Þjóðviljinn - 20.07.1986, Blaðsíða 15

Utvarp

í útvarpsrýni um síðustu helgi
fjallaði einn blaðamaður
Þjóðviljans um öfgakennt
tónlistarval Ríkisútvarpsinsog
átti þá annars vegar við
ofuráherslu Rásar 2 á
vinsældarlista unglinganna og
hins vegar, og sérstaklega, ofur-
ást Rásar 1 á klassískri músík
sem blaðamaður fullyrðir að
þorri fólks hafi ekki gaman af.
Útvarpsrýni þessi varð síðan
tilefni í Klipp Þjóðviljans á
miðvikudaginn þarsem
blaðamanni er klappað
föðurlega á kollirm’af Khppara
og. honum bent á það að sem
betur fer hafi Ríkisútvarpið
fórnað lýðræðíssjónarmiðinu
þar sem tónlist er leikin í réttu
hlutfalli við eftirspurn, hunsað
kvartanir fussandi og sveiandi
hlustenda yfir ölllum aríunum
og haldið sínu striki. Þar með
hafi ríkisútvarpinu tekist að
“stækka" verulega eyrað í
þjóðinni. Þetta hafi eftir allt
saman veriðþjóðinn fyrir
bestu.
Þetta sjónarmið er auðvitað
lýsandi fyrir þá afstöðu að
sjálfskipaðir
menningarsérfræðingar viti
hvað er alþýðunni fyrir bestu og
hvað það er sem hafi mesta
fræðslugildið. Á meðan þessi
rekstrargrundvöllur byggir á
því að stýringin komi frá
sérfræðingaveldinu er annar
rekstrargrundvöllur, jafn
öfgakenndur, sem
einkaútvarpið er rekið á en
hann byggir á stýringu frá
auglýsingamarkaðnum. Þriðji
rekstrargrundvöllurinn, og
auðvitað sá lýðræðislegasti,
byggir á því að koma til móts við
sem flesta og þar með talda
minnihlutahópa með sérþarfir.
Þessu hlutverki hefur
Ríkisútvarpið að mjög
takmörkuðu ieyti sinnt hvað
tónlistarval snertir og þá eru
báðar rásirnar meðtaldar þó
Rás 2 sé mun betri að þessu
leyti. Það er auðvelt að taka
undir með útvarpsrýnara
síðasta helgarblaðs þegar hann
bendir á allar þær tegundir
tónlistar sem sjaldan er send í
loftið en margir hafa gaman af.
Tónlistardagskrá Rásar 1 í
gær ber því ágætlega vitni
hversu einhæft tónlistarvalið er.
Af 7 tónlistarþáttum sem eru á
dagskrá þennan dag eru 5 þeirra
þættir sem snúast um klassíska
tónlista. Aðeinstveimur
þáttum er varið í annan
tónlistarflutning og er annar
þátturinn Lög unga fólksins og
hinn Nýtt undir nálinni. Að
sögn starfsmanns
Tónlistardeildar Rásar 1 er
hlutfall flutnings á klassískri
tónlist þennan dag í samræmi
við það sem gerist aðra daga,
nema um helgar en þá er leikið
meira af klassískri tónlist en
virka daga. Það er athyglisvert
að á meðan um 70% af
mínútufjöldanum sem notaður
var í sérstaka tónlistarþætti
þennan dag, var tileinkaður
klassískri tónlist, þá er líklegt
að aðeins 4-6% hlustenda
Ríkisútvarpsins hafi lagt eyrun
við stóran hluta þessara þátta.
Þessar upplýsingar er að fá í
hlustendakönnun

KRISTIN
ÓLAFSDÓTTIl
Ríkisútvarpsins en þar kemur
fram að þetta sé
hlustendahlutfall
morguntónleika og
síðdegistónleika Rásar 1 árið
1985.
En stefnan er víst að stækka
eyra þjóðarinnar og klassíska
tónlistin virðist vera hin eina
tegund tónlistar sem skapar þau
vaxtarskilyrði. Svo segja að
minnsta kosti þeir sem
skilgreina hvað fjöldanum er
fyrirbestu.
