Þjóðviljinn - 10.12.1986, Side 12

VtÐHORF
Skáldsaga
Fríðu
Sigurðardóttur
Út er komin hjá bókaútgáfunni
Vöku-Helgafelli ný skáldsaga
eftir Fríðu Á. Sigurðardóttur, rit-
höfund sem nefnist Eins og hafið.
Petta er fjórða bókin sem Fríða
sendir frá sér en hún hefur hlotið
lof gagnrýnenda fyrir fyrri þrjár
bækur sínar.
Skáldsagan Eins og hafið gerist
í sjávarplássi á íslandi og fjallar
Fríða um fjölskrúðugt mannlíf í
byggðarlaginu, en beinir sjónum
sínum einkum að fólki og ástum í
gömlu húsi. í forlagskynningu
segir:
I þessu magnaða húsi við hafið
eru skilin milli ævintýris og veru-
leika harla óljós og Fríða slær um
húsið og íbúa þess litríkan vef,
sem teygir þræði sína út í bæinn
með ólgandi mannlífi, kostu-
legum persónum, ást, harmi og
gleði.
Kímnin leiftrar af textanum
sem jafnframt ber með sér nota-
legan andblæ sjávarplássins og
ilminn af þanginu í fjörunni...
MElASm-SCHOlM
MÁNA
TURNINN
HÁSmMWHSSOK
tfdth '
Hannes
Pétursson
þýðir Else
Lasker-Schiiler
Mánaturninn er úrval ljóða
eftir þýsku skáldkonuna Else
Lasker-Schúler, sem Bókaútgáf-
an Iðunn gefur út í þýðingu
Hannesar Péturssonar.
Else Lasker-Schúler (1869-
1945) er af sumum talin fremsta
skáldkona sem ort hefur á þýska
tungu. Ljóð hennar eru gædd list-
rænum töfrum, þau eru tilfinn-
ingarík og myndræn, auðug af
nútímalegri skynjun og máls-
beitingu, en eiga sér um leið viss-
ar rætur í fornri orðlist.
Það er Hannes Pétursson sem
þýtt hefur þau ljóð skáldkonunn-
ar sem hér birtast og hann kynnir
hana jafnframt fyrir lesendum í
grein að bókarlokum. Þar segir
m.a.:
„Frægðarorð skáldkonunnar
stígur... sífellt hærra eftir því sem
lengra líður frá dauða hennar og
dýpra er grafið eftir eðli og sér-
kennum þeirra bókmennta sem
hún lét eftir sig. Sá arfur liggur
ekki aðeins fólginn í ljóðum,
heldur líka í sagnagerð, leik-
ritum, ritgerðasmíð og bréfum.“
„Heil bók og trúverðug
Athugasemd við ritdóm Árna Bergmann um Purpuralitinn
(Athugasemd við ritdóm Árna
Bergmann um Purpuralitinn.)
Það er ákaflega gleðilegt að
Ólöf Eldjárn skuli með þýðingu
sinni á Color Purple eftir Alice
Walker gera íslendingum kleift
að lesa þessa einstöku bók. Þess
vegna þykir mér mikilvægt að
gera athugasemdir við umsögn
Árna Bergmann í Þjóðviljanum
8. nóvember sl. svo að dómur
hans fæli ekki fólk frá því að lesa
bókina.
Árni er hrifinn af fyrri hluta
bókarinnar. Hann bendir rétti-
lega á að Alice Walker lýsir vel
eymd og ofbeldi hjá svertingjum í
Suðurríkjum Bandaríkjanna í
upphafi aldarinnar. Seinni hluti
bókarinnar er aftur á móti
„reyfaralegur" í augum Árna,
honum finnst helst vanta á trú-
verðugleika; virðist gera kröfu
um hrátt raunsæi.
Það sem Alice Walker gerir í
bók sinni er að sýna kúgun og
niðurlægingu svertingja og ekki
síst svartra kvenna. Með því að
tengja sögu Celie við Afríkudvöl
Nettie systur hennar, tengir hún
tilveru svertingja í Bandaríkjun-
um við rætur þeirra og fortíð í
Afríku. í bókinni á atburðarásin
eftirHrund Ólafsdóttir
sér stað á fyrri hluta tuttugustu
aldar, en Walker er í raun að
fjalla um miklu stærra tímabil.
Hún lýsir með augum Nettie lífi
svertingjanna í Afríku, sem er
um margt eins og það hefur alltaf
verið; eins og fortíð þrælanna í
Bandaríkjunum og afkomenda
þeirra. Alice Walker er einnig að
fjalla um nútímann; reynir að
þeir hafa komið sér upp í nýja
landinu.
Síðast en ekki síst sýnir Alice
Walker samtímafólki sínu með
sögu Celie að það er hægt að hafa
sjálfsvirðingu þó að svört, fátæk,
lesbísk kona eigi í hlut. Þar er ég
komin að öðru atriði í umsögn
Árna: Hann talar um að vinátta
Celie og Shug beri „sterkan les-
„En Árni dregur vitund- [I V . f?
arvakningu Celie íefa.
Honum finnst ótrúverð- fif mmm
ugt að konur hafi getað r t '1
vaknað til vitundar um P 'm f
sjálfar sigfyrirfjörutíu 1! " ^
árum á þann hátt sem
hinar svörtu söguhetjur
bókarinnar gera. “ dSttniSs
segja samtímafólki sínu frá upp-
runa þess, en jafnframt sýnir hún
með sögu Nettie að afkomendur
þrælanna eiga ekki afturkvæmt til
fortíðarinnar og verða að reyna
að byggja á þeirri menningu sem
bískan keim“. Það er augljóst að
Shug Avery og Celie eru í lesb-
ísku ástarsambandi í mörg ár og
bókin sýnir einmitt það samband
sem ákaflega mikilvægan þátt í
þeirri breytingu sem verður á
Celie. En Árni dregur vitundar-
vakningu Celie í efa. Honum
finnst ótrúverðugt að konur hafi
getað vaknað til vitundar um
sjálfar sig fyrir fjörutíu árum á
þann hátt sem hinar svörtu sögu-
hetjur bókarinnar gera. *
Það er staðreynd að kvenna-
barátta og vitundarvakning hefur
verið að eiga sér stað að minnsta
kosti síðan á síðustu öld.
