Dagblaðið Vísir - DV - 10.12.1998, Blaðsíða 14

14
FIMMTUDAGUR 10. DESEMBER 1998
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaaur og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÖLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: EYJÓLFUR SVEINSSON
Ritstjóri: JÓNAS KRISTJÁNSSON
Fréttastjóri: JÓNAS HARALDSSON
Auglýsingastjóri: PÁLL ÞORSTEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiösla, áskrift: ÞVERHOLTI11,105 RVÍK,
SÍMI: 550 5000
FAX: Auglýsingar: 550 5727 - RITSTJÓRN: 550 5020 - Aðrar deildir: 550 5999
GRÆN númer: Auglýsingar: 800 5550. Áskrift: 800 5777
Stafræn útgáfa: Heimasíða: http://www.skyrr.is/dv/
Vísir, netútgáfa Frjálsrar fjölmiðlunar: http://www.visir.is
Ritstjórn: dvritst@ff.is - Auglýsingar: auglysingar@ff.is. - Dreifing: dvdreif@ff.is
AKUREYRI: Strandgata 25, sími: 462 5013, blaðam.: 462 6613, fax: 4611605
Setning og umbrot: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Filmu- og plötugerð: fSAFOLDARPRENTSMIÐJA HF. - Prentun: ÁRVAKUR HF.
Áskriftarverð á mánuði 1900 kr. m. vsk. Lausasöluverð 170 kr. m. vsk., Helgarblað 230 kr. m. vsk.
DV áskilur sér rétt til að birta aösent efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
Kvörnin malar hægt, en malar
Merkasti íjölþjóöasáttmáli aldarinnar er fimmtíu ára í
dag. Mannréttindasáttmáli Sameinuðu þjóöanna hefur
aö vísu oftar verið brotinn en í heiðri hafður, meira þó á
fyrri áratugum hans en hinum síðari. Hann er kvörn,
sem malar afar hægt en örugglega.
Handtaka óbótamannsins Pinochets frá Chile er dæmi
um, að mannréttindasáttmálinn sígur fram með vaxandi
þunga. Helztu úrþvætti heimsins geta ekki lengur valsað
um heiminn í skjóli valda sinna. Þeir eru komnir á flótta
og hlaupnir í felur fyrir umheiminum.
Öldumar frá mannréttindasáttmálanum eru meira að
segja farnar að ná til íslands, þar sem Hæstiréttur er fyr-
ir erlend áhrif farinn að dæma með lítilmagnanum gegn
ríkisvaldinu. Dómurinn í kvótamálinu segir þann ein-
falda hlut, að allir skuli jafnir fyrir lögunum.
Settir hafa verið upp sérstakir dómstólar fyrir stríðs-
glæpi og glæpi gegn mannkyninu í Bosníu og Rúanda.
Nú síðast hefur verið komið á fót heildardómstóli fyrir
stríðsglæpi og glæpi gegn mannkyninu hvar sem er í
heiminum. Kvörnin malar hægt, en hún malar.
Nýlega var gripinn stjómandi stríðsglæpanna í Srebr-
enica og færður til dómstólsins í Haag. Hringurinn fer að
þrengjast um Mladic og Karadzic og kannski verður sjálf-
ur Milosevic tekinn að lokum. Allt væri þetta óhugsandi
nema vegna svipu mannréttindasáttmálans.
Tyrkir komast ekki inn í vestrænt samfélag, af því að
þeir falla á mannréttindabrotum sínum. Þeim hefur ekki
tekizt að leysa sérþarfir Kúrda á sama hátt og Spánverj-
ar em að leysa sérþarfir Baska og Katalóna, og Bretar
em famir að reyna að leysa sérþarfir Norður-íra.
Vestrænu skilaboðin til Tyrkja hafa verið og em skýr.
Fallið frá mannréttindabrotum ykkar og við tökum ykk-
ur fagnandi inn í vestrænt samfélag og gerum ykkur
ríka. Þetta gerðum við gagnvart bláfátækum Spánverj-
um, þegar þeir vörpuðu af sér hlekkjum Francos.
Eitt merkasta afkvæmi mannréttindasáttmálans er
Helsinki-yfirlýsingin, þar sem Sovétríkin féllust á mann-
réttindi. Það var upphafið að endalokum hins illa heims-
veldis, frelsun Austur-Evrópu og inngöngu hennar í vest-
rænt samfélag velmegunar og velferðar.
Mannréttindasáttmáli Sameinuðu þjóðanna hefur get-
ið af sér fjölmarga viðbótarsáttmála, þar sem farið er
nánar ofan í einstök atriði sáttmálans, og ýmsa svæðis-
bundna sáttmála, þar sem hnykkt er á honum. Lengst
hefur þessi þróun komizt í Vestur-Evrópu.
Bandaríkin hafa setið eftir í þessari þróun. Þegar
kvartað er yfir mannréttindabrotum valdhafa í þriðja
heiminum, vísa þeir ævinlega og jafnharðan til skráðra
mannréttindabrota í Bandaríkjunum. Það hamlar þróun-
inni, að sjálft heimsveldið skuli sitja eftir.