—K.ÓI.
Sjónvarp
Það heyrir því miður til
undantekninga að
sjónvarpsáhorfendum sé boðið
upp á kvikmyndir frá öðrum
menningarsvæðum cn
engilsaxnesku
nágrannalöndunum okkar.
Einstaka sinnum slæðist þó mynd
frá Norðurlöndunum á skjáinn og
svo fáum við okkar vikulega
skammt af öldungnum frá
Þýskalandi og kolkrabbanum frá
Ítalíu. Þaðvarþví
tilhlökkunarefni að setjast fyrir
framankassannsl.
mánudagskvöld og njóta
kvikmyndar frá Ghana.
Nana Akoto er gerð af
leikstjóranum King Ampaw en
Þjóðverjar munu hafa stutt hann
fjárhagslega við gerð
myndarinnar. Sagangreinirfrá
lífinu í litlu sveitaþorpi og er
höfðingi þorpsins, stórkostlega
leikinn af Joe Eyison, miðdepill
frásagnarinnar.
Þó ýmsir lifnaðarhættir
þorpsbúa komi okkur spánskt
fyrir sjónir og okkur finnist
jafnvel hugmyndaheimur þeirra
oft á tíðum einfaldur, ef ekki
barnalegur, þá eru þau vandamál
sem þeir glíma við um furðumargt
lík þeim vandamálum sem
neyslufrík níunda áratugarins á
Islandi glíma við.
Aðal góðs skáldskapar er það
að hann er ekki bundinn
ákveðnum landamærum, heldur
getur hann höfðað jafnt til allra
hvar í heimi sem þeir búa.
Sameiginlegur reynsluheimur
mannanna er það miklu, miklu
stærri en sú sérgæska þjóða og
einstaklinga, sem oftar en ekki
hafa getið af sér stríð til að standa
vörð um þjóðerni ef ekki
hreinræktun kynstofns.
Það stórkostlega við
íslendingasögurnar er ekki
einasta það að nútíma íslendingar
geta skammlaust lesið sér þær til
gagns og ánægju, heldur ekki
síður það að íbúar þorpsins hans
Nana Akoto geta ekki síður
hrifist af frásögnum sagnanna. Sú
kvika sem í sögunum hrærist
höfðar jafnt til allra manna. Það
sama gildir um sögur Halldórs
Laxness, Gunnars
Gunnarssonar, Thors
Vilhjálmssonaro.fl. skálda.
Frásögnin af Nana Akoto á sér
SIGURÐUR Á.
FRIÐÞJÓFSSC
margar hliðstæður í íslenskum
raunveruleika. Sagan af
höfðingj anum, sem hefur í krafti
valdsins gleymt því frá hverjum
valdið er þegið og til hvers er
ætlast að hann noti það.
Árekstrar tveggja kynslóða, þar
sem unga kynslóðin vill reyna
nýjar leiðir og notfæra sér nýja
tækni en rekst á stífni eldri
kynslóðarinnar, sem þykist ætíð
vitabetur.
Nana Akoto hefur þó það fram
yfir suma kollega sína hér upp á
Islandi, að þegar hann sér að
hann hefur gengið of langt tekst
honum þó að snúa við með sæmd,
segir af sér og leyfir nýjum
straumum að njóta sín. Jafnframt
miðlar hann ungu kynslóðinni af
ómetanlegri vitneskju sinni.
„ Auðvitað veit ég hvar vatn er að
finna, það er jú hlutverk
höfðíngjans að vita það.“
Það var nautn að horfa á
sjónvarpiðsl. mánudagskvöld.
Skjárinn færði okkur heim í stofu
lífsbaráttuna í þorpinu hans Nana
Akoto og brúaði þannig þá gjá
sem við löngum höldum að sé
milli okkar og þeirra. Megum við
fá að sjá meira af slíku.
—Sáf
Á leið inn í virkið á Masada. Úr samnefndum myndaflokki.
