Dagblaðið - 12.05.1981, Blaðsíða 10

10
DAGBLAÐIÐ. ÞRIÐJUDAGUR 12. MAÍ1981.
SÚRÁUÐ FRÁ ÁSTRALÍU TIL
ÍSAL VÁRALLT 0F DÝRT1974
—endurskoðun Coopers & Lybrands ekki lokið en langt komið
siðastliðinn vetur.
Meðal annarra meginerfiðleika
telur E.R. Mayer árásir iðnaðarráð-
herra á fyrirtækið meö ásökunum um
skattsvik. Hafi hann til dæmis haldiö
þvi fram að Alusuisse heföi okrað á
súráli frá Ástralíu, sem það seldi
dótturfyrirtækinu ísal.
Árabilið, sem E.R. Mayer vitnar
sérstaklega til, tekur ekki til ársins
1974 sem skýrsla fyrirtækisins og
reikningar 1975 greina frá.
Nókkrar en takmarkaöar upplýs-
ingar hafa enn borizt frá Coopers og
Lybrands um rannsóknir á reikning-
um og viðskiptum fsal og Alusuisse.
Samkvæmt heimildum DB er þeirri
athugun ekki enn lokið þrátt fyrir
margra mánaða vinnu. Er enn ekki
séð hvenær rannsókninni lýkur.
Samkvæmt heimildum, sem DB
telur áreiðanlegar, er það mat Coop-
ers & Lybrands að verðið á súráli árið
1974 frá Alusuisse til fsal hafi verið
allt aö 30% hærra en ætlast mátti til
samkvæmt þeim viðskiptaháttum
sem að mati sérfróðra íslenzkra aðila
máttu teljast eðlilegir. BS.
Það er álit brezka endurskoðunar-
fyrirtækisins Coopers & Lybrands að
fsal hafi greitt hærra verð til Alu-
suisse fyrir súrál árið 1974 en hægt
hafi veriö að búast við i viðskiptum
óskyldra aðila. Þetta kemur fram i
skýrsiu sem fyrirtækið hefur sent iðn-
aðarráðuneytinu.
Endurskoðunarfyrirtækið Coopers
og Lybrands er i London. Vinnur það
að gagngerðri endurskoðun á reikn-
ingum fslenzka álfélagsins hf. fyrir
iðnaðarráðuneytið og rikisstjórnina,
sérstaklega með tilliti til viðskipta
fyrirtækisins við Alusuisse, móður-
fyrirtækið sem hefur selt þvi aöföng
til framleiðslunnar, svo sem súrál.
Er þessi endurskoðun meöal ann-
ars gerð vegna grunsemda um að
verðlagi á aðföngum hafi verið hag-
rætt, meðai annars i þeim tilgangi að
afkoma fyrirtækisins sýnist lakari en
ella hefði veriö, með þvi að heildar-
kostnaður viö framleiðsluna verði í
reikningum hærri en hagkvæmustu
kaup á aðföngum hefðu leitt til.
í ræðu Emanuel R. Mayer, stjórn-
arformanns svissneska álfélagsins, á
hluthafafundi hinn 22. april siðastlið-
inn, sagði meöal annars: „Gjörðir
okkar voru i samræmi við samning-
inn. Á tlmabilinu frá 1975 fram að
miöju ári 1980 seldi Aiusuisse tifalt
magn af súráli til bræðslna innan
samsteypunnar og til þriöja aðila eða
keypti frá þriðja aðila, á samsvarandi
verði og stundum á hærra verði en
selt var til íslands.
Sannleikurinn er sá að það má
jafnvel ásaka okkur fyrir að selja súr-
ál til Islands á of lágu verði. Þetta at-
vik undirstrikar þá hættu á póUtisk-
um árekstrum sem stafar af innbyrðis
verðlagningu á vörum og þjónustu
milli dótturfyrirtækja og alþjóða-
samsteypu. í þessu máU förum við
eftir reglum OECD og sérstaklega
fyrirmælum varðandi „transfer pric-
ing” og „arms length standard”. Við
höfum alltaf fylgt þessum reglum,
einnig gagnvart fslandi.”
Fyrr í ræðu sinni sagði stjórnarfor-
maðurinn að ísland ylli Alusuisse
miklum erfiðleikum og vanda.
Bendir hann á niðurskurð á orkusölu
Landsvirkjunar vegna vatnsskorts
Álverid í Straumsvík. Súrálsskip í höfninni.
Frumvarp til laga um raforkuver:
Engin ákvörð-
un um næstu
stórvirkjun
—stefnt að því að auka orkuvinnslugetu þeirra
virkjana sem fyrir eru á Suðurlandi
Frumvarp iðnaðarráöherra til laga
um raforkuver, sem lagt verðuí fram á
Alþingi einhvern næstu daga, tekur
ekki afstöðu til þess hvaða virkjunar-
kostur verði næstur fyrir valinu.
Ákvörðun um slíkt er frestað a.m.k.
fram til loka þessa árs. Sá möguleiki er
jafnvel fyrir hendi að ákvörðun verði
ekki tekin fyrr en einhvern tíma á
næstaári.
Hjörleifur Guttormsson iðnaðarráð-
herra kynnti blaöamönnum frumvarp
sitt i gær. í því er gert ráð fyrir að
Alþingi veiti rikisstjórninni heimild til
aö semja við Landsvirkjun um að reisa
og reka Blönduvirkjun, Fljótsdalsvirkj-
un, Viilinganesvirkjun i Skagafiröi og
Sultartangavirkjun. Takist samningar
ekki við Landsvirkjun um þrjár fyrst-
töldu virkjanirnar er gert ráð fyrir þvi
aö Rafmagnsveitur rikisins verði virkj-
unaraðili.
