Dagblaðið - 21.08.1981, Síða 10

DAGBLAÐIÐ. FÖSTUDAGUR 21. ÁGÚST 1981.
BIAÐIÐ
Irjálst, óháðdagblað
Útgefandi: DagblaðM hf. ' * * y
Framkvœmdastjórí: Sveinn R. Eyjólfsson. Ritstjóri: Jónas Krístjánsson.
Aðstoðarritstjórí: Haukur Helgason. Fróttastjóri: Ómar Valdimarsson.
Skrífstofustjórí ritstjómar Jóhannes Reykdal.
Iþróttir: Hallur Simonarson. Monning: Aðalsteinn Ingólfsson. Aðstoðarfróttastjóri: Jónas Haraldsson
Handrít: Ásgrímur Pólsson. Hönnun: Hilmar Karísson. ^
Blaðamenn: Anna Bjarnason, Atli Rúnar Halldórsson, Atli Stoinarsson, Ásgeir Tómasson, Bragi Sig-
urðsson, Dóra Stofánsdóttir, Elín Albertsdóttir, Gunnlaugur A. Jónsson, Inga Hu*d rlákonardóttir,
Krístján Már Unnarsson, Sigurður Sverrisson.
Ljósmyndir: Bjarnleifur Bjarnloifsson, Einar Ólason, Ragnar Th. Sigurðsson, Sigurður Þorri Sigurðsson
og Sveinn Þormóðsson.
Skrifstofustjórí: Ólafur Eyjólfsson. Gjaldkeri: Þráinn Þorleifsson. Auglýsingastjóri: Már E.M. Hall-
dórsson. Dreifingarstjórí: Valgorður H. Sveinsdóttir.
Ritstjóm: Síðumúla 12. Afgreiðsla, áskriftadeild, auglýsingar og skrifstofur: Þverholti 11.
Aðalsimi blaðsins er 27022 (10 línur).
Setning og umbrot Dagblaðið hf., Siðumúla 12.
Mynda- og plötugerð: Hilmir hf., Siðumúla 12. Prentun: Árvakur hf., Skeifunni 10.
Askríftarverð á mánuði kr. 80,00. Verð í lausasölu kr. 6,00.-•
„...en erþó bezti matur”
Afstaða fiskveiðiþjóðarinnar á
íslandi til sjávarrétta hefur löngum
verið undarleg. Svo virðist sem fyrr á
öldum hafi fólk fremur nagað skinn en
að tína krækling í fjörunni. Og nú
kaupir fólk kjötfars, ef ýsuflök eru ekki
til.
Sumpart hefur okkur farið aftur. Margt ungt fólk
borðar ekki kinnar og gellur, forðast skötu og steinbít
og kærir sig ekki um rauðmaga. Það kaupir ýsuflök
einu sinni i viku, en hallar sér að öðru leyti að unnum
kjötvörum.
En sumpart hefur okkur líka farið fram. Sumt ungt
fólk borðar sjávarrétti, sem aldraðir hafa aldrei lagt sér
til munns. Þar á meðal er herramannsmatur á borð við
skötusel, hörpudisk, krækling, leturhumar og kampa-
lampa.
í rauninni erum við komin upp úr mestu ýsuflaka-
lægðinni. Hinir beztu fisksalar hafa alla daga á boð-
stólum nokkrar tegundir af ferskum fiski, ófrystum, en
auðvitað mismunandi tegundir eftir árstíðum og ver-
tíðum.
Nýlega mátti einn og sama daginn sjá í fiskbúð ósalt-
aðar gellur, ýsu og þorsk, smálúðu og skarkola, skötu-
sel og-steinbít, leturhumar og silung. Og fisksalinn
gerði ráð fyrir, að viðskiptavinirnir mundu tæma
bakkana.
Nokkur veitingahús hafa árum saman reynt að
kynna sjávarrétti, sem fólk kannaðist lítt eða ekki við.
