Þjóðviljinn - 18.03.1979, Blaðsíða 13

12 SIÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagur 18. mars 1979
Sunnudagur 18. mars 1979 ÞJÓÐVILJINN — SIÐA 13
30. mars 1949 gerðíst Island aðili aö Nató. Þann dag'
hófst nýr kafli i sjáífstæðisbarjttu þjóðarinnar, barátt-
an gegn aðild að striðsbandalagi heimsvaldasinna/ su
barátta sem enn er háð undir kjöroröinu ISLAND ÚR
NATO— HERINN BURT. Margir af bestu listamönnum
þjóðarinnar hafa tekið virkán þátt í þessari baráttu allt
frá upphafi. Og nú stendur yfir menningarvika að Kjar-
valsstöðum/ fjórða menningarvikan sem Sarotök her-
stöðvaandstæðinga gangast 'fyrir.
þlÓÐVILIINI<
RŒYKVIKINGAR HOTMXLA HMNÁMM
FJÖLMENNASTI ÚTIFUNDUI
SEM HÁLDINN HEFUR VERIÐ Á ÍSLANC
Ógleymanlegur einhugur reykvíikrar alþýð
um frelsi og sjálhfaoSi xtfjaraarinnar
Lögreglumenn fyrir framan Alþingishúsiö eftir gasárásina á Austur-
velli 30. mars 1949, þegar meirihluti Alþingis samþykkti inngöngu f
NATO og hundsaöi kröfu um þjóöaratkvæöi.
Sósialistaflokkurinn efndi til mik-
ils útifundar i Lækjargötu 16. mal
1951 til aö mótmæla hernáminu og
þeirri lögleysu, aö þingmenn
hernámsflokkanna þriggja höföu
samþykkt hernámiö á lokuöum
fundi sinum i staö þess aö kalla
Alþingi saman.
A sjötta áratugnum voru samtökin „Friölvst land” stofnuö. A beim vettvanei kom fram hugmyndin um
Keflavikurgöngu voriö 1960. (Jrdráttarmönnum þótti þetta ýmist fifldjörf eöa fiflaleg fyrirtekt, en
gangan reyndist einn eftirminnilegasti atburöur landssögunnar um áratugs skeiö. Hér sést lagt af staö
frá hliöi Keflavikurflugvallar aö morgni 19. júni 1960.
Eftir . hina glæsilegu liöskönnun Keflavikurgöngunnar var ákveöiö aö efna til fundar hernámsand-
stæöinga frá öllu landinu. Myndaöar voru héraösnefndir I öllum sýslum, kaupstöðum og flestum hrepp-
um. Voru i þeim um 1500 manns. Alls komu nær 300 fulltrúar þeirra saman til Þingvallafundar i ValhöII
9. og 10. september 1960. Siödegis þann 10. var svo útifundur viö vestri bakka Almannagjár.
Dagana 3.—-11. mars 1962 var fyrsta Menningarvika Hernámsandstæöinga haldin i gamla Listamanna-
skálanum I Reykjavik. Þar sýndu 20 málarar og 7 myndhöggvarar verk sln, skáld og rithöfundar lásu úr
verkum sinum, flutt voru erindi, samfelld dagskrá og tóniist. Menningarhátið þessi var nokkuö ein-
stæöur viöburður á þeim tfma. Myndin er frá opnun sýningarinnar.
30 ár í NATO
7. mai 1951 sté ódulbúinn bandariskur her ööru sinni á Island. Brátt hófu þeir heræflngar og sjást hér SKrioarekar uti l hrauni meO fisktrönur
f baksýn.
Menningar- og listahátiö her-
stöövaandstæöinga hófst aö Kjar-
valsstööum I fyrradag. Er þetta i
fjóröa sinn sem efnt er til slikra
menningarviöburöa á vegum her-
stöövaandstæöinga.
Fyrsta menningarvikan var
haldin i Listamannaskálanum i
mars 1962. Þá var haldin mynd-
listarsýning, tvær skáldavökur,
tónlist var flutt og tvær sögulegar
dagskrár, og auk þess var flutt
erindi um islenska myndlist.
Næst var farið af stað i mai
1965. Þá far þaö sem Sóleyjar-
kvæöi Jóhannesar úr Kötlum var
frumflutt meö þjóölagatónlist aö
frumkvæöi Péturs Pálssonar.
Einnig voru frumsýnd tvö leikrit:
Jóðlif eftir Odd Björnsson og
Ætlar blessuö manneskjan aö
gefa upp andann? eftir Thor
Vilhjálmsson. Einnig var skálda-
vaka og danssýning, svo og
myndlistarsýning.
