Þjóðviljinn - 18.12.1982, Blaðsíða 6

6 SIÐA — ÞJÓÐVILJINN > Helgin 18. - 19. desember 1982
DIOBVIUINN
Málgagn sósíalisma, verkalýös-
hreyfingar og þjóðfrelsis.
Útgefandi: Útgáfufélag Þjóðviljans.
Framkvæmdastjóri: Eiður Bergmann.
Ritstjórar: Árni Bergmann, Einar Karl Haraldsson, Kjartan Ólafsson.
ritstjórnargrein
Umsjónarmaður Sunnudagsblaðs: Guðjón Friðriksson.
Auglýsingastjóri: Svanhildur Bjarnadóttir.
Afgreiðslustjóri: Baldur Jónasson.
Blaðamenn: .Álfheiður Ingadóttir, Helgi Óláfsson, LúðvíkGeirsson, Magnús
H. Gíslason, Ólafur Gíslason, Óskar Guömundsson, Sigurdór Sigurdórsson,
Þórunn Sigurðardóttir, Valþór Hlöðversson.
íþróttafréttaritari: Víðir Sigurðsson.
Útlit og hönnun: Andrea Jónsdóttir, Guðjón Sveinbjörnsson.
Ljósmyndir: Einar Karlsson, Gunnar Elísson.
Handrita- og prófarkalestur: Elías Mar, Gísli Sigurðsson, Guðmundur Andri
_Thorsson.
úr almanakrinu
Auglýsingar: Áslaug Jóhannesdóttir, Sigríöur H: Sigurbjörnsdóttir.
Skrifstofa: Guörún Guðvarðardóttir, Jóhannes Harðarson.
Afgreiðsla: Bára Sigurðardóttir, Kristín Pétursdóttir.
Simavarsla: Sigríöur Kristjánsdóttir, Sæunn Óladóttir.
Húsmóðir: Bergljót Guðjónsdóttir.
Bílstjóri: Sigrún Bárðardóttir.
Innheimtumenn: Brynjólfur Vilhjálmsson, Gunnar Sigurmundsson.
Pökkun: Anney B. Sveinsdóttir, Halla Pálsdóttir, Karen Jónsdóttir.
Útkeyrsla, afgreiðsla og auglýsingar: Síðumúla 6 Reykjavík, simi 8 13 33
Umbrot og setning: Prent.
Prentun: Blaðaprent h.f.
Fjárhagsáœtlun
nýja
meirihlutans
Það hefur verið allútbreidd tíska nú um hríð, að
halda því fram, að enginn munur væri á vinstri og hægri
svo heitið gæti - og síst á vettvangi eins og borgarmál-
um. Nú hefur hinn nýi borgarstjóri Sjálfstæðisflokks-
ins, Davíð Oddsson, lagt fram fyrstu fjárhagsáætlun
sína og minnt menn þar með rækilega á þennan mun.
Pað er frólegt að kynnast því, að lítið verður í reynd
úr fyrirheitum Sjálfstæðismanna um skattalækkanir,
sem töluvert hafa verið viðraðar. Það sem gert er í þeim
efnum kemur fyrst og fremst þeim til góða sem eiga
miklar og dýrar fasteignir. En gefa á 20 miljón króna
afslátt af fasteignagjöldum. Mun sú breyting muna
venjulegan íbúðareiganda litlu eða um það bil 500
krónum - en það er fimm sinnum minna en sá græðir
sem á gott einbýlishús.
En þessi lækkun á skattheimtu, sem er eins og íhalds-
ins er von og vísa af því tagi að hún eflir misrétti frekar
en hitt, veldur því alls ekki að álögur á borgarbúa lækki.
Að slepptum fasteignasköttum mun hinn nýi ogþógamli
meirihluti fullnýta sömu tekustofna og vinstri meiri-
hlutinn gerði og þar fyrir utan mun hann loka fjárhagsá-
ætlun sinni með stórfelldum lántökum. Ekki aðeins í
bönkum, heldur taka Davíðsmenn einnig fé að láni frá
væntanlegum lóðahöfum við Grafarvog, sem verða nú
þeirrar náðar aðnjótandi að fá að borga gatnagerðar-
gjöld fyrirfram í verulegu mæli.
Tuttugu miljónirfá þeir til baka sem eiga húsin - en sú
upphæð er svo tekin til baka rúmlega tvöföld í ýmis-
konar þjónustugjöld, sem hækka á langt umfram verð-
lag á næsta ári.