Þannig komust leturhumar og rækja gegnum nálar-
augað, síðan kræklingur og hörpuskel og loks kampa-
lampi og skötuselur.
Framfarasinnaðir matreiðslumenn eru enn að ýta á
eftir þessari þróun. Karfi er farinn að sjást á matseðl-
um, öðuskel og smokkfiskur. Þeim fjölgar því hægt og
sígandi, sem vita, að þetta er líka herramannsmatur.
Og nú er Bæjarútgerð Reykjavíkur að minnast 195
ára afmælis borgarinnar á einstaklega skemmtilegan
hátt. Hún hefur á Lækjartorgi komið upp fiskmark-
aði, þar sem boðið er upp á nýjan karfa, ufsa og löngu
við góðar undirtektir fólks.
Heimsins mesti sérfræðingur í sjávarréttum Norður-
Atlantshafsins er Alan Davidson, fyrrum sendiherra
Breta í Laos. í nýlegum doðrant hans um fiskifræði
þessa hafs og uppskriftir strandþjóðanna á ýmislegt
erindi til okkar. *
Hann mælir meðal annars með ferskri loðnu, djúp-
steiktri eða gufusoðinni, ferskum kolmunna, pönnu-
steiktum eða gufusoðnum, ferskum sandkola heil-
steiktum og ferskum hákarli, grilluðum, bökuðum
eða steiktum.
Hann bendir á krabba, ýmsar tegundir skelja og
kuðunga, sem hann segir herramannsmat. Ennfremur
ígulker, fjörugras og söl. Og svo segir hann langa sögu
af ágæti íslenzkra þorskhausa, að vísu þurrkaðra.
Fiskveiðiþjóðin á íslandi þekkir ekki sem mat nema
hluta af hinni gífurlegu fjölbreytni í bragðgóðu
próteini hafsins, sem er langtum meiri en í kjötinu uppi
á landi. Við kunnum að selja öðrum sumt, en notum
það ekki sjálf.
Við erum líka rétt að byrja að átta okkur á, að hin
leiðigjarna soðning er orðin úrelt. í staðinn er komin
gufusuða, grillun, bakstur, reyksuða og síðast en ekki
sízt ofnsuða í álpappír, sem er matreiðslubylting.
Og við höfum ekki enn þorað að taka mark á Fiska-
bók Almenna bókafélagsins eftir Muus og Dahlström,
sem kom út fyrir þrettán árum. Þar segir um marhnút-
inn: ,,Hann er hvergi étinn utan í Grænlandi, en er þó
bezti matur.”
Samkeppnin frá videóinu veldur sænskum
sjónvarpsmönnum áhyggjum:
Svarið felst
f bættri
sænskri sjón-
varpsdagskrá
„Við mætum samkeppninni frá
videóinu með auknu sænsku sjón-
varpsefni,” segir sænski útvarps-
stjórinn Örjan Wallqvist. Ráðamenn
sænska sjónvarpsins hafa á undan-
förnum mánuðum gert sér æ ljósara
hversu alvarleg samkeppnin frá
videó-tækjunum er. Þannig sé nú í
raun um þrjár sjónvarpsrásir að ræða
í Svíþjóð í stað tveggja áður þar sem
videó-spólurnar leggi til þriðju
rásina.
örjan Wallqvist nefnir dæmi þess
frá Bandaríkjunum að um leið og
verið sé að sýna kvikmyndir í fyrstu
skiptin opinberlega sé verið að sýna
þær í heimahúsum af videó-spólum í
öðrum borgarhlutum. Hliðstæð
vandamál séu einnig fyrir hendi 1 Sví-
þjóð.
„Samkeppninni frá videóinu
eigum við að mæta með aukinni
sænskri dagskrá, meira af nýju
sænsku efni og lýsingum á sænskum
raunveruleika,” ítrekar Wallqvist.