Bandaríkin eru til dæmis eitt fárra ríkja, sem ekki eru
aðilar að nýja, alþjóðlega mannréttindadómstólnum. Það
rýrir gildi dómstólsins og er um leið niðurlæging fyrir
Bandaríkin, sem mega gæta sín að einangrast ekki í
fjölþj óðastj órnmálum með ísraels-æxlið á bakinu.
Mannréttindasáttmáli Sameinuðu þjóðanna hefur í
fimm áratugi og er enn rægður af harðstjórum þriðja
heimsins. Þeir skjóta sér á bak við meintar íslamskar
eða asískar hefðir, þar sem mannréttindi eru ekki eins
ofarlega á blaði. Þessar meintu hefðir eru tilbúnar.
Mannréttindi eru algild, stangast ekki á við Múhameð
eða Konfúsíus. Mannkyni öllu mun vegna því betur sem
mannréttindasáttmálinn er betur í heiðri hafður.
Jónas Kristjánsson
Þann 28. nóvember sl. var
haldinn fundur í Háskólabíói
þar sem mótmælt var „eyðilegg-
ingu hálendisins". Engin mál-
efnanleg umræða var á fundin-
um, heldur eingöngu einhliða
áróður sem beint var gegn virkj-
unarframkvæmdum og atvinnu-
uppbyggingu á landsbyggðinni.
Rangtúlkanir og
blekkingar
Á fundinum var dreift bæk-
lingi sem á stóð „Verndum há-
lendi íslcmds eða/og hættum að
drepa böm - Ein af afleiðingum
viðskiptabannsins á írak.“ Und-
irrituðum er ekki alveg ljóst
hvaða samhengi er þarna á
Lengi vel var fyrirhugaö að reisa álver á Reyðarfirði.
Virkjanir á
Austurlandi
- slagorð misbjóða skynsömu fólki
milli. „Björgum hálendinu! Gegn
eyðileggingu miðhálendisins!"
Bara þessi slagorð misbjóða skyn-
sömu fólki. Þarna er gefið í skyn
að allt miðhálendið hverfi undir
miðlunarlón. Hið sanna er að öll
miðlunarlón á landinu auk fyrir-
hugaðra lóna vegna Fljótsdals- og
Kárahnjúkavirkjunar taka innan
viö 1% af flatarmáli landsins.
Allan fundinn voru myndir
sýndar á breiðtjaldi af fallegri ís-
lenskri náttúm og jafnvel birtar
myndir af ungviði dýra, til að gefa
í skyn að fyrirhugaðar fram-
kvæmdir beindust sérstaklega
gegn þeim. Þetta heitir að spila
með tilfmningar fólks og er bar-
áttuaðferð sem grænfriðungar hafa
notað mikið í gegnum árin. (Flest
emm við umhverfissinnuð en öfga-
fúlla umhverfissinna kýs ég að kall
grænfriðunga).
Eftir fundinn bárast síðan
fréttir af því að grænfriðungum
hefði borist óvæntur stuðning-
ur. Tveir heimspekinemar við
H.í. ætla að nærast eingöngu á
grænmetissoði í nokkra daga til
að mótmæla „virkjun hálendis-
ins“. Þetta hlýtur að vera ómet-
anlegur stuðningur og gott inn-
legg í baráttu grænfriðunga!
Verst er að Háskólinn virðist
styðja þetta „megranarátak"
með því að leggja til húsnæöi
undir herlegheitin.
Einkennileg rökvilla
Forsprakki fundarins, Guð-
mundur Ólafsson, talaði um að ís-
lendingar ættu að nota aðrar leiðir
til orkuöflunar en að sökkva landi
en nefndi svo engin dæmi. Hann á
kannski við kjamorkuver, olíu-
eða kolaorkuver? Austfirðingar
gætu e.t.v. notað háhitasvæðið í
Kverkfjöllum og byggt þar stórt
varmaorkuver ef menn telja það
betri lausn en að nýta vatnsork-
una.
í baráttu sinni
gegn nýtingu
vatnsorku era ís-
lenskir grænfrið-
ungar á öndverð-
um meiði við
kollega sina víðast
hvar í heiminum.
Eitt meginstef
grænfriðunga í
Bandaríkjunum
þessa dagana er
barátta fyrir
„green electricity",
þ.e.a.s. rafmagni
sem framleitt er
með náttúrulegri
endumýjanlegri
orku. Af umræð-
unni í Bandaríkj-
unum má sjá að
helsti bandamaður
íslenskra grænfrið-
Kjallarinn
, Magnús
Ásgeirsson
verkefnisstjóri STAR
(staðarvalsathugana
iðnaðarsvæða á
Reyðarfirði)
„Maðurínn er hluti af náttúrinni
og mannanna verk eru því
eðlilegur hluti af gangi lífsins,
rétt eins og dýr nota og hafa
áhrif á síbreytilega náttúruna.
Skynsamleg nýting endur-
nýjanlegra auðlinda er
undirstaða velferðar mannsihs.“
unga í baráttunni gegn vatnsafls-
virkjunum er olíuiönaðurinn þar í
landi!