Einnig er óskaö eftir að ríkisstjórnin
fái heimild til að ieyfa Landsvirkjun
stækkun Hrauneyjafossvirkjunar í allt
að 210 megavött og að gera ráðstafanir
til að tryggja rekstur orkuveranna á
Þjórsársvæðinu og koma vinnslugetu
þeirra í eðlilegt horf, meðal annars meö
svokallaðri Kvíslaveitu, stækkun Þóris-
vatnsmiðlunar og stiflu við Sultar-
tanga.
Frumvarpið gerir ráð fyrir þvi að
ákvarðanir um framkvæmdir í virkjun-
armálum, þar á meðal um fram-
kvæmdaröð, skuli staðfestar af
Alþingi. Einnig er gert ráð fyrir þvi að
fjáröflun til einstakra virkjunarþátta
verði nánar ákvörðuð með lánsfjárlög-
um hverju sinni en samkvæmt frum-
varpinu fær rikisstjórnin þegar i ár
heimild til að taka lán upp á 50 milljón-
ir nýkróna (5 milljaröar gamalla) til
undirbúnings fyrrgreindra virkjana
umfram það fjármagn sem þegar hefur
verið ákveðið í því skyni.
í greinargerð meö frumvarpinu er
sett fram stefnumótun í virkjunar-
málum fram á næsta áratug en slikt
hefur ekki áður verið gert. Til grund-
vallar er lögð ný orkuspá sem orku-
spárnefnd hefur sent frá sér.
í greinargerðinni er gert ráð fyrir því
að framkvæmdir fram til ársins 1986
verði einskorðaðar við Þjórsár- og
Tungnaársvæðið. Fyrst verði hafízt
handa við að auka orkuvinnslugetu raf-
orkukerfisins með vatnaveitum til Þór-
isvatns, aðgerðum til aö auka miðlun-
arrými vatnsins. Auk þess er gert ráð
fyrir stíflugerö við Sultartanga svo
og stækkun Hrauneyjafossvirkjunar.
Þessar aðgerðir, sem kæmu til fram-
kvæmda i áföngum á næstu fjórum til
fimm árum, eiga að fullnægja innan-
landsþörf fyrir raforku til 1986 og gefa
möguleika á byggingu meðalstórs iðju-
vers. Með meðalstóru iðjuveri er átt við
verksmiðjur eins og kísilmálmverk-
smiðju, pappírsverksmiðju eða magn-
esiumvinnslu en iðnaðarráðherra boð-
aði i gær að á næstu misserum væri von
á frekari skýrslum um einstaka iðnað-
arkosti. hann lagði ríka áherzlu á aö
uppbygging iðnaðaryröi.i höndum ís-
lendinga en taldi þó að einstaka þætti
gæti verið skynsamlegt að hafa samráð
við útlendinga. I greinargerð með
frumvarpinu er krafan um virk, íslenzk
yfirráð yfir framleiðslu, tækniþróun og
markaðsstefnu ein af meginlínunum.
Hins vegar er ekki talið timabært á
þessu stigi að taka ákvarðanir um ein-
staka kosti i orkufrekum iönaði.
Spurningunni um næstu stórvirkjun,
Blöndu-, Fljótsdals- eða Sultartanga-
virkjun, er sem fyrr sagði ekki svarað í
frumvarpinu. Þó fellur Sultartanga-
virkjun úr myndinni en Blanda og
Fljótsdalur eru báðar inni. Stefnt er að
því að önnur þessara virkjana geti
hafið rekstur á árunum 1986—87 og
hin um 1990. Þar til ákvörðun verður
tekin um hvor virkjunin verður á und-
an er gert ráð fyrir að undirbúningi við
þær verði haldið áfram og verkhönnun
lokið.
Gert er ráð fyrir því að framkvæmdir
við báðar þessar virkjanir muni skarast
að einhverju leyti og jafnvel getur
einnig komiö til greina að framkvæmd-
ir við Sultartanga- og ViUinganesvirkj-
un skarist við þær fyrrnefndu.
-KMU.
Grundarfjörður:
BÍÓSÝNING UM B0RD
HJÁ S0VÉTMÖNNUM
—. ógregluvakt hætt við sovézka skipið og tekin upp eðlileg
samskipti skipverja og landans
Sovézkt skip, Mikhaylo Lomono-
sov, sem verið hefur í Grundarfirði
undanfarna daga, fór þaöan i gær-
morgun. Skipið, sem er 2288 tonn að
stærð, kom með kolmunna fyrir
Reykhólaverksmiðjuna, en landaði í
Grundarfirði. 47 manna áhöfn er á
skipinu og þar af fjórar konur á aldr-
inum frá 24 ára tU 51 árs.
Mjög strönd vakt var framan af
viö skipiö og fengu engir aö fara um
borð nema lögreglumenn og tollþjón-
ar. Það breyttist þó þegar á dvöl
skipsins leið í Grundarfjarðarhöfn.
Þá urðu samskipti skipverja og
Grundfirðinga hin beztu. 1 fyrra-
kvöld, kvöldið áður en skipið lét úr
höfn, buðu skipverjar börnum í
Grundarfirði til bíósýningar um
borð. Þá voru Sovétmennirnir ósínk-
ir á póstkort og annað frá Sovétríkj-
unum.
-BC-Grundarfirði.
• • • en það breyttist og tekin voru upp eðlilegri samskipti og m.a. biósýning um
borð fyrir börnin i Grundarfirði.
DB-myndir Bæring Cecilsson.