Dagblaðið Vísir - DV - 03.07.2001, Blaðsíða 13

Dagblaðið Vísir - DV - 03.07.2001, Blaðsíða 13
, ÞRIDJUDAGUR 3. JULI 2001 13 r>v Menning Tvíkynhneigð kvöld- stund með Júlíu Fröken Júlía er eitt af sígildum verkum leik- bókmenntanna, skrifað árið 1888 af August Strindberg. Undirtitill verksins er Natúralísk- ur harmleikur. Verk Strindbergs segir frá sam- skiptum greifadótturinnar fröken Júlíu, sem er 25 ára, við Jean, þrítugan þjón, og Kristínu, 35 ára eldabusku. Jean og Kristín eru par en verk- ið fjallar um samdrátt Júlíu og Jean sem auð- vítað endar með ósköpum. í sýningu Einleikhússins, Fröken Júlía - enn og aftur alveg óð, er Jean orðinn Jenný og Kristín orðin Kristinn og hið forboðna ástaræv- intýri orðið lesbískt og því enn forboðnara, sé tekið mið af íhaldssömum sálum. í leikskrá segir að leikhúsið sé vettvangur tilrauna og það megi líta á það sem „tilrauna- stöð eða rannsóknarstofu". Með þessum orðum tekur leikhópurinn upp þráðinn frá formála Strindbergs að Fröken Júlíu þar sem hann seg- ir: „Ég hef gert tilraun, hafi hún mistekist, þá er nægur tími til að endurtaka hana." Enn fremur segir í leikskrá að leikhópurinn setji sí- gild yrkisefni verksins og ódrepandi persónur undir smásjá og nálgist það á nútímalegan og persónulegan hátt. Leiklist Eins og áður segir er undirtitill verks Strind- bergs Natúralískur harmleikur en í leikskrá segir að undirtitill sýningarinnar gæti „hugs- anlega verið Draumur - eða jafnvel martröð - á Jónsmessunótt". Ástæðan fyrir því er sú að hvað leikstíl varðar freistaði leikhópurinn þess að sniðganga natúralismann en taka þess í stað mið af seinni tíma hugleiðingum Strindbergs sem birtast í formála hans að Draumleik. Leikstjóri Fröken Júlía - enn og aftur alveg óð er Rúnar Guðbrandsson. Hann sýndi hæfi- leika sína eftirminnilega í Ofviðrinu eftir Shakespeare sem var sýnt í Nemendaleikhús- inu í vetur. Honum hefur nú tekist að skapa mjög skemmtilega og forvitnilega sýningu. Um- gjörð sýningarinnar er mjög sterk og oft nær sýningin að grípa mann með inn í atburðarás- ina, neitar að sleppa - likt og alvöru martröð. Stundum gufar draumurinn hins vegar upp og natúralíski harmleikurinn nær yfirhöndinni. Sú ráðstöfun að gera Jean að Jenný og Kristínu að Kristni er skemmtilegt krydd í tilraunina. Leikarar eru þrír í sýningunni. Pálina Jóns- DV-MYNDIR EINAR J. Tilraunastöð Einleikhússlns „ Umgjörö sýningarinnar er mjög sterk og oft nær sýningin aö grípa mann meö inn í atburðarásina, neitar aö sleppa - líkt og alvöru martröö." dóttir leikur fróken Júlíu. Hún var skemmti- lega fordekruð í leik sínum og sýndi bæði losta frökenarinnar og smæð. Sigrún Sól Ólafsdóttir leikur Jennýju. Sigrún Sól er mjög sterk leik- kona og skapaði mjög sannfærandi Jennýju, fulla af krafti með sterkt aðdráttarafl. Árni Pét- ur Guðjónsson leikur Kristin, hinn kokkálaða kokk. Árni Pétur var vægast sagt mjög skemmtilegur í hlutverki sínu. Hann tók áhorf- endur með sér inn í martröð hins kokkálaða þar sem bældar tilfmningar fá útrás í öskrum og dansi. Leikmynd Móeiðar Helgadóttur, lýsing Egils Ingibergssonar og búningar Krístínu R. Berm- an leika stórt hlutverk i andrúmslofti sýningar- innar. Leikmynd Móeiðar er mögnuð og með lýsingu Egils er leikhúsið orðið að tilrauna- stofu með ótal krukkum með hjörtum. Tónlist Pálma J. Sigurhjartarsonar var stundum skemmtileg og viðeigandi en i sumum atriðum var eins og henni væri ofaukið. í heildina tekið var þetta afskaplega ánægju- leg kvöldstund með fröken Júlíu; kraftmikil, erótísk, átakanleg og fyndin. Og getur maður beðið um meira? Sigtryggur Magnason Einleikhusið sýnir í Smiðjunnl vio