Þjóðviljinn - 12.07.1991, Blaðsíða 16

Þjóðviljinn - 12.07.1991, Blaðsíða 16
Hann tuggði bik á Siglufirði, litaði Faxaflóann tómatarauðan, vann hjá franska sjónvarpinu og komst sem pólitískur flóttamað- ur inn í Tékkóslóvakíu. Hann er einn orðhagasti rithöfundur íslands, vill láta leggja niður embætti þjóðleikhússtjóra og Mannréttindanefndin tók gildan málflutning hans gegn íslenska ríkinu. Um allt þetta og margt fleira má lesa í viðtali Nýs Helgarblaðs við Þorgeir Þorgeirsson. g kemst einhvernveginn alltaf mínar leiðir - Hvar ertufæddur Þorgeir? - í Hafiiarfirði - Atíirðu lengi heima þar? - í þrjá tnánuði. - Hvert fórstu þaðan? - Til Siglufjarðar. - Hvað varstu lengiþar? - í átta ár. - Hvað manstu þaðan? - Eg man afa minn og ömmu. Ég man mikil sólskinssumur þegar aldrei var nótt, verslanir opnar allan sólarhringinn, unnið nótt og dag og við gengum sjálfala á götunum krakkarnir. Það var mikil dýrðarpa- radís. Við tuggðum bik. -Bik? - Já, það var mikil dýrð. Með- fram tönkunum var þétt með biki. Maður greip sér bita, milli þumal- fíngurs og vísifingurs, sneri upp á og sleit sér tuggu. Við sátum stundum í hópum og tuggðum bik. - Varþaðgott? - Ekki veit ég til þess að sé neitt dóp í þessu, en það var einhver dóp- stemmning í kringum það. Við höf- um líklega litið út eins og kanínuhóp- ur. Ég man vel eftir þessu. Þetta er falleg minning. Ég átti góða æsku á Siglufirði. - Ólstu upp hjá afa þinum og ömmu? - Já, faðir minn dó þegar ég var tveggja ára. Þau voru dæmigert far- andverkafólk, foreldrar mínir. Móðir mín var að norðan, mikil og dugleg síldarsöltunarstúlka. Faðir minn var Hafhfirðingur og ég held þau hafi verið vetrarvertíðirnar hérna syðra og farið svo á sumarsíld eins og tíðk-. aðist. Fólk fór á milli. Það sakar kannski ekki að geta þess að ættaróð- al mitt heitir Flekkuvík og var nýlega selt fyrir á annað hundrað milljónir. Þar bjó afi minn, Þorgeir Guðmunds- son. Ég hef nú verið að segja við þá þessa pólitíkusa að þar verði aldrei reist neins konar verksmiðja meðan gramm sé eftir af galdri í mér. Ég lít á þetta sem ættaróðal mitt. Ég held að faðir minn sé fæddur þarna. Þó er ég ekki alveg viss um það. - Hvert lá leiðinfrá Siglufirði? - Hingað suður, í þéttbýlið. Við settumst að í Kópavogi. Móðir mín bjó þar með okkur krakkana og gamla fólkið. Þau voru orðin veik, afi minnisiaus, amma dó þarna. Við bjuggiiin í Kópavoginum í þrjú ár, 1941-1944. Það var ósköp erfiður tími. Við bjuggum í sumarbústað allt árið. Það hefur verið óskaplegt hús- næðisli ysi á þessum árum. Straum- urinn \i ii Reykjavílcur. Ég held þeir hafi tekið sig saman um það móður- bræður mínir að kaupa þennan sum- arbústað. Svo flosnaði sú fjölskylda upp lika og þá fór ég að heiman, ell- efu ára gamall, og hef verið á eigin vegum síðan. Ég þvældist norður í Húnavatnssýslu, í Egilsstaði og á Neskaupstað. Ætli ég hafi ekki verið búinn að sjá megnið af þessu landi þegar ég var fimmtán ára gamall. Eg hugsa það. - Þetta er ansi ólíkt nútíma ung- lingum. - Já, þeim er ekki leyft að fara svona á flandur. Þau eru