Þjóðviljinn - 15.05.1988, Blaðsíða 11

Þjóðviljinn - 15.05.1988, Blaðsíða 11
örnin skiptast á um að aðstoða í eldhúsi. Ljósm. ólg. /itanna 3Í0 Emilia á ítalíu skilnings. En tungumálið er þó ekki nema einn tjáningarmögu- leikinn af mörgum. Við höfum lyktarskyn, bragðskyn, snerti- skyn, hreyfiskyn, sjón og heyrn og ekkert þessara skynsviða er öðrum æðra eða mikilvægara þegar barnið er að uppgötva sjálft sig og umheiminn. Þvert á móti bæta þau hvert annað upp og auka á möguleika barnsins til þess að ná valdi á umhverfinu og sjálfu sér. Til þess að skilja merk- ingu orðanna og ná valdi á þeim þarf barnið að beita öllum þess- um skynfærum á virkan hátt. Við skiljum ekki sögnina að fljúga fyrr en við höfum lifaö okkur inn í flug fuglsins og beitt til þess ímyndunarafli okkar, hreyfiskyni og sjónskyni og upplifað á sjálf- um okkur þann galdur sem í því felst að upphefja þyngdarkraft- inn. Þannig helst vald barnsins á tungumálinu í hendur við alhliða reynslu þess og hæfni við að nota skilningarvitin og aðra tjáningar- möguleika sem barnið býr yfir. Og kennslan og uppeldið felast ekki síst í því að auðga reynslu- heim barnsins þannig að upplifun þess á umhverfinu verði sem dýpst og að fyrirbærin séu skoðuð út frá sem flestum sviðum og reynt sé að túlka þau með sem flestum tiltækum ráðum og með- ulum. Meðal annars tungumál- inu. Myndrœn tjáning Á forskólaaldri og kannski lengur er þörfin fyrir myndræna tjáningu afar rík hjá flestum börnum. í myndrænni tjáningu sameinast fleiri skynsvið og hún verður barninu um leið mikilvægt tæki til þess að skilja heiminn og staðfesta skilning sinn og sjálfs- vitund. Forskólarnir í Reggio Emilia hafa lagt mikla áherslu á myndræna tjáningu og nýtt hana í tengslum við rannsókn barnanna á sjálfum sér og umhverfi sínu. Sá undraverði árangur sem þarna hefur náðst staðfestir réttmæti þessara grundvallarhugmynda um uppeldi barna, og er jafn- framt þungur áfelíisdómur yfir því fræðslukerfi sem við búum enn við í allt of ríkum mæli, þar sem möguleikar barnanna til al- hliða þroska eru takmarkaðir af ism. ólg málarastofunni. Verkefnið var sjálfsmynd. Ljósm. ólg einhliða og valdboðslegum upp- eldisaðferðum og þar sem tung- umálið er meðal annars notað sem kúgunartæki til þess að bæla niður aðra tjáningarþörf og reynsluþörf barnanna. Það er þetta sem þeir eiga við í Reggio Emilia þegar þeir segja að börnin eigi sér 100 tungumál en við höf- um rænt frá þeim 99. Það eina sem er eftir og skólinn sinnir með sínum hætti er hið talaða orð og hin bóklegu fræði. Áherslan á myndræna tján- ingu skiptir ekki síst máli nú á tímum þegar sjónvarpið, mynd- böndin og hvers konar myndrænt efni tekur æ stærri hluta af tíma barnsins. Það er kannski fátt sem ógnar heilbrigðu uppeldi barna í dag meira en sjónvarpið með sinni einhliða mötun á vanhugs- uðu afþreyingarefni sem gerir barnið að óvirkum áhorfanda og óvirkum neytanda fyrir framtíð- ina. Sú áhersla á myndmennt sem við sjáum í forskólunum í Reggio Emilia stefnir að því gagnstæða við sjónvarpsmenninguna eins og við þekkjum hana: í stað övirkrar neyslu kemur virk rannsókn og tjáning. Skólinn og samfélagið En ekki nóg með það. Skólinn er ekki bara til þess að þjálfa skilningarvitin og efla tjáningar- getu og sjálfstæða dómgreind barnanna, hann er líka félagslegt fyrirbæri og grundvallast á gagn- kvæmum félagslegum tengslum. Ekki bara á miili