Þjóðviljinn - 12.07.1991, Blaðsíða 16

Þjóðviljinn - 12.07.1991, Blaðsíða 16
EHann tuggði bik á Siglufirði, litaði Faxaflóann tómatarauðan, vann hjá franska sjónvarpinu og komst sem pólitískur flóttamað- ur inn í Tékkóslóvakíu. Hann er einn orðhagasti rithöfundur íslands, vill láta leggja niður embætti þjóðleikhússtjóra og Mannréttindanefndin tók gildan málflutning hans gegn íslenska ríkinu. Um allt þetta og margt fleira má lesa í viðtali Nýs Helgarblaðs við Þorgeir Þorgeirsson. g kemst e i nh vern veg i n n alltaf mínar leiðir - Hvar ertu fœddur Þorgeir? - í Hafnarfirði - Attirðu lengi heima þar? - í þijá mánuði. - Hvert fórstu þaðan? - Til Siglufjarðar. - Hvað varstu lengi þar? - í átta ár. - Hvað manstu þaðan? - Eg man afa minn og ömmu. Ég man mikil sólskinssumur þegar aldrei var nótt, verslanir opnar allan sólarhringinn, unnið nótt og dag og við gengum sjálfala á götunum krakkamir. Það var mikil dýrðarpa- radís. Við tuggðum bik. - Bik? - Já, það var mikil dýrð. Með- fram tönkunum var þétt með biki. Maður greip sér bita, milli þumal- fingurs og vísifingurs, sneri upp á og sleit sér tuggu. Við sátum stundum í hópum og tuggðum bik. - Var það gott? - Ekki veit ég til þess að sé neitt dóp í þessu, en það var einhver dóp- stemmning í kringum það. Við höf- um líklega litið út eins og kaninuhóp- ur. Ég man vel eftir þessu. Þetta er falleg minning. Ég átti góða æsku á Siglufirði. - Olstu upp hjá afa þínum og ömmu? - Já, faðir minn dó þegar ég var tveggja ára. Þau voru dæmigert far- andverkafólk, foreldrar mínir. Móðir mín var að norðan, mikil og dugleg síldarsöltunarstúlka. Faðir minn var Hafnfirðingur og ég held þau hafi verið vetrarvertíðimar héma syðra og farið svo á sumarsíld eins og tíðk- aðist. Fólk fór á milli. Það sakar kannski ekki að geta þess að ættaróð- al mitt heitir Flekkuvík og var nýlega selt fyrir á annað hundrað milljónir. Þar bjó afi minn, Þorgeir Guðmunds- son. Ég hef nú verið að segja við þá þessa pólitíkusa að þar verði aldrei reist neins konar verksmiðja meðan gramm sé eftir af galdri í mér. Ég lít á þetta sem ættaróðal mitt. Ég held að faðir minn sé fæddur þama. Þó er ég ekki alveg viss um það. - Hvert lá leiðin frá Siglufirði? - Hingað suður, í þéttbýlið. Við settumst að í Kópavogi. Móðir mín bjó þar með okkur krakkana og gamla fólkið. Þau vom orðin veik, afi minnislaus, amma dó þama. Við bjuggum í Kópavoginum í þrjú ár, 1941-1944. Það var ósköp erfiður tími. Víö bjuggum í sumarbústað allt árið. ]> ið hefur verið óskaplegt hús- næðisli >si á þessum árum. Straum- urinn I Reykjavíkur. Ég held þeir hafi te-1 sig saman um það móður- bræður mínir að kaupa þennan sum- arbústað. Svo flosnaði sú fjölskylda upp líka og þá fór ég að heiman, ell- efu ára gamall, og hef verið á eigin vegum síðan. Ég þvældist norður í Húnavatnssýslu, í Egilsstaði og á Neskaupstað. Ætli ég hafí ekki verið búinn að sjá megnið af þessu landi þegar ég var fimmtán ára gamall. Ég hugsa það. - Þetta er ansi ólíkt nútíma ung- lingum. - Já, þeim er ekki leyft að fara svona á flandur. Þau