Listavaka var haldin 1967 og
stóð hún frá 12. febrúar til 5.
mars. Þá barþað helst tiðinda að
sýndir voru þættir úr leikritinu
Otti og eymd þriöja rikisins eftir
Bertolt Brecht og flutt var ljóöa-
dagskrá með baksviöstónlist eftir
Atla Heimi Sveinsson. Margt
fleira var á dagskrá.
Og nú er fjóröa menningar-
vikan hafin. Hér á eftir verður
greint frá þvi sem á dagskrá
veröur frá og með deginum i dag.
Skáldavaka
1 dag, sunnudag, kl. 14 hefst
skáldavaka i vestursalnum, þar
sem myndlistarsýning hátiðar-
innar stendur yfir. U.þ.b. 25 skáld
og rithöfundar munu þar lesa úr
verkum sinum, og veröur þetta
þvi sannkölluö maraþondagskrá,
sem standa mun framundir
kvöldmatartima.
Hátölurum veröur komið fyrir i
kaffistofunni, og geta menn þvi
skroppiö fram I kaffi án þess aö
missa af neinu.
Aö sögn ólafs Hauks Simonar-
sonar, sem unnið hefur að undir-
búningi dagskrárinnar ásamt
fleirum, hafa slikar maraþondag-
skrár verið haldnar áður, og
jafnan viö mjög góöar undirtektir
og húsfylli.Höfundarnir lesa allir
sjálfir úr verkum sinum, og hefur
hver þeirra 10-15 minútur til
umráöa. Meöal þeirra sem þarna
koma fram eru margir þekktir
rithöfundar, ungir sem gamlir.
Verkin sem þeir þesa úr eru bæöi
i bundnu máli og óbundnu.
Tónlist
annaö kvöld
Annað kvöld kl. 20.30 hefst
tónlistardagskrá, og veröa þá
flutt klassisk verk og kammer-
tónlist. Á dagskrá eru verk eftir
Mozart, Sigurö Egil Garöarsson,
Sigursvein D. Kristinsson, Jónas
Tómasson og Jakob Hall-
grimsson.
Fyrir hlé veröur fluttur
Kvartett fyrir flautu og strengiK.
285 eftir Mozart. Manuela Wies-
ler, Guðný Guðmundsdóttir,
Helga Þórarinsdóttir og Victoria
Parr flytja. Oliver Kentish og
Lawrence Frankel flytja Or dag-
bók hafmeyjunnar eftir Sigurð
Egil Garðarsson og loks er Fylgd
eftir Sigursvein D. Kristinsson,
sem flutt veröur af Sigrúnu
Getsdóttur (sópran), Helgu
Hauksdóttur, Onnu Rögnvalds-
dóttur, Sesselju Halldórsdóttur,
Scott Gleckler og Jóni Sigurssyni.
Eftir hlé kemur Sóley eftir
Jónas Tómasson, en þaö verk
flytja Jón H. Sigurbjörnsson,
Siguröur I. Snorrason, Helga
Hauksdóttir, Katrin Arnadóttir,
Anna Rögnvaldsdóttir og Jón
Sigurösson. Þá syngur Olöf K.
Harðardóttir lagiö Maistjarnan
eftir Jakob Hallgrimsson við
texta Halldórs Laxness. Undir-
leikari er Lawrence Frankel.
Siöasta verkiö á þessari glæsi-
legu dagskrá er svo Kvintett fyrir
klarinett og strengi K. 581 eftir
Mozart. Gunnar Egilsson leikur á
klarinett, en strengina slá þær
Guöný Guömundsdóttir, Kolbrún
Hjaltadóttir, Helga Þórarins-
dóttir og Victoria Parr.
Leiklist
A þriöjudagskvöldiö kl. 20.30
veröur leiklistardagskrá. Þá
munu nokkrir félagar úr Alþýöu-
leikhúsinu flytja þætti úr nýjum
kabarett, sem þeir eru aö æfa um
þessar mundir. Kabarettinn
hefur enn ekki hlotið opinbera
skirn, en gengur undir nafninu
Alþýöukabarettinn i daglegu tali
manna. Höfundur er Húsmóöir i
vesturbænum.
Aöstandendur þessarar dag-
skrár hafa farið heldur dult með
hana — væntanlega til aö auka
spennuna, en af alkunnri þefvisi
sinni hefur blaöamaður þó komist
aö raun um aö þættirnir sem
sýndir verða fjalla að einhverju
leyti um herinn og samskipti
mörlandans viö hann.