Eins og Sigurjón Pétursson, borgarfulltrúi Alþýðu-
bandalagsins, benti á í umræðum um fjárhagsáætlunina
í fyrrakvöld, þá eru tæplega fimmtíu miljónir króna
þannig kroppaðar saman af þeim hópi fólks sem nýtir
og þarf að nýta sér samfélagslega þjónustu. Par munar
einna mest um þrjátíu miljónir króna í umframhækkun
á fargjöldum strætisvagna Reykjavíkur sem eiga að
hækka um 45% þann fyrsta janúar næstkomandi. Þá er
gert ráð fyrir 4,3 miljón króna „arðgreiðslum“ frá Hita-
veitu og Rafveitu. Átta miljónir ætlar lið Davíðs að'
hirða með því að hækka stöðumælagjöld um 500%.
Hálfa þriðju miljón vill meirihlutinn taka með nýju
gjaldi sem lagt verður á börn á gæsluvöllum borgarinn-
ar. Hálf miljón verður tekin með verðhækkun á bóka-
safnskortum og 1,3 miljónir vegna hækkunar á sund-
laugamiðum. Og sem fyrr segir: þetta eru allt hækkanir
umfram verðlagshækkanir.
Það mátti lesa það í fréttum af fundinum í gær, að
fulltrúar Alþýðubandalagsins og Kvennaframboðsins
töldu fjárhagsáætlun Davíðs Oddssonar „tíma-
skekkju“: á meðan kaupmáttur minnkar og blikur eru á
lofti í atvinnumálum er félagsleg þjónusta dregin
saman, samneysla af ýmsu tagi gerð dýrari en hún hefur
verið - á sama tíma og eignamenn fá tuttugu miljónir í
lækkuðum fasteignasköttum. Það er kannski full hóg-
værlega til orða tekið að kalla þetta tímaskekkju.
Ráðstafanir af þessu tagi eru miklu fremur sígildar ef
svo mætti að orði komast; þær eru staðfesting á því,
hvaða hagsmunir það eru sem íhaldið ber mest fyrir
brjósti.
-áb
Fram á síðustu ár hafa
greiðslur fyrir þægilegheit, eða
mútur, eins og það kallast á ís-
lensku.ekki verið til siðs á íslandi
nema í mjög litlum mæli, en
kannski dálítið stórt, þá sjaldan
það var gert. Aftur á móti hefur
mútustarfsemi verið lengi
landlæg víða erlendis, einkum þá
eftir því sem sunnar dregur á
hnettinum. Mjög víða eru mútur
svo algengar, að þær þykja sjálf-
sagðar og menn hreinlega kom-
ast ekkert áfram með viðskipti
eða annað í sumum löndum,
nema múta. t>ar heitir þetta líka
greiðsla fyrir þægilegheit.
... en ekki ég
Því er ég að minnast á þetta, að
viðtal við starfsmann Flugleiða
h.f. semstarfaðhefursuðuríNíg-
eríu og skýrði frá mútustarf-
seminni þar hefur farið fyrir
brjóstið á mörgum landanum.
Menn hafa fyllst hneykslun og
spurt eins og börn: Starfa Flug-
leiðir h.f. virkilega svona í Níg-
eríu?
Ég dreg ekki í efa að Flugleiðir
h.f. hafi starfað svona þarna
suður frá, að öðrum kosti hefði
fyrirtækið aldrei fengið neina
samninga, og enda þótt það hefði
fengið samninga, þá hefði það
aldrei getað starfað þar án þess
að greiða mútur. Hér er ekki um
neitt óheiðarlegt að ræða, þegar
tekið er tillit til í hvaða landi starf-
semin á sér stað. í Nígeríu er ekki
óheiðarlegt að þiggja mútur, eða
öllu frekar að heimta mútur til að
láta hjólin snúast. Þetta er bara
svona. Og við þurfum ekki að
fara til Afríku til að verða vör viö
mútur sem sjálfsagðan hlut.
Víðast í Evrópu er þetta svona og
mjög mikið í S-Evrópu. Mér er
einnig tjáð af þeim sem til þekkja
að um alla A-Evrópu verði menn
að múta ef eitthvað á að ganga.
Eitt er hvað mönnum þykir hvim-
leitt og annað er að hneykslast á
því. Svona er þetta og hvort sem
við íslendingar viljuin eða viljum
ekki, verðum við að dansa með,
ef við ætlum að eiga viðskipti við
þessi lönd.
