Dagblaðið Vísir - DV - 07.03.2003, Blaðsíða 14

Dagblaðið Vísir - DV - 07.03.2003, Blaðsíða 14
14 FÖSTUDAGUR 7. MARS 2003 Menning DV Umsjön: Silja Aoaisteinsdóttir silja@dv.is 1 kvöld verður opnuö á Kjarvalsstööum einkasýning á nýjum verkum eftir Helga Þorgils Friöjónsson. Þetta er stór dagur i lífi listmálarans, ekki aöeins vegna þess aö þetta er stœrsta einkasýning hans í ein niu ár heldur líka vegna þess aö hann erfimm- tugur í dag. Á verkum hans má sjá aö hann stœkkar heldur við sig; málverkin eru mörg svo stór að þau þurfa mikið rými ein og sér, þar að auki er ein sería upp á fimm stór málverk, 205X200 sm hvert og því tíu metrar í heild. Á þeim gengur nakinn mað- ur meö hauskúpu í hófuðs stað og orfog Ijá um öxl. Þegar röðin er skoðuö í heild sést að orfið hreyfist örlítið í göngutakti manns- ins, óldurnar í baksýn líka. Það er til heilmikils mælst að bjóða verk sem tekur tólf metra af vegg en Helgi er hinn róleg- asti yfir því. „Ég er auðvitað að koma á fram- færi ákveðinni listhugsun og vel þá stærð fyrir myndverkið sem ég held að vinni sem best og á sem áhrifaríkastan hátt með myndefninu," seg- ir hann. Húmor eða drama Annað verk sem athygli vekur er geysistórt málverk af afskornum blómum í vasa á hlut- lausum grunni meö himin í baksýn. - Blóm, Helgi? „Ég hef lengi málað uppstihingar og sumar þeirra mynda hafa ratað inn á sýningar hjá mér en þær riafa kannski aldrei verið svona stórar og afgerandi," segir hann. „Þessar myndir, bæði blómin og myndaröðin af manninum með ljáinn, eru eins konar tillag við þrjú-fjögur- hundruð ára hefð uppstiUingamynda í mynd- list. Á ítölsku heitir þetta „natura morte" eða dauð náttúra. Á myndunum mínum má sjá Helgi á uppskeruhátíö Hér er vísað í klassískar evrópskar uppskeruhátíðarmyndir en með íslenskum áherslum. DV-MYNDIR GVA A forsendum feaurðar oq bekkinqar - Helgi Þorgils heldur upp á fimmtugsafmæli sitt meö stórri einkasýningu á Kjarvalsstööum mörg einkenni slíkra mynda: skordýrin, tákn eyðingarinnar, hauskúpuna, tákn dauðans, fiðr- ildi og fugl, tákn augnabliksins sem er svo hverfult. Þrátt fyrir allt hefur maðurinn ekki enn náð tökum á eilífðinni." Helgi hefur haldið fjölda einkasýninga hér á landi og víða erlendis, á ítalíu, Spáni, Hollandi, Þýskalandi, Sviss og Norðurlöndum auk þess sem verk hans hafa verið á samsýningum um allan heim. Oftast heldur hann sýningar á ítal- íu, jafnvel oftar en hér heima. „AðalgaUeríið mitt er í MUanó en sá sem rek- ur það sendir myndirnar víðar á sýningar. Þær hafa fengið ágæta athygli en ítalirnir eiga samt eríitt með einhverja þætti í þeim sem þeim finnst norrænir að kyni," segir Helgi. „Ég segi stundum sögu af ítölskum listfræðingi sem hef- ur oft fjallað um myndirnar mínar og er yfir- leitt jákvæð þótt hún láti þennan drunga stund- um trufia sig. Hún kom einu sinni til íslands og sagðist skilja myndirnar betur eftir það. Einn morgun fór ég með hana á Kaffivagninn, þetta var í ágústbyrjun og skýjað, stór ský og mikil eins og oft á þeim árstíma. Hún greip um höfuðið og sagði: „Too dramatic for me!" Þeir eiga stundum erfltt með það sem þeim finnst stórkarlalegt og á ein- hvern hátt flókið en jafn- framt sýnist mér vera gegnumgangandi áhugi á góöu málverki, og þar held ég að ég komi inn í málið." - Nú finnst mér mynd- irnar þínar frekar ein- kennast af húmor en drama... „Ég held að ég blandi þessu tvennu saman," seg- ir Helgi. „Ég nota húmor- inn aldrei beint heldur skapast í myndunum óvenjulegt samhengi sem getur orðið kímilegt." - Ég meina ekki að kímni þin sé groddaleg, að þú sért að segja brandara í myndunum þínum, húmorinn er miklu frem- ur hoðrænn og fingeröur. „Það er reyndar oft nemt í umræðu um ís- lenska list, samanber Sig- urð Guðmundsson, Krist- ján bróður hans og fleiri," segir Helgi. Opnar myndir Á glaðlegri mynd með fljúgandi harmoniku- leikara og berum strák að blása sápukúlur vís- ar Helgi í frægar uppskeruhátíðarmyndir frá fyrri öldum, til dæmis eftir Titian. Og við hlið- ina á henni er mynd af öðru klassísku viðfangs- efni, málaranum og fyrirsætu hans. „Hún heitir Heimurinn málaður," segir Helgi, „og þetta er eins konar sjáífsmynd. Málarinn á myndinni er að mála myndina sem hann er sjálfur á. Með honum og módeli hans er svanurinn sem hefur ótalmargar listsöguleg- ar skírskotanir. Þar er ég að takast á við bæði listasöguna og lífið sjálft, þ.e.a.s. tilvistarspurn- inguna." - Svanir hafa löngum heillað þig. „ Já, en löngu