Sölvhólsgötu 13: Fröken Júlía - enn og aftur alveg óö, byggt á Fröken Júlíu eftir August Strindberg. Lelkmynd: Móeiöur Helgadóttir. Búningar: Kristína R. Berman. Lýsing: Eg- ill Ingibergsson. Tónlist: Pálmi J. Sigurhjartarson. Leikstjóri: Rúnar Guöbrandsson. Bókmenntir Utanferð Niálu ^NJWRLHJJ.GASON Höfundar Njálu Hs^* j mmhN bóimr^UM^j Bókin Höfundar Njálu er sjálfstætt framhald Hetjunnar og höfundarins sem Jón Karl Helgason sendi frá sér fyrir þremur árum. Bæði þessi rit fjalla um við- tökur Njálu á seinni öldum. Segja má að rit Jóns Karls um Njáluhefðina séu land- námsrit svokallaðra viðtökufræða á ís- landi. í fyrstu bókinni beindi hann sjón- um að Njáluhefðinni á íslandi en nú er haldið út í heim. Kannski er bókinni best lýst sem hálfgerðu smásagnasafni. I henni eru átta sögur um átta leiðir nútímamanna að hinu forna riti. Þarna koma meðal annars við sögu þýðandinn George Webbe Dasent, barnabókahöfundurinn Allen French, skáldkonan Dorothy Ro- berts og hin kunna danska skáldkona Thit Jensen. Sjónum er einkum beint að Danmörku, Englandi og Bandaríkj- unum en að lokum er ferðinni heitiö til íslands og seinasta verkið sem tekið er til umfjöllunar er hin framsækna kvik- mynd Friðriks Þórs Friðrikssonar þar sem kveikt var í útgáfu Nóbelsskálds- ins á sögunni. Eins og í fyrri bók sinni gefur Jón Karl sjálfum sér lausan tauminn og nið- urstöðurnar eru í ljóðformi. Hann er mótaður af nýjum straumum í bókmennta- og menning- arfræðum. Inngang sinn nefnir hann Njála er ekki til - og visar þá til að hvorki sé til frum- texti sögunnar né endanlegur texti. Sjálfur nálgast hann sóguna sem „viðfeðma og lifandi menningarhefð, safn margvíslegra texta, tákn- mynda og hugmynda sem kvíslast frá óljósri DV-MYND HILMAR ÞÓR „Jón Karl skrifar skemmtilegan stíl sem er á mörkum hlns fræðilega og skáldlega Njáluheföin varpar Ijósi á menningarsógu seinustu alda. Við erum miklu nær um hana eftir lestur þessar bókar en ekki um Njálu sjálfa og ég vil nú halda því fram að hún sé til og veröi sundurgreind frá hefðinni og endurritununum, að vísu aldrei með fullkomnu öryggi um höfundarætlun eða frumtexta," seg- irÁrmann Jakobsson um bókina Höfundar Njálu eftirJón Karí Helgason. upsprettu um ólík tímaskeið og menningar- svæði." Þetta er áhugaverð nálgun en ekki sú eina og raunar er full ástæða að hvetja rannsakendur til að eiga við textann frá 13. öld og gleyma túlkunum seinni alda. í fyrsta kaflanum er mikið rætt um endurritanir Njálu en sú um- fjöllun er of einhliða. Njála er ekki aðeins sí- breytileg; hún breytist líka furðu lítið og það má líka ein- blína á það sem ekki breytist. Það er ógrandi að kalla þýð- endur, barnabókahöfunda og leikskáld sem þýtt hafa og unnið úr Njálu „höfunda Njálu" en kannski er þá skautað á þunnís. Á einum stað segir um Heroes of Iceland eftir Allen French aö hún sé „ekki hefðbundið höfund- arverk - heldur endurritun á Njáluþýðingu" (33). Auðvitað veltur hér margt á orðinu „hefð- bundið" en varla er ætlunin að halda því fram að French sé ekki höfundur Heroes of Iceland en hins vegar einn höfunda Njálu. Báðar bækurnar eru skemmtilegar og fróðlegar í senn og íslenskir lesendur hafa nú verið að kynnast hinum spennandi viðtökufræðum. Jón Karl skrifar skemmtilegan stíl sem er á mörkum hins fræði- lega og skáldlega. Njáluhefðin varpar ljósi á menningarsögu seinustu alda. Við erum miklu nær um hana eftir lestur þessar bókar en ekki um Njálu sjálfa og ég vil nú halda því fram að hún sé til og verði sundur- hefðinni og endurritununum, að með fullkomnu öryggi um höf- greind frá vísu aldrei undarætlun eða frumtexta Ármann Jakobsson Jón