (jafnvel fleiri konur). Pólitiskt uppeldi fer ekki sist fram þar. Þetta mætti ge^a i stað þess að hrúga slikum störf- um alltaf á sömu mennina, sem oft eru hlaðnir öðrum störfum fyrir. En með þessu sitja þeir i vegi hinna, sem þyrfti að þjálfa. A fundum á að fá konur til að hafa framsögu jafnt og karla og fela þeim sem oftast íundarstjórn. , Framhald á bls. 22

x

Þjóðviljinn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.