Að múta rétt
Kunnáttuleysi í mútustarfsemi
getur komið sér afar illa í þeim
löndum, sem hún er sjálfsagður
hlutur. Þetta höfurn við fengið að
sjá mjög greinilega undanfarna
mánuði. A meðan íslendingar
hafa varla getað selt pakka af
skreið í Nígeríu, blómstra Norð-
menn á markaðnum. Hvers
vegna? Vegna þess að þeir kunna
að múta og múta rétt. Mér var
sagt af manni sem mjög vel þekkti
Að
múta á
réttum
stöðum
til, að einu sinni þegar erfiðlega
gekk að selja skreið til Nígeríu
hafi íslendingar ætlað múta obbo-
lítið til að liðka fyrir. Gallinn
var bara sá að þeir mútuðu á
röngum stað vegna vanþekkingar
sinnar á kerfinu. Einhver garmur
í miðju kerfinu, fékk seðlana, en
hann hafði bara enga makt til að
koma nokkrum hlut áfram og því
Sigurdór
Sigurdórsso
skrifar
sat allt fast áfram. Það er nefni-
lega ekki sama hverjum er
mútað, né hvernig. Sigurður Ber-
ends, sá frægi okurlánari hér á
árum áður, sagði eitt sinn í við-
tali að sá maður væri ekki til í
heiminum sem ekki væri hægt að
múta, það væri bara ekki sama
hvernig farið væri að. Þetta er
sjálfsagt alveg rétt.
„Við kunnum
allt saman“
þetta
Því lýsti það meira en litlum
barnaskap hjá þeim forráða-
manni skreiðarseljanda, sem rætt
var við í sama blaði og starfsmann
Flugleiða, þegar hann sagði ó-
þarfa fyrir skreiðarseljendur að
vera með mann eða ntenn á sín-
um snærum íNígeríu til að annast
söluna. Menn sem gerþekkja
kerfið. Skreiðarseljandinn sagði
að hann og hans menn kynnu
þetta allt saman og færu öðru
hvoru þarna niður eftir til sölu-
starfa. Auðvitað gengur salan
svona treglega nú, þegar harðnar
á dalnum hjá Nígeríumönnum,
þvf að þessir íslensku „ferðamenn"
sem koma nokkrum sinnum á ári
til landsins, þekkja lítið sem ekk-
ert til þess flókna kerfis sem þar
er í gangi, enn minna til þjóðar-
eðlisins og telja það næstum guð-
last að múta og sé reynt að blóta á
laun, er það gert á röngum stað.
Auðvitað verða skreiðarselj-
endur að hafa menn á sínum snær
um sem gerþekkja kerfið í Níg-
eríu og hafa milli handanna fé til
að múta á réttum stöðum þegar
selja á skreið. Þeim mun lengur
sem við þráumst við að viður-
kenna þetta, þeim mun stærri
hlut missum við af markaðnum,
og endar með því að okkur verð-
ur hreinlega ýtt útaf honum. Það
er ekki til neins að berja sér á
bjóst og segja „við tökum ekki
þátt í neinum óheiðarlegum við-
skiptum" ellegar við segjum „við
kunnum þetta, skiljum þetta og
getum þetta“.
Mútað á móti
Ég dreg ekki í efa að ef mikill
skortur væri á skreið og Nígeríu-
menn sárvantaði hana, þá myndu
þeir reyna að múta mönnum hér
á landi til að selja sér hana. Þá er
ekki átt við opinbert verð á
skreiðinni, heldur yrðu reyndar
beinar mútur til framleiðenda
hér. Þetta myndu Nígeríumenn
telja fullkomlega eðlilegt að
greiða fyrir þægilegheit. Hitt er
annað að vel má vera að Nígerí-
menn krefjist nú svo liárra
greiðslna fyrir þægilegheit, að fs-
lendingar ráði ekki við það ell-
egar að tap yrði á sölunni ef inna
ætti þær af hendi, vegna þess hve
skóinn kreppir að í Nígeríu um
þessar mundir. Um þetta skal
ósagt látið, en um góða og mikla
sölu á skreið verður aldrei að
ræða til Nígeríu fyrr en mútað
verður og á réttum stöðum.
Ég hygg að þeir sem annast
hafa sölu á saltfiski í áratugi til
Portúgal, Spánar og Ítalíu taki
undir þetta með mér, en miðað
við hve vel hefur gengið að selja
saltfisk til þessara landa, virðast
þeir sem hana hafa annast af okk-
ar hálfu, kunna betur til verka en
þeir sem selja skreið til Nígeríu.
Einsbýst ég við að Portúgalir,
Spánverjar og ítalir krefjist ekki
eins mikilla greiðslna fyrir þægi-
legheitin og þeir í Nígeríu. En svo
mikið þekki ég til Spánar, að
þangað hefðu Islendingar aldrei
selt allt það magn af saltfiski, sem
þeir hafa gert, ef einhvern tímann
hefði ekki verið gert vel við
menn, með einhverjum hætti
fyrir þægilegheit. Enda er það og
líka allt í lagi, svona ganga hlut-
irnir fyrir sig í þessum löndum og
hreinlega ekkert við þetta að at-
huga, vegna þess að sinn er siður í
landi hverju.
- S.dór.