Auk kabarettsins flytja alþýöu-
leikarar kafla úr bréfum þysku-
baráttukonunnar Rósu Lúxem-
burg, i þýðingu Hrafnhildar
Schram.
Skáldavaka II
A mibvikudagskvöldið kl. 20.30
kcma skáldin enn til sögunnar. -
Þá veröa bókmenntirnar látnar
rekja sögu herstöðvamálsins allt
frá árinu 1940. Gunnar Karlsson
sagnfræöingur mun tengja text-
ana saman meö örstuttri
upprifjun á meginatriöum.
Kaflarnir sem lesnir veröa eru
m.a. úr verkum Jakobinu
Sigurðardóttur, Steins Steinars,
Tryggva Emilssonar, Vilborgar
Dagbjartsdóttur, Böövars
Guðmundssonar, Svövu Jakobs-
dóttur, Einars Braga, Astu
Sigurðardóttur, Guðbergs Bergs-
sonar og Björns Bjarmans.
Flytjendur veröa Þorleifur
Hauksson, Silja Aðalsteinsdóttir,
Hjalti Rögnvaldsson, Gunnar
Karlsson og þrjár leikkonur úr
Alþýbuleikhúsinu þær Margrét
ólafsdóttir, Gerður Gunnars-
dóttir og Tinna Gunnlaugsdóttir.
Tónlist
Sumariö 1974 var haldin þjóöhátiöá Þingvöllum i tilefni 11 alda afmælis
islandsbyggöar. Nokkrum herstöövaandstæöingum fannst ástæöa til
aö minna þjóöhátiöargesti á hersetuna og reistu mótmælaspjöld á
bakka Almannagjár. Þeir voru snarlega teknir fastir og fluttir til yfir-
heyrslu i Reykjavik. Nokkrir þeirra kæröu þessa meöferö og hafa nú
nýverið fengiö dæmdar táknrænar skaöabætur, merkilegt nokk.
Fimmtudaginn 22. mars kl.
20.30 verða tónleikar þar sem
söngsveitin Kjarabót kemur
fram.
Þessi söngsveit hefur vakið
mikla athygli að undanförnu fyrir
vandaöan og fjörugan flutning á
baráttutónlist. Upphaflega hét
sveitin Nafnlausi sönghópurinn,
en á tónleikum sem nokkrir rót-
tækir sönghópar gengust fyrir i
Félagsstofnun stúdenta nú fyrir
skömmu var tilkynnt aö nafn-
leysið væri úr sögunni og sveitin
kölluö Kjarabót, en þaö nafn á
ekkert skylt viö Þokkabót.
Á laugardaginn kl. 14 veröa svo
haldnir popptónleikar. Þar munu
koma fram þrjár vinsælar popp-
hljómsveitir: Þokkabót, Sjálfs-
morössveitin og Eik.
Hér hefur veriö rakiö þaö helsta
sem á dagskrá veröur aö Kjar-
valsstööum á þessari fjóröu
menningarviku herstöövaand-
stæöinga. Ekki er loku fyrir það
skotiö að fleiri atriöi bætist á dag-
skrána, og verður sagt frá þvi I
Þjóðviljanum þegar þar að
kemur.
—ih
Eftir tvær velheppnaðar Keflavikurgöngur var ákveöiö aö breyta til og efna til Hvalfjaröargöngu um
Jónsmessuna 1962. Þá var talin hætta á, aö islensk stjórnvöld heföu i hyggju aö afhenda Hvalfjörö fyrir
kafbátastöö. Gengiö var frá Hvitanesi, sem var ein helsta herbækistööin I heimsstyrjöldinni. Gengiö var
á tveim dögum og gist I tjöldum á Kjalarnesi.
Seint i mai 1968 var ráösfundur
NATO haldinn I Háskóla tslands.
Stúdentar og aörir hernámsand-
stæöingar mótmæltu þessari
hraksmánariegu misnotkun
háskólans, en hlutu óbliöar
viötökur hjá islensku lögreglunni,
sem sannaöi varnarmátt sinn
áþreifanlega.
Rikisstjórnin, sem mynduö var
sumariö 1971, hafö m.a. á stefnu-
skrá sinni brottför hersins „I
áföngum”. Þegar hernámssinnar
tóku aö óttast, aö einhver áfangi
kynni aö nást, hófu nokkrir þeirra
hina alræmdu VL-undirskrifta-
söfnun. Hér sést. talsmaöur
þeirra krjúpa viö kistu undir-
skriftanna fyrir framan forsætis-
ráöherra og forseta Sameinaös
Alþingis.