Það kom fram á fundinum ein-
kennileg rökvilla í máiflutningi
grænfriðunga. Þeir halda frammi
sjónarmiðum um verndun hálend-
isgróðurs gegn virkjunum en
nefna svo í næsta orði vemdunar-
rök vegna gæsa og hreindýra. Það
vill svo til að þessar tvær skepnur
valda einhverjum mestu
gróðurspjöllum á há-
lendi Austurlands.
Grænfriðungar nefna
síðan að svæðið geti
verið stórkostlegt ferða-
mannasvæði. Hvar er
vemdunargildið ef það á
að hleypa straumi ferða-
manna inn á svæðið?
Gæsirnar og hreindýrin
hverfa eins og dögg fyr-
ir sólu ef ferðamenn
hópast inn á svæðið og
gróðurinn lætur á sjá
undir eins. Ekki mis-
bjóða skynsömu fólki
með þessari rökleysu.
Umræða á hættu-
legu stigi
Það er ljóst að um-
hverfisumræðan er að
komast á hættulegt
stig og óvíst er hvar
hún endar. Margt
bendir til að græn-
friðungar taki fisk-
veiðar fyrir næst og
erlendis frá heyrast
raddir um að
þorskinn beri að
friða. íslendingar
þurfa því að vera á
varðbergi gagnvart
öfgafullum grænfrið-
ungum til að tryggja
lífsviðurværi sitt.
Maðurinn er hluti
af náttúrunni og
mannanna verk eru því eðlilegur
hluti af gangi lifsins, rétt eins og
dýr nota og hafa áhrif á síbreyti-
lega náttúrana. Skynsamleg nýt-
ing endumýjanlegra auðlinda er
undirstaða velferðar mannsins.
Hrein orka landsins er okkar auð-
lind og nýting hennar í orkufrek-
an iðnað er umhverfisvernd í
þágu alls mannkyns.
Magnús Ásgeirsson
Skoðanir annarra
Löggjafarvaldi bönnuð lagasetning
„Dómurinn er afar skýr. Aðeins þeir sem vilja
víkja sér undan afleiðingum hans reyna að túlka
hann með öðram hætti en rétt er. Öllum á að vera það
ljóst nú, að ég sótti um veiðileyfi og aflaheimild
(kvóta) til sjávarútvegsráðuneytis, en fékk synjun. Þá
synjun dæmdi Hæstiréttur ógilda. Rétturinn féllst á
það álit mitt, að synjunin færi í bága við reglur
stjórnskipunar lýðveldisins um jafnrétti og atvinnu-
frelsi. Niðurstaðan byggðist því einfaldlega á þeirri
staðreynd, að handhöfum löggjafarvalds er bannað
setja lög, sem mismuna landsmönnum á ómálefnaleg-
an hátt eins og lög um stjóm flskveiða gera.“
Valdimar Jóhannesson i Mbl. 9. des.
Sjálfstæði löggjafarsamkomunnar
„Forsætisráðherra varð tíðrætt um þrískiptingu
valdsins í viðtölum við fjölmiðla i kjölfar dóms Hæsta-
réttar í kvótamálinu ... Lögfræðingaherinn sem rann-
sakað hefur málið síðustu daga og leitar nú að heppi-
legum lagabreytingum starfar ekki á vegum fram-
kvæmdavaldsins, ekki Alþingis ... Helstu ákvarðanir
um það sem festa á í lög frá Alþingi eru teknar af rík-
isstjórn og í ráðuneytunum, ekki í sölum þingsins. Er
ekki kominn tími til að þingmenn reyni að rétta af
stöðu Alþingis og efla sjálfstæði löggjafarsamkomunn-
ar? Eða finnst þingmönnum virkilega allt í lagi að vera
aðeins stimpilpúði framkvæmdavaldsins?"
Elías Snæland Jónsson í Degi 9. des.
Hæstaréttardómur um kvótamál
„Dómar eiga víst að leysa úr ágreiningsefnum
manna. Dómur sem Hæstiréttur sendi frá sér nú á
fimmtudag virðist þó ekki gera það. Stjórnvöld hafa
kallað á „færastu sérfræðinga" til að rýna i dóminn
og reyna að fá einhvem botn í hann. Þessi vinnu-
brögð Hæstaréttar eru undarleg og gera það að verk-
um að ekki er hægt að draga víðtækar ályktanir af
dómnum. En fleira veldur því að ekki er ástæða til
að gera mikið með dóminn. Fimm dómarar kváðu
upp dóminn, en ef Hæstiréttur hefði ætlað sér að
gera alvarlegar breytingar á fiskveiðistjómunar-
kerfi landsins má gera ráð fyrir að þeir hefðu verið
sjö eins og tíðkast í stærri málum ... Auk þess má
benda á að þeir sem nú eiga veiðiheimildir hafa með
þeim stjórnarskrárvarin atvinnuréttindi sem ekki
verða tekin af þeim bótalaust."
Úr Vef-Þjóöviljanum 5. des.