miklu betur vernduð. - Erþað gotl fyrir þau? - Það getur vel verið. Hitt var gott fyrir mig. Fólk er oft að vor- kenna unglingum sem hafa lent í svona löguðu og kalla þetta þreng- ingar. Þeir sem lenda snemma á eigin vegum læra hins vegar bæði að bíta frá sér og þekkja þá úr sem eru hrekkjóttir. Það er Itka til alveg ótrú- lega gott fólk sem greiðir manni götu og sýnir manni björtu hliðina á lífinu. Það brást mér aldrei þessi ár. Eg var alltaf að hitta þess háttar fólk. Ég man eftir því að þann fyrsta af þeirri gerðinni hitti ég um borð í Laxfossi á leiðinni upp á Akranes. Hans gæði voru að vísu þannig á litinn að ég kunni ekki að meta þau. Hann var með fullt fangið af tómötum sem þá voru alger nýjung. Ég hafði aldrei bragðað tómata áður. Hann gaf mér svo mikið af tómötum, sem ég laum- aði jafhharðan út fyrir borðstokkinn, að flóinn var rauður af þessu í marg- ar vikur. Eg gat ekki með nokkru móti étið þá, en söm var hans gerð. - Mig minnir að þú hafir sagt mér aðþú hafir einhvern tíma verið á Egilsstöðum. Hvenær varþað? - Ég var einn vetur á Egilsstaða- búinu hjá Sveini. Það var veturinn 1947-8 þegar Heklugosið var. - Varstu þá snúningastrákur þar? - Móðir mín og sambýlismaður hennar voru þar, í fjósinu hjá Sveini, og ég settist upp. Þá var ég búinn að vera á Neskaupstað, en það var ekki lengi. Svo þvældist ég hingað suður aftur og asnaðist þá í gagnfræða- skóla. Þá hafði ég eiginlega engar bækur séð í fjögur ár. Að vísu hafði ég verið í farskóla einn og einn mán- uð. Það var gaman, en ég var lang- soltinn í lesefni, lagðist yfir bækurn- ar og þá hélt fólk að ég væri eitthvert lærdómsundur því það gekk svo vel og þetta kom allt út úr mér á prófun- umaftur. - Varþað ekki allt i lagi? - Ég veit það ekki. Þá dreif fólk að, Steinþór Guðmundsson og fleiri, og sagði að þessum fátæka dreng yrði að hjálpa til mennta. Ég var drif- inn beint upp í landspróf og illu heilli slampaðist ég í gegnum það. - Afhverju illu heilli? - Mér leið aldrei vel í mennta- skóla. Né öðrum menntastofhunum síðar. Maður sem hafði náð lands- prófi gat hins vegar ekki látið það vera að fara í menntaskóla. Það var engin leið til baka. Eina björgunin frá menntaskóla var að falla á lands- prófi. Hefði ég fallið gat ég vel orðið nýtilegur iðnaðarmaður. Margt af mínu fólki er lagið í höndunum. En ég náði og lenti því hérna á þessu geðveikrahæli við Lækjargötuna í fjögur ár. - Ertu að tala um M.R. ? - Já, og það er sjálfsagt ágætis- stofhun og ég er sjálfsagt ágætismað- ur, en þetta átti aldrei saman. Þetta var mikil yfirstéttarstofhun. Það var ekkert sniðugt fyrir svona lands- hornaflakkara eins og mig að vera innan um alla þessa yfirstéttar- krakka. Þar leið mér alveg herfilega illa. Eg hugsa að það hafi tekið mig meira en áratug að jafha mig eftir menntaskólann. Ég gat ekki farið að vinna nein andleg störf fyrr en iöngu eftir hann. - Hefurðu lagt það nánar niður fyrirþér hvaðþað var sem þér líkaði svona meinilla? - Ég hef aldrei komist alveg niðrá hver skrattinn það var. En það sat í mér þessi tilfinning um