Hann segir að hlutfallslega hafi
sænskt efni verið mest í sjónvarpinu
á árunum 1971—72. Síðan minnkaði
V
HVAR ER
LYÐRÆÐIÐ
INNAN ASV?
— Engir f undir haldnir í félögunum
Þegar aðeins rofaði til í fréttaflutn-
ingi útvarpsins á mánudaginn var,
fyrir tíðindum af Alþýðublaðskó-
medíunni, bárust þær fréttir vestan
af Fjörðum, að Alþýðusamband
Vestfjarða hygðist ekki verða með 1
„stóra samflotinu” þegar gengið yrði
til næstu samningagerðar. Þeir
ætluðu að semja heima i héraði. Þá
liggur náttúrlega beinast við að álita,
að ASV hafi tryggt sér viðsemj-
endur í héraði, eða á hinn bóginn, að
ASV ætli að semja sérstaklega við
Vinnuveitendasambandið og Pétur
Sigurðsson og Karvel Pálmason
treysti sér frekar til þess að eiga i
höggi við Þorstein Pálsson og ná
fram kjarabótum heldur en leggja
málin í hendur heildarsamtakanna
með Ásmund Stefánsson í broddi
fylkingar. Nú er það komið á daginn,
að formaður atvinnurekenda á Vest-
fjörðum, Jón Páll Halldórsson,
hefur alfarið neitað, að við ASV
verði samið í héraði, það verði
heildarsamtökin, Vinnuveitenda-
samband íslands, sem semji, enda er
það af fróðum talið útilokað, að
sami leikur gerist og 1977, þegar
samið var i héraði, að Vinnuveitenda-
sambandi íslands forspurðu, og
kostaði gífurlega ýldu. Enda kom
það fram í sjómannaverkfallinu í
fyrra, að heimamenn af hendi at-
vinnurekenda voru þar ekki til
Finnbogi
Hermannsson
samningagerðar, þar var Kristjáni
Ragnarssyni form. LÍÚ að mæta.
Hvaða sólstöðusamn-
inga?
1 tillögu þeirri að kröfugerð, sem
samþykkt var á kjaramálaráðstefn-
unni á Núpi 9. ágúst, var efst á blaði,
að almenn kauphækkun á alla kaup-
taxta yrði miðuð við að ná sama
kaupmætti og í „Sólstöðusamningun-
um” frá 1977.. Ekki er tilgreint við
hvaða sólstöðusamninga er átt„hvort
það eru „Sólstöðusamningar”
Alþýðusambands íslands, eða „Sól-
stöðusamningar” þeir, sem Karvel
Pálmason lét Alþýðusamband Vest-
fjarða skrifa undir. Eftir að Karvel
hafði látið skrifa undir vann verka-
fólk á Vestfjörðum fyrir þó nokkru
lægra kaupi en verkafólk annars
staðar á landinu. Það munaði þó
nokkrum prósentum sem auðvitað
skiptir máli og Karvel Pálmason
færði atvinnurekendum á Vest-
fjörðum þannig ótaldar milljónir, en
samningar ASV voru við lýði fram á
haustdaga 1977 þegar atvinnurek-
endur gáfu eftir og greitt var sama
kaup og annars staðar á landinu.
Alþýðuflokksforystan i ASV reynir
enn að breiða yFir þessa skömm með
því að upphefja flumbruganginn og
reynir enn að telja vestfirsku verka-
fólki trú um, að það hafi gegnt
ákveðnu fómarhlutverki 1 þessum
samningum, Karvel hafi höggvið á
hnútinn, enda hafi vestfirskt verka-
fólk verið reiðubúið að vinna á lægra
kaupi um óráðna framtíð bara ef hjól
atvinnulífsins færu aftur að snúast á
íslandi án tillits til þess hvað um yrði
samið. Ef Karvel hefði ekki höggvið
á, og hans fólk reiðubúið að fórna,
væri ltklega allt í harða verkfalli enn