áöur en það gerðist var ég einu sinni í fjallgöngu á kaldranalegu vori fyrir vest- an. Þá sá ég svanapar í nöturlegu, grábrúnu, vetrardauðu landslagi, og mér fannst þau eins og tákn fyrir lífkeðjuna. SvoUtið rómantísk Gengið viö hlið mannsins með Ijáinn „Þrátt fyrir allt hefur maðurinn ekki enn náð tökum á eilífðinni." fram gagnrýni á veruleikann með afhelgun efnis og sögu, en á þessum tímapunkti fór ég að velta fyrir mér hvort ég næði því ekki betur með því að beita kunnáttunni með for- merkjum þekkingarinnar og hugsa um hvað það er sem fólk kallar al- mennt fegurð. Ég velti fyrir mér hvort maður gæti ekki notað það svæði sem efnivið, og þá fór ég að skoöa af áhuga norrænu endurreisn- ina sem er allt öðruvísi en sú ítalska, Durer, Cranach og fleiri. Einnig pre-rafaelistana sem predik- uðu það að endurreisnin hefði í og með eyðilagt það sem þeir kölluðu list með því að líta á manninn sem snilling, gera úr honum guði líka veru en áður var hann starfsmaður guðs." Málarinn, málverkið og módelið Blómin í vasanum eru dauð en á myndinni lifa þau ævinlega. mynd. í ljóðum er svanurinn bæði vorkoma - svanasöngur á heiði - og dauði, svanasöngur- inn. Svo eru náttúrlega ævintýrin og sagan af því hvernig Seifur komst yfír Ledu. En auðvit- að á ekki að lesa þetta á svona einfaldan máta, það getur komið tóm vitleysa út úr því. Mynd- irnar mínar eiga að vera opnar og þær eiga að höfða bæði til þess sem hugsar um og hefur áhuga á listum og líka vera til einhvers fyrir aðra." • Spurningin um tegurðina Helgi hafði það eftir listunnendum á ítaliu að það yrðu heilmiklar breytingar á myndum hans milli sýninga þar sem algengast er að menn haldi sínu striki, og hann hefur gaman af þess- um ummælum vegna þess að margir hér heima segja að hann sé alltaf að mála þessa sömu nöktu karla - „sem þýðir auðvitað með öðrum orðum að þeim finnst ég alltaf hjakka í sama farinu," bætir hann við hlæjandi. - Þó þarf ekki að fara langt aftur á ferli þín- um til að sjá afar miklar breytingar og þú legg- ur miklu meira upp úr vönduðu handbragði - fegurð - nú en áður. „Ég álít að myndirnar sem ég gerði til dæm- is í kringum 1980 hafi verið hráunnar en þær voru rétt unnar á þeim tima," segir Helgi, „og vinnubrögð á hverjum tíma eru í samræmi við það sem ég er að riugsa á þeim tíma. í skóla þótti ég þokkalegur hæfileikamaður hvað varð- aði tækni og á seinni hluta námstímans fór ég að vinna gegn þvi, bæði sem uppreisnarmaður og í eins konar tilvistarrannsókn. En þegar all- ir voru komnir á kaf í svo kallað nýja málverk fór mig að langa til að vinna meira á forsendum fegurðar og þekkingar - og á þá náttúrlega við það alhliða. Maður hafði einhverja þekkingu og tæknigetu en vann gegn henni áður til að ná Sjárfsmyndir? Helgi tínir fram litlar myndir þar sem hann leikur sér að málverki eftir Rafael af heilögum Sebastian. Ein er hrein eftirmynd af málverki Rafaels, á annarri hefur Sebastian fengið andlit Helga, á þeirri þriðju er Helgi kominn í stað Sebastians en í sömu stellingu og með ör í hendi. „Sjálfsmyndirnar ber ekki að líta á þannig að þær séu endilega af mér heldur alveg eins af þér," segir Helgi. „Þetta er hinn almenni maður þó að ég sitji fyrir sjálfur. Á myndunum mínum fyrir 1980 er ég meira að vinna með ímynd manns en sérstaka persónu, og mér fannst það ekki nóg. Mér fannst ég taka meiri ábyrgð ef ég setti sjálfan mig inn á myndirnar. Ég yrði að þola það sem ég gæti ætlað öðrum að þola. Síðan hef ég gengið nær og nær sjálfum mér og ég held að þetta hafi verið gott skref." - Svo þú ert þarna með hauskúpuna? „Já, eða þú," segir Helgi stríðnislega. - Er gaman að opna stóra sýningu á Kjarvals- stöðum? „Ja, gaman," segir hann og dregur við sig svarið, „þetta er alla vega viss hreinsun! Síðustu tvær sýningarnar mínar yoru fremur litlar og sú síöasta stóra í Listasafni íslands 1999 var yfirlits- sýning og ekki þannig lagað tengd tímanum þeg- ar hún var sett upp. Ég þarf stórt rými ef vel á að vera, ekki endilega til að hlaða í þaö heldur til að geta haft bæði stórar og litlar myndir og ólík myndefni. Úti er algengast að vera í litlum gall- eríum, þá er maður með eina til tvær stórar myndir og kannski tíu minni. Nú get ég breitt úr mér." Sýning Helga Þorgils verður opnuð almenn- ingi í fyrramálið kl. 10 og er opin aUa daga kl. 10-17 tÚ 11. maí. Hann verður með listamanns- spjall á Kjarvalsstöðum á sunnudaginn kl. 15.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.