nemenda inn- byrðis og á milli nemenda og kennara. Heldur líka á milli for- eldra og barna og foreldra og kennara. Og skólinn hefur líka sín tengsl við samfélagið, hann er hluti af þorpinu eða borginni og með þátttöku foreldranna verður barnaskólinn að miðstöð barn- amenningar í sínu borgarhverfi. í Reggio Emilia segja þeir að þátt- taka foreldranna í skólastarfinu sé grundvailarforsenda þess að skólinn geti virkað eðlilega, og þar er því mætingarskylda hjá foreldrunum ekki síður en hjá börnunum. Þátttaka foreldranna í námi barnanna er mótandi fyrir alla skipulagningu skólastarfsins og það að halda tengslum við for- eldrana er forgangsverkefni í daglegu starfi kennaranna. Þetta viðhorf er svotil óþekkt hér á landi, enda algengt að litið sé á skólana, einkum forskólana, sem einhvers konar geymslur þar sem foreldrar geta skilið börn sín eftir áhyggjulaus á meðan þau eru að vinna. íslensk svefnrof Fyrir um það bil ári síðan fór fram gagnleg umræða hér á landi í framhaldi af skýrslu sem sér- fræðingar OECD sendu frá sér um íslensk skólamál. Sú skýrsla varð til þess að vekja marga upp af værumsvefni: skýrsluhöfundar töluðu meðal annars um þau al- gengu viðhorf hér á landi að kennsla krefðist ekki sérþekking- ar og að kjör og staða kennara- stéttarinnar væri í samræmi við það. Þeir töluðu líka um það að þótt þekking á faglegum og vönd- uðum vinnubrögðum við kennslu væri fyrir hendi þá sæi hennar lítið stað í starfi innan skólaveggj- anna, bæði vegna aðstöðuleysis og of mikillar vinnu kennara og lélegrar nýtingar á sérmennt- uðum kennurum. Þá töluðu skýrsluhöfundarnir líka um al- mennt sinnuleysi og afskiptaleysi íslendinga um það sem gerist með börn þeirra innan veggja skólanna. Þessi þungi áfellisdómur.um ís- lenska skólakerfið var engin ný- mæli fyrir þá sem til þekkja og látið hafa sig málið skipta. Hinir, þar á meðal stjórnvöld, sem bera þungann af ábyrgðinni á því hvernig komið er, rönkuðu við sér smástund. Sumir töldu fráleitt að útlendingar væru að segja okkur fyrir verkum. Aðrir sögðu að eitthvað þyrfti að gera í mál- inu. Síðan settust menn með hendur í skaut eða sofnuðu aftur á sitt græna eyra. Enn er það svo að þau allt of fáu dagvistarheimili og leikskólar sem íslenskum börnum er boðið uppá eru að mestu mönnuð með ófaglærðu starfsfólki. Og enn tala kennarar og foreldrar fyrir daufum eyrum stjórnvalda um nauðsyn þess að lengja skóladag barnanna, koma upp betri aðstöðu í skólunum, minnka vinnuálag kennara, endurskoða kennsluaðferðir og efnistök í skólastarfinu út frá þeirri kröfu að börnin verði undirbúin undir það að takast á við verkefni framtíðarinnar sem frjálsir einstaklingar. Hvatning Sýningin frá Reggio Emilia ætti að vera okkur hvatning til þess að gera það átak í skólamál- um okkar sem ekki verður hjá komist. Hún gefur okkur hugboð um það sem hægt er að gera ef viljinn er fyrir hendi. Ekki með því að flytja inn hráar hugmyndir og kennsluaðferðir erlendis frá, heldur með því að vera vakandi fyrir því besta sem unnið hefur verið á þessu sviði annars staðar og vinna úr því út frá okkar ís- lensku forsendum. Kjarvalsstaðir eiga þakkir skildar fyrir að hafa gefið okkur kost á að sjá þessa sýningu, en það ágæta fólk sem að henni stendur í Reggio Emilia á þó enn frekari þakkir skildar. -tflg Sunnudagur 15. maí 1988 ÞJÓÐVILJINN - SÍÐA 11

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.