em miklu betur vemduð. - Er það gottfyrir þau? - Það getur vel verið. Hitt var gott fýrir mig. Fólk er oft að vor- kenna unglingum sem hafa lent í svona löguðu og kalla þetta þreng- ingar. Þeir sem lenda snemma á eigin vegum læra hins vegar bæði að bíta frá sér og þekkja þá úr sem em hrekkjóttir. Það er Iíka til alveg ótrú- lega gott fólk sem greiðir manni götu og sýnir manni björtu hliðina á lífinu. Það brást mér aldrei þessi ár. Ég var alltaf að hitta þess háttar fólk. Ég man eftir því að þann fyrsta af þeirri gerðinni hitti ég um borð í Laxfossi á leiðinni upp á Akranes. Hans gæði vom að vísu þannig á litinn að ég kunni ekki að meta þau. Hann var með fullt fangið af tómötum sem þá vom alger nýjung. Ég hafði aldrei bragðað tómata áður. Hann gaf mér svo mikið af tómötum, sem ég laum- aði jafnharðan út fyrir borðstokkinn, að flóinn var rauður af þessu í marg- ar vikur. Ég gat ekki með nokkru móti étið þá, en söm var hans gerð. - Mig minnir að þú hafir sagt mér að þú hafir einhvern tima verið á Egilsstöðum. Hvenœr var það? - Ég var einn vetur á Egilsstaða- búinu hjá Sveini. Það var veturinn 1947-8 þegar Heklugosið var. - Varstu þá snúningastrákur þar? - Móðir mín og sambýlismaður hennar vom þar, í fjósinu hjá Sveini, og ég settist upp. Þá var ég búinn að vera á Neskaupstað, en það var ekki lengi. Svo þvældist ég hingað suður aftur og asnaðist þá í gagnfræða- skóla. Þá hafði ég eiginlega engar bækur séð í fjögur ár. Að vísu hafði ég verið í farskóla einn og einn mán- uð. Það var gaman, en ég var lang- soltinn í lesefni, lagðist yfir bækum- ar og þá hélt fólk að ég væri eitthvert lærdómsundur því það gekk svo vel og þetta kom allt út úr mér á prófun- um aftur. - Var það ekki allt í lagi? - Ég veit það ekki. Þá dreif fólk að, Steinþór Guðmundsson og fleiri, og sagði að þessum fátæka dreng yrði að hjálpa til mennta. Ég var drif- inn beint upp í landspróf og illu heilli slampaðist ég í gegnum það. - Af hverju illu heilli? - Mér leið aldrei vel í mennta- skóla. Né öðrum menntastofnunum síðar. Maður sem hafði náð Iands- prófi gat hins vegar ekki látið það vera að fara í menntaskóla. Það var engin leið til baka. Eina björgunin frá menntaskóla var að falla á lands- prófi. Hefði ég fallið gat ég vel orðið nýtilegur iðnaðarmaður. Margt af mínu fólki er lagið í höndunum. En ég náði og lenti því héma á þessu geðveikrahæli við Lækjargötuna í fjögur ár. - Ertu að tala um M.R. ? - Já, og það er sjálfsagt ágætis- stofnun og ég er sjálfsagt ágætismað- ur, en þetta átti aldrei saman. Þetta var mikil yfirstéttarstofnun. Það var ekkert sniðugt fyrir svona lands- homaflakkara eins og mig að vera innan um alla þessa yfirstéttar- krakka. Þar leið mér alveg herfilega illa. Ég hugsa að það hafi tekið mig meira en áratug að jafna mig eftir menntaskólann. Ég gat ekki farið að vinna nein andleg störf fyrr en löngu eftir hann. - Hefurðu lagt það nánar niður fyrirþér hvað það var sem þér líkaði svona meinilla? - Ég hef aldrei komist alveg niðrá hver skrattinn það var. En það sat í mér þessi tilfinning um að ég væri kominn á rangan stað og væri að gera eitthvað á rangri forsendu. En það var eins og ekki væri hægt að snúa við, það var eins og maður hefði verið settur inn í einhvers konar hulstur sem búið er að setja inn í rör og blása hulstrinu af stað. Ég vann yfir sumarmánuðina og oftast í jóla- ffíum líka, stundum í páskaffíum. Mig langaði samt ekki út á vinnu- markaðinn. Ég var bara eins og í lausu lofti. Ég hef stundum hugsað um það hvort öllum unglingum sem vom í lausu lofti á þessum tíma hafi bara verið troðið gegnum mennta- skóla. Varla getur það verið, ha? Út í Evrópu - Hvað gerðirðu þegar þú komst út úr þessum skóla? - Ég vann eitt sumar á Keflavík- urflugvelli. Þá var ég kominn með þessa hugmynd að fara út í heiminn. Ég var í dálítið bóhemískt innstilltri klíku í menntaskólanum og við kom- um okkur saman um að okkur myndi þykja gott að búa í Vínarborg. Það var Ingvi Matthías Amason, Jökull Jakobsson og ég. Við fórum þrír saman. Þorvarður Helgason var þá búinn að vera þama í ár og auðvitað fleiri íslendingar. Seinna kom Teitur Benediktsson ffá Laugarvatni, mikill latínumaður. Hann kunni stóru, þýsku orðabókina, Duden, aftur að r þegar hairn kom. Þegar hann loksins jauk upp munni þá sögðu Austurrík- ismennimir: „Er spricht vie ein Buch.“ Þeim fannst hann tala eins og bók vegna þess að það var ýmislegt í Duden sem þeir höfðu aldrei heyrt. En Teiti leiddist í Vínarborg. Við vorum bóhemar - slugsarar og brand- arakarlar. Hann fór til Gratz held ég og settist þar að námi og var dugleg- ur. - Hvað varstu að nema i Vinar- borg? - Ég var innritaður í þýskar bók- menntir, listasögu og sálarffæði. - Sinntirðu þessum greinum eitt- hvað? - Nei, voða lítið. Leikhúsin drógu okkur meira að sér. Þetta var líka bara einn vetur. Ég fór heim sumarið eftir og vann í Landsbank- anum. Var þar ffam að áramótum og ætlaði svo eitthvað að taka mig sam- an í andlitinu og fara að læra í Vín. En þegar ég var nýkominn þangað einhvem tíma í febrúar þá var helvít- is kuldi og ég fann splunkunýtt myndablað með myndum af gang- stéttakaffihúsunum í Paris. Þau opn- uðu óvenju snemma þetta ár. Mér leist svo vel á þetta að ég pakkaði saman og lagði af stað fótgangandi. Það voru margra mannhæða háir snjóveggir sitt hvom megin við veg- ina. En það var gaman að hitta bændafólkið í Schleiem, gestrisið og músíkalskt. Þegar ég kom loks til Parísar var sólskin á gangstéttakaffi- húsunum eins og ég hafði séð í myndablaðinu. Atvinnumaöur í fjölskák Þaðan þvældist ég aftur suður til Madrid. Þar þótti mér gott að vera. Seinna lá svo leiðin niður til Valenc- ia og þar var ennþá betra að vera. Þar vann ég meðal annars fyrir mér sem atvinnuskákmaður. Kunni svona rétt mannganginn, en fór eitthvað að tefla þama á krá hjá vini mínum og drakk mikið koníak með. Spánveijar þola sterk vín mjög illa þó að þeir séu stöðugt sullandi í þessu léttvíni sínu. ...miðaldra frekjuhlussur og kallar sjálft sig unga fólkiö. 16.SÍ — NÝTT HELGARBLAÐ Föstudagur 12. júlí 1991

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.