Karl Helgason, Höfundar NJálu: Þrœöir úr vest- rænni bókmenntasögu. Mál og menning/Heimskringla 2001. Umsjön: Sigtryggur Magnason Sumartónleikar í Skálholtskirkju Elsta og stærsta sum- artónlistarhátíð lands- ins verður haldin í tuttugasta og sjöunda sinn í sumar. Boðið er upp á tónleika fimm helgar í júlí- og ágúst- mánuði og hefst hátíðin næstu helgi, laugardag- inn 7. júlí. Að vanda er lögð áhersla á flutning íslenskrar kirkjutón- listar, svo og barokktónlistar. Fyrsta tónleikahelgi sumarsins er til- einkuð staðartónskáldi Sumartónleik- anna, Jóni Nordal. Dagskráin hefst laugardaginn 7. júlí kl. 14 með erindi í Skálholtsskóla en það er sr. Gunnar Björnsson sem flytur erindið „Hallgrímur Pétursson, skáldskapur hans og samtími". Tónleikahaldið byrjar svo klukkan 15 sama dag með fiutningi nýrra kórverka eftir Jón Nordal. Sönghópurinn Hljómeyki, undir stjórn Bernharðs Wilk- insonar, sér um flutning verka Jóns Nor- dal en hann er nú í fjorða sinn staðartón- skáld Sumartónleikanna. Áður hafa verið frumflutt eftir hann á tónlistarhátíðinni verkin Aldasöngur (1986), Óttusöngvar á vori (1993) og Requiem (1995). Hann hefur einnig i þetta sinn samið verk sérstaklega til frumflutnings á Sumartónleikunúm en það er verkið Gæskuríkasti græðari minn. Á seinni tónleikum laugardagsins, eða klukkan 17, flyturLenka Mátéová orgel- verk eftir Petr Eben og Hljómeýki ásárnt Lenku fiytja verkið Dýrðin og draumur- inn eftir Richard Rodney Bennett. Sunnudaginn 8. júli kl. 15 flytur Hljómeykl aftur ný kórverk eftir Jón Nor- dal, m.a. Gæskuríkasti græðari minn sem frumflutt er daginn áður. Orgelstund í Skálholtskirkju hefst á sunnudeginum klukkan 16.40 með flutn- ingi Hilmars Arnar Agnarssonar á orgel- verkum eftir norðurþýska barpkkmeist- ara. Messa með þátttöku Hljómeykis hefst kl. 17. Hljómeyki flytur í messunni þætti úr verkum Jóns Nordal. Aðgangur er ókeypis og eru allir vel- komnir. Páll f rá Húsaf elli í Chicago Höggmynd eftir Pál Guð- mundsson frá Húsafelli var.ný- verið sett upp í alþjóðlegum skúlptúrgarði Chicago Athena- eum-stofnunar- innar i Schaum- burg, Illinois, og hefur herini verið komið fyrir næst verki hins heimsþekkta bandaríska fjöllista- manns Dennis Oppenheim. Þessi skúlpt- úrgarður er einn sá stærsti og þekktasti í þessum hluta Bandaríkjanna, alls uni 20 ekrur, og er þar áð finna verk eftir lista- menn viðs vegar að úr heiminum. Páll er fyrsti íslenski listamaðurinn sem fenginn er til að gera höggmynd fyrir garðinn en þar eru fyrir verk eftir tvo Norðurlanda- búa, Norðmennina Egil Bauck Larsen og Jarle Rosseland. Malmberg í Hafnarborg Þann 7. júlí nk. verður opnuð í Aðalsal Hafnarborgar, menningar- og listastofnun Hafnarfjarðar, sýning á ljósmyndum sænska ljósmyndarans Hans Malmberg sem var einn fremsti ljósmyndari Svía á sinni tíö. Myndir hans birtust í sænskum blöðum og tímaritum eins og myndablað- inu Se, sem var sænsk eftirlíking af Life. Hann fór um Svíþjóð og tók myndir af daglegu lífi og viðburðum en hann ferðað- ist einnig um heiminn og myndaði styrj- aldir, meðal annars í Kóreu og Víetnam, og heimsþekkta menn eins og til dæmis rithöfundana George Bemhard Shaw og Ernest Hemmingway og leiðtogann Ho Chi Min. Hann var einn af stofnendum Tio-fotografer sem var félag ljósmyndara byggt á líkum grunni og alþjóðlegu ljós- myndasamtökin Magnum. Á sýningunni, sem er í samvinnu við Þjóðminjasafn ís- lands, verða sýndar nýjar stækkanir á ís- landsmyndum Hans Malmberg og frum- myndir af nokkrum íslandsmynda hans. Sýningin er opin alla daga nema þriöju- daga og henni lýkur 6. ágúst.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.