Lesbók Morgunblaðsins - 10.10.1948, Page 13

tún eins fljótt á vorin og þar. Smá
klettabelti skýlir gróðrinum fvrir
norðan næðingnum.
Eyktamörk Efra-Sumarliðabæj-
ar eru sem hjer segir: Er sólina ber
yfir Nónhólana í Lýtingsstaða-
landi, er miður morgun. Dagmál
á svo nefndum Brúnum, skarnt
fyrir norðan Þjóðólfshaga. Þá var
hádegi, er sólina bar yfir Hádegis-
hnúk, sem er á milli Meiritungu
(áður Moldartungu) og Þórisstaða,
sem eru í Berustaðalandi. Þar eru
tóftabrot. Selás, er smá ás. rjett
fyrir austan Sel. Þegar sólina bar
yfir þann ás, þá var nón. Á há-
ásnum, vestur undan bænum. var
miðaftan haldinn. í útnorður frá
bænum (fyrir norðan túnga.rðinn)
voru tvö Vörðuholt. Þegar sólina
bar yfir vestra Vörðuholtið. voru
náttmál að Efra-Sumarliðabæ.
Efri-Sumarliðabær stendur á hól.
Fyrir framan bæinn er steinstjett.
Hlaðið er fram af bæjardyrum,
austan megin við stóran kálgarð,
sem liggur mót suðri, vestur eftir
allri bæjarröndinni, fyrir neðan
stjettina. Gata liggur frá kálgarðin-
um vestur í túnfót, sem er kallað-
ur Rani, og skiptir túninu í Efra-
og Neðratún. Þar var heimreiðin
vestan að bænum.
Örnefni í túninu voru þessi: Fyr-
ir neðan kálgarðinn, á neðra tún-
inu, er Hlaðbrekkan og Enni og
Sv-íri neðst. Fyrir vestan kálgarðinn
neðan túngötu, er Eldiviðarhóllinn,
austast á honum stóðu hesthúsin,
á hólnum var þurkað hrossatað á
vorin og síðan notað til eldsnevtis,
Þar vestar og neðar var Bólbrekk-
an, sljett að mestu.
Þá komu Hryggirnir, neðar og
vestar, alla leið vestur í túnfót,
neðan götu. Fjósið stóð vestast í
bæjarröndinni, frá því lá stígur
út að bergvatnslind, sem aldrei
þraut og kemur undan smá kletta-
brún þar fyrir ofan. Fyrir vestan
lindina var Leynimýri. Þar vestur
IÆSBÖK MOROUNBLAÐSTNS ' ^ 4»
af voru lambhúsin á dálitlum hól,
sem hallar mót sólu. Heykuml var
fyrir norðan þau. Þar vestur af var
Litla-Kinn og Stóra-Kinn, en Dýja-
lág á milli. Hesthús með kumli þar
vestar á hesthúsflötinni, við tún-
garðinn. Fyrir neðan Dýjalág, nið-
ur að túngötunni, var krapt, en lágt
þýfi, vestur í túnjaðar, kallað
Harðhaus. þótti það harðslægt —
Norðan við bæinn er heygarðurinn,
þar voru heyin, þar norður af í
brekkunni, mót suðri, var kartöflu-
garðurinn. Eldhúsið var austast í
bæjarröndinni. Frá eldhúsveggnum
lá gata upp á Stöðulinn, þar var
búsmali miólkaður, sjást enn kvía-
tóftirnar. Stöðlum bæjanna skiptir
spræna, sem rennur á milli þeirra,
og svo í stokk, með töluverðu foss-
falli ofan klettana, milli Efra- og
Neðra-Sumarliðabæjar, alla )eið út
í Steinslæk, sem rennur fyrir neð-
an túnin. Stundum fjekkst silung-
ur í þeim læk.
Túnum bæjanna er skipt með
garði, sem nær frá eystra horni kál-
garðsins niður að Steinslæk
Örnefni á engjum Efra-Sumar-
liðabæjar:
Varnargarður úr kökkum liggur
frá túngarðinum, norðan við bæ-
inn, alla leið vestur að Marka-
keldu, sem skiptir löndum milli
Efra-Sumarliðabæjar og Efri-
Hamra, að vestan. Fyrir sunnan
garðinn, og niður að Steinslæk og
með honum. heim að garði, liggja
engjarnar. Steinslækur skiptir lönd
um milli Sumarliðabæjar og Þjóð-
ólfshaga, að sunnan, vestur að
Svartalækjarvaði, sem ber í Marka
keldu. Fyrir neðan túnið í Efra-
Sumarliðabæ er Lágamýri, þar neð-
ar og austar Elftingarkrókur. Þar
vesturundan Fosslág og Foss-
brekka, sem dregur nafn af smá-
fossi, sem rennur þar í stokk neðan
Fossbrekku, þar er hylur í lækn-
um. Þaðan í vestur er Sauðaból og
Agðahvammur, vestur að Háanefi,
sem er dálítil hæð. En fvrir austan
Háanef er Háanefsteigur. Brúnir
eru þar uppaf og Lágamýri austur-
undan alveg heim að túni. Bugarn-
ir eru milli Háanefs og Munda-
króks en upp af þeim Vondaþýfi.
Ofan við Mundakrók -er Ster-
mýri, þar vex gulstör. Vestur und-
an bænum er Ásinn, sunnan í hon-
um vaxa hrútaber. Brekkan sú heit
ir Hrútaberjabrekka. Fyrir véstan
Ásinn er holt, sem heitír Einbúi.
Vörðuholt er þar upp af. Skamt
þaðan er Stapinn, og Ljóskolludý
upp við garðinn.
Frá Svartalækjarvaði liggia göt-
ur upp í Ásinn og heim að kálgarði
í Efra-Sumarliðabæ. Nokkru fyrir
ofan varnargarðinn er Flatholt þá
Miðás og Flóðarimi. Egghólar vest-
ar. Þar er Eggjargrjót. Lengra aust
ur er Selmýri, þar var reiðings
rista. Þar ofar og austar voru ær-
húsin og fjárrjettin, þar var fjeð
rekið inn og rúið og lömbunum
stíað á vorin. Flatholt er fyrir ofan
húsin, en Langholt norð-austur af.
Suður undan ærhúsunum eru
Flóðin, Eystri- og Vestri-Flóðalæk-
ur rennur eftir þeim. Vað er á
hohum um mið Flóðin og heitir
það Flóðalækjarvað. Kelda liggur
frá vestri til austurs, eftir þeim,
og er kölluð Illakelda.
Öll eru Flóðin fúamýrar með
djúpum pvttum, svo að nær engri
skepnu er fært um þau, enda urðu
þar oft slys á skepnum. Þar spratt
gulstör og annað góðgresi. sem
skepnur sóttust í.
Skamt fyrir austan ærhúsin voru
Sauðaliúsin á Sauðhússflötinni. Þar
var kuml. Langholt er þar ofar og
austar, og Langholtsbásar. Selhól 1
og Sel eru þar austar og ofar Þar
var setið yfir lömbunum á vorin,
eftir fráfærur. Seljabrekkur eru
fyrir norðan Miðás _og Brattholt
fyrir norðan Sauðahúsin. Þá Mjp-
skjónumýri og Laugarþolt,.en F.Qrn
mannagarður efst á landamærum