Sjónvarp
Seilst f
mannkynssöguna
Á nœstunni hefjastýmsir nýir myndaflokkar í sjónvarpinu og er þar
meðal annars að finna nútíma sakamólasögur og sögulega
atburði ó borð við síðustu daga Pompei
Þremur misjöfnum myndaflokkum
lauk nú í vikunni, Kolkrabbanum, Hót-
eli og Þeim gamla. Nú um helgina
lýkur svo þáttaröðinni Aftur til Eden.
Eitt kemur þá annað fer. Það sem
tekur við af þessum myndaflokkum er
að minnsta kosti forvitnilegt, svo ekki
sé meira sagt. Virkir dagar fyrst.
Kolkrabbanum lauk nú í vik-
unni á dramatískan hátt, Cattani,
að rekja upp spillingarvefinn í ít-
ölsku samfélagi. Eins og venju-
lega gefur endirinn tilefni til
framhalds. Nú á þriðjudaginn
tekur hins vegar við breskur
spennuþáttur í átta hlutum, „Arf-
ur Afródítu" (The Aphrodite In-
heritance). Þeir sem höfðu gam-
an af þáttunum „Hver greiðir
ferjutollinn" ættu sjalfsagt að fá
hér eitthvað við sitt hæfi, „Arfur
Afródítu“ er eftir þann sama og
skrifaði handritið að „Hver
greiðir ferjutollinn", Michael J.
Bird. Sá þáttur gerðist á Krít,
„Arfur Afródítu" gerist á Kýpur.
Þar segir frá David nokkrum Col-
lier sem dreginn er inn í atburði
sem hann fær engan botn í, til að
byrja með. Flækjan hefst á því að
bróðir hans hefur lerít í alvarlegu
bílslysi á Kýpur og Collier flýgur
úr tilbreytingaleysinu á Englandi
til Kýpur þar sem hann kemst að
því að bróðirinn er látinn. Hefst
þar með keðja dularfullra at-
burða þar sem Helena nokkur
kemur mikið við sögu. Ef „Arfur
Afródítu" er eitthvað í líkingu við
„Hver greiðir ferjutollinn", má
búast við dægilegri dægrastytt-
ingu.
Eitthvað
stórbrotið
Við sem eigum einhvern veg-
inn erfitt með að loka fyrir imb-
ann, erum sem betur fer laus við
Hótel-lognmolluna á miðviku-
dögum. Það sem við tekur hefur
alla burði til að verða nokkru æsi-
legra og stórbrotnara, nefnilega
„Síðustu dagar Pompei“, sex
miðvikudaga í röð. Það þarf eng-
an að undra þó ítalskir og banda-
rískir sjónvarpsmenn hafi fundið
kjörið efni fyrir miðil sinn í síð-
ustu dögum þeirrar borgar. Það
er Columbia fyrirtækið banda-
ríska og ítalska ríkissjónvarpið,
RAI, sem hafa sett þessa þætti
saman. Þeir eru byggðir á sagn-
fræðilegri skáldsögu Edward
Buller Lytton og leikstýrt af Pet-
er Hunt. Meðal frægra leikara er
að finna fólk eins og Nicholas
Clay, Olivia Ilussey (lék Maríu í
„Jesús frá Nasaret"), Laurence
Olivier, Ernest Borgnine, Franco
Nero og Anthony Quayle. Ást og
pólitík blandast saman með þeim
hætti sem fólk ætti að vera orðið
kunnugt úr þáttum á borð við
„Ég, Kládíus" og „Kristófer Kól-
umbus“. A elskar B, B er of fá-
tæk, C hatast við A, ætlar að
henda A fyrir ljónin ásamt
kristnum en bang, þá gýs Vesúví-
us, líklega í 6. þætti!
Maðurinn sem
spœldi Hitler
Sunnudagarnir, þar er einnig
sótt í mannkynssöguna, fyrst til
tiltölulega nýliðinna atburða.
Um næstu helgi hefst „Sagan af
Jesse Owens“. Paramount færir
okkur sögu íþróttmannsins sem
spældi Hitler. Þær fregnir berast
að vestan að þessir þættir sem
endast fram til 10 ágúst, hafi
slegið út í vinsældum þættina
„Verði laganna", „Dallas“ og
„Hótel“. Það þykir víst nokkuð
gott hjá Kananum (Paramount
hreykir sér af því að hafa orðið
fyrstir til að fá ýmis stórfyrirtæki
„í lið með sér“ við framleiðslu
þáttaraða fyrir sjónvarp, í þessu
tilfelli t.a.m. Toyota, Gillette,
McDonalds, og American Ex-
press).
Þó Owens hafi slegið í gegn í
Berlín 36 og fengið mikla mót-
tökuathöfn við komuna til
Bandaríkjanna virtist hugur ekki
hafa fylgt máli. Hann komst að
því að svartur maður þurfti meira
en fern gullverðlaun á Ólympíu-
leikum til þess að breyta viðhorf-
um fólks til svartra. Eftir
heimkomuna fékkst hann við ó-
líklegustu hluti þegar íþróttaiðk-
un lauk. Allt frá fatahreinsun og
hljómlistariðkun yfir í steppdans
og fyrirlestraferð fyrir heilbrigð-
isráðuneytið.
Masada
Að lokinni reynslusögu banda-
rísks blökkumanns, 3. ágúst, er
aftur horfið til fortíðar, næsti við-
komustaður á sunnudagskvöld-
um í sjónvarpinu er Palestína á 1.
öld eftir Krists burð. Þátturinn
nefnist „Masada", segir fræga
sögu af baráttu þjóðernissinn-
aðra Gyðinga gegn rómverska
keisaradæminu á Masada fjalli í
Palestínu. Á þessum tíma var
uppreisn í gangi meðal Gyðinga
gegn rómverska keisaradæminu
sem var kæfð niður. Lítill hópur
svonefndra Zealot Gyðinga sem
voru ákafir þjóðernissinnar, ák-
veða að flýja undan rómverskum
hersveitum, inni í virki á Masada
fjalli. Rómverjar sátu um virkið í
sex mánuði, segir sagan, og þegar
þeim tókst loksins að brjóta sér
leið inn í virkið, sáu þeir nokkuð
sem þeir höfðu ekki búist við.
ísraelsmenn hafa nú gert virkið
að minnismerki um baráttu Gyð-
inga í gegnum tíðina. Peter OTo-
ole Ieikur foringja rómverjanna
af miklum fítonskrafti. Foringja
Gyðinganna leikur Richard
Strauss sem fólk man ef til vill
eftir úr þáttaröðinni „Gæfa og
gjörvileiki" sem sýnd var í ís-
lenska sjónvarpinu fyrir nokkr-
um árum. Meðal annarra leikara
í þessum flokki, sem er í átta
hlutum, má nefna David Warner
og Anthony Quayle.
Það er ljóst að ísraelskur hern-
aðarandi nútímans hefur svifið
yfir vötnunum við lokafrágang
myndarinnar. Gagnrýnandi einn,
Cyra McFadden segir frá því að
þegar hún var á forsýningu mynd-
arinnar hafi endirinn verið nokk-
uð óvæntur. í lok myndaflokks-
ins þegar Rómverjarnir eru
komnir inn í virkið er skyndilega
skotið inn myndskeiði úr nútím-
anum þar sem ungir ísraelsmenn
eru að skrá sig í herinn. Með
þessu atriði fylgir svohljóðandi
texti: „Masada er tákn um þann
anda sem hefur gert hinn ísra-
elska hermann að djarfasta og
göfugasta verndara frelsis í
heiminum í dag.“ Við skulum
vona að þessi endir fylgi ekki
þeirri útgáfu af Masada þáttun-
um sem birtast á skjánum í ágúst.
IH.
Sunnudagur 20. júlí 1986 ÞJÓÐVILJINN - SÍÐA 15