að ég væri kominn á rangan stað og væri að gera eitthvað á rangri forsendu. En það var eins og ekki væri hægt að snúa við, það var eins og maður hefði verið settur inn í einhvers konar hulstur sem búið er að setja inn í rör og blása hulstrinu af stað. Ég vann yfir sumarmánuðina og oftast i jóla- frium líka, stundum í páskafrium. Mig langaði samt ekki út á vinnu- markaðinn. Eg var bara eins og i lausu lofti. Ég hef stundum hugsað um það hvort öllum unglingum sem voru í lausu lofti á þessum tíma hafi bara verið troðið gegnum mennta- skóla. Varla getur það verið, ha? Út í Evrópu - Hvað gerðirðu þegar þú komst út úr þessum skóla? - Ég vann eitt sumar á Keflavík- urflugvelli. Þá var ég kominn með þessa hugmynd að fara út í hciminn. Ég var í dálítið bóhemískt innstilltri klíku í menntaskólanum og við kom- .miðaldra frekjuhlussur og kallar sjálft sig unga fólkiö. um okkur saman um að okkur myndi þykja gott að búa í Vínarborg. Það var Ingvi Matthías Árnason, Jökull Jakobsson og ég. Við fórum þrír saman. Þorvarður Helgason var þá búinn að vera þarna í ár og auðvitað fleiri íslendingar. Seinna kom Teitur Benediktsson frá Laugarvatni, mikill latínumaður. Hann kunni stóru, þýsku orðabókina, Duden, aftur að r þegar hann kom. Þegar hann loksins lauk upp munni þá sögðu Austurrík- ismennirnir: „Er spricht vie ein Buch." Þeim fannst hann tala eins og bók vegna þess að það var ýmislegt f Duden sem þeir höfðu aldrei heyrt. En Teiti leiddist í Vínarborg. Við vorum bóhemar - slugsarar og brand- arakarlar. Hann fór til Gratz held ég og settist þar að námi og var dugleg- UT. - Hvað varstu að nema í Vínar- borg? _ - Ég var innritaður í þýskar bók- mcnntir, listasögu og sálarfræði. - Sinntirðu þessum greinum eitt- hvað? - Nei, voða lítið. Leikhúsin drógu okkur meira að sér. Þetta var líka bara einn vetur. Ég fór heim sumarið eftir og vann í Landsbank- anuin. Var þar fram að áramótum og ætlaði svo eitthvað að taka mig sam- an í andlitinu og fara að læra í Vín. En þegar ég var nýkominn þangað einhvern tíma í febrúar þá var helvít- is kuldi og ég fann splunkunýtt myndablað með myndum af gang- stéttakaffihúsunum í París. Þau opn- uðu óvenju snemma þetta ár. Mér leist svo vel á þetta að ég pakkaði saman og lagði af stað fótgangandi. Það voru margra mannhæða háir snjóveggir sitt hvoru megin við veg- ina. En það var gaman að hitta bændafólkið í Schleiern, gestrisið og músikalskt. Þegar ég kom loks til Parisar var sólskin á gangstéttakaffí- húsunum eins og ég hafði séð í myndablaðinu. Atvinnumaður í fjölskák Þaðan þvældist ég aftur suður til Madrid. Þar þótti mér gott að vera. Seinna lá svo leiðin niður til Valenc- ia og þar var ennþá betra að vera. Þar vann ég meðal annars fyrir mér sem atvinnuskákmaður. Kunni svona rétt mannganginn, en fór eitthvað að tefla þarna á krá hjá vini mínum og drakk rnikið koníak með. Spánverjar þola sterk vín mjög illa þó að þeir séu stöðugt sullandi í þessu léttvíni sínu. 16.SÍb A — NÝTT HELGARBLAÐ Föstudagur 12. júlí 1991

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.