Breytingin á Celie þarf því ekki
að koma nákvæmlega heim og
saman við sögutíma bókarinnar
því eins og áður sagði er Alice
Walker að fjalla um tíma sem nær
langt út fyrir þann ramma. Bókin
stendur algerlega heil og trúverð-
ug í sjálfri sér, hún er heillandi
heimur raunveruleika og ævint-
ýris, fortíðar, nútíðar og framtíð-
ar. Hún sýnir marglita menningu
svertingja frá mörgum hliðum og
ekki síst fjallar hún um sameigin-
lega reynslu og menningu
kvenna.
Að lokum vil ég benda lesend-
umd á einkar góða grein Elísa-
betar Þorgeirsdóttur um Purp-
uralitinn, í nýjasta tölublaði
Veru, nóvember 1986.
Hrund Ólafsdóttir
Bandaríkjunum.
„ASÍ-forystan heldur því að vísu fram að 4.59% sem koma 1. desember tilheyri þessum samningi, en það er rangt, sú
hækkun tilheyrir febrúarsamningunum".
óbreytt launakjör næsta samn-
ingatímabil í því góðæri sem nú
geisar. Við munum sækja okkar
hlut. Mikilvægt er að kröfugerð
okkar verði markviss og áróðurs-
lega vel fram sett.
Dagsbrún á langöflugasta
verkfallssjóð landsins, þannig að
félagið gæti haldið út langt verk-
fall. Einnig hefur verkfallsboðun
félagsins víðtæk áhrif. Það kann
að fara svo að við stöndum ekki
einir. Ríkisstarfsmenn hafa ekki
enn gengið frá sínum málum né
heldur samband byggingar-
manna. Ég vil að lokum skora á
alla Dagsbrúnarmenn að vera
virkir í þeirri baráttu sem fra-
mundan er.
Jóhannes Sigursveinsson
er verkamaður
hjá Rafmagnsveitunum
Minningar frá Leirhöfn
Bókaforlag Odds Björnssonar hefur gefið út
minningar Pórarins Elís Jónssonar.
Höfundur þessarar bókar réðst
sem smali að stórbýlinu Leirhöfn
á Sléttu árið 1915, til Helgu Sæ-
mundsdóttur húsfreyju sem þar
bjó ásamt sonum sínum. Hann
ólst þar upp á þroskaárum sínum
og tók miklu ástfóstri við heimil-
isfólkið.
Höfundur rekur hér minningar
sínar frá þessum árum, enda hef-
ur honum orðið þetta tímabil ævi
sinnar ógleymanlegt. Þar varð
hann fyrir lífsreynslu sem gjör-
breytti lífsferli hans. Fjöldi fólks
kemur við sögu og frásögnin er
gædd nærfærni og hlýju, segir í
bókakynningu.
Minningar
g* *
ira
Leirhöfii
Forystumenn ASÍ hafa nú
skrifað undir kjarasamning um
26.500 kr. lágmarkslaun og
35.000 kr. fyrir faglærða, sem er
að vísu talsverð hækkun frá síð-
ustu samningum. Framfærslu-
kostnaður vísitölufjölskyldu er
aftur á móti um 90 þús. kr. á mán-
uði svo að það þarf þrjár og hálfa
fyrirvinnu á lágmarkslaunum til
að ná því marki. Fjölkvæni eða
fjöleri er hinsvegar ekki leyft á
Islandi svo að dæmið gengur eng-
an veginn upp.
Þeir launþegar sem eru yfir
þessu lágmarki fá svo engar bæt-
ur. ASLforystan heldur því að
vísu fram, að 4.59% sem koma
fyrsta desember tilheyri þessum
samningi, en það er rangt, sú
hækkun tilheyrir febrúarsamn-
ingnum. Á árinu fá launamenn
síðan rétt rúm 5% sem eins konar
verðbætur á laun. í 7-8% verð-
bólgu þýðir þetta kjararýrnun.
Staðreyndin er sú, að afskaplega
fáir voru eftir á töxtum undir lág-
markslaununum og því eru þessir
samningar afar dýrkeyptir fyrir
launþega.
Jafnvel fiskvinnslufólkið fær
svo til enga hækkun á útborguð-
um launum þar sem þeirra hækk-
un felst nær eingöngu í tilfærslu,
hluti bónuss færist yfir á tíma-
kaup.
Dagsbrúnarforystan gekk út úr
húsi vegna þessara hugmynda,
enda eru ca 85% félagsmanna
yfir þeim lágmarkslaunum sem
nú var verið að semja um. Og er
félagið þó ekki hálaunafélag.
Dagsbrún hefur á undanförnum
árum gert fjölmarga sérkjara-
samninga, sem fæstir gefa betur
en nýgert samkomulag. í þessum
sérsamningum hafa ýmis réttindi
verið seld til að ná fram hækkun-
um.
Sala þessara réttinda myndi
glatast, þeas, andvirðið, gangi fé-
lagið inn í þessa jólaföstusamn-
inga óbreytta. Auk þess geta fé-
lagsmenn alls ekki sætt sig við
Dýriœyptir kjarasamningar
Jóhannes Sigursveinsson skrifar
12 SÍÐA